1
00:00:26,304 --> 00:00:33,523
Dzień dobry, nazywam się Marcin Lis i zapraszam do wysłuchania kolejnego odcinka podcastu What the Fox Says.

2
00:00:33,563 --> 00:00:40,820
Ten odcinek troszkę wcześniej, ale wydarzyło się na tyle dużo, że stwierdziłem, że muszę nagrać ten odcinek.

3
00:00:41,509 --> 00:00:49,545
A powiem też szczerze, że w ambitnych planach mam przyspieszenie trochę cyklu wydawniczego.

4
00:00:49,664 --> 00:00:56,396
Nie obiecuję, że uda się zawsze co tydzień nagrywać, ale będę się starał nagrywać częściej niż co dwa tygodnie.

5
00:00:57,118 --> 00:00:58,822
A teraz konkretny.

6
00:00:58,862 --> 00:01:08,195
Zaczniemy od Wielkiej Brytanii i ustawy Cyber Security and Resilience, czyli ustawy o cyberbezpieczeństwie i odporności.

7
00:01:08,236 --> 00:01:18,772
W Wielkiej Brytanii mieliśmy dość głośne przykłady cyberincydentów, takie jak atak na agencję pomocy prawnej czy włamanie do Ministerstwa Spraw Zagranicznych.

8
00:01:19,376 --> 00:01:26,471
ale ogólnie rzecz biorąc cyberincydenty stały się coraz częstsze w brytyjskiej administracji rządowej.

9
00:01:26,492 --> 00:01:37,757
Według statystyk wychodzi, że 40% ataków dziejących się w Wielkiej Brytanii było skierowanych przeciwko sektorowi publicznemu, a liczba tych ataków ma jeszcze rosnąć.

10
00:01:39,019 --> 00:01:50,362
Projekt ustawy Cybersecurity and Resilience, w skrócie CSR, został ogłoszony kilka dni po objęciu przez Sir Kira Steinmera stanowiska premiera.

11
00:01:50,382 --> 00:01:55,593
Celem tej ustawy jest gruntowna aktualizacja przestarzałych przepisów z 2018 roku.

12
00:01:56,536 --> 00:02:08,350
W projekcie proponowano objęcie zakresem regulacji dostawców usług zarządzanych zgodnie z planami z 2022 roku, czyli zanim te plany zostały porzucone.

13
00:02:08,371 --> 00:02:13,197
Objęte miało być też centra danych oraz wiele innych aspektów infrastruktury IT.

14
00:02:13,217 --> 00:02:18,844
Jest ona w założeniu dość podobna do unijnej dyrektywy NIS-2.

15
00:02:18,925 --> 00:02:25,513
Różnica jest taka, że zakres projektu ustawy CSR jest węższy i nie obejmuje organów publicznych.

16
00:02:25,897 --> 00:02:29,883
w przeciwieństwie do unijnych przepisów.

17
00:02:29,903 --> 00:02:43,282
Biorąc pod uwagę obraz zagrożeń, pojawia się pytanie, dlaczego projekt ustawy o cyberbezpieczeństwie i odporności w Wielkiej Brytanii wyklucza zarówno rząd centralny, jak i samorządy lokalne z tej ustawy.

18
00:02:43,302 --> 00:02:51,213
Sir Oliver Dowden, były sekretarz do spraw cyfryzacji, a obecnie zastępca premiera w gabinecie cieni w Wielkiej Brytanii,

19
00:02:51,346 --> 00:03:04,105
Wystosował niedawno w Izbie Gmin apel do Partii Pracy o ponowne przemyślenie swojego stanowiska właśnie w sprawie tego wykluczenia rządu centralnego i lokalnych samorządów.

20
00:03:04,126 --> 00:03:18,568
I powiedział, że chciałby wezwać ministra, aby podczas prac parlamentarnych nad tą ustawą ponownie przyjrzano się tej kwestii, albowiem uważa on, że istnieją argumenty przemawiające za tym, żeby nałożyć

21
00:03:18,633 --> 00:03:22,338
bardziej rygorystyczne wymagania na sektor publiczny.

22
00:03:22,419 --> 00:03:35,700
Ian Murray, czyli minister stanu w dwóch departamentach rządowych, odpowiedzialny m.in. za politykę danych i reformę sektora publicznego, podziękował mu oficjalnie za sugestie i oczywiście obiecał ją uwzględnić.

23
00:03:35,721 --> 00:03:45,736
Zwrócił on również uwagę na rządowy plan działania w zakresie cyberbezpieczeństwa, który został ogłoszony na kilka dni przed drugim czytaniem tej ustawy w Izbie Gminy.

24
00:03:46,662 --> 00:03:55,014
Plan ten ma zobowiązywać departamenty rządowe do przestrzegania takich samych standardów bezpieczeństwa jak ustawa CSR.

25
00:03:55,034 --> 00:03:58,239
Tylko tutaj właśnie jest pies pogrzebany.

26
00:03:58,278 --> 00:04:07,152
Ma zobowiązywać departamenty rządowe, ale bez żadnych zobowiązań prawnych.

27
00:04:07,173 --> 00:04:13,361
Czyli mogą to robić, ale nawet jeżeli nie zrobią, to nic się nie stanie.

28
00:04:15,400 --> 00:04:29,394
Ze strony krytyków pojawiają się argumenty, że jeżeli rząd poważnie podchodzi do kwestii przestrzegania tych standardów, to po prostu włączyłby do zakresu tej ustawy siebie i władze lokalne.

29
00:04:29,434 --> 00:04:32,802
Bo jeżeli rząd zamierza przestrzegać takich samych standardów,

30
00:04:33,473 --> 00:04:44,009
to nie ma żadnego powodu, żeby się w tej ustawie nie znalazł, ponieważ z definicji wtedy będzie on zgodny z tymi przepisami, jeżeli będzie ich przestrzegał.

31
00:04:44,048 --> 00:04:52,341
Jeżeli jednak nie ma zamiaru ich przestrzegać, wtedy zaczyna być zrozumiałe, dlaczego nie chce tego zapisu w ustawie.

32
00:04:52,362 --> 00:04:55,666
Pytanie tylko, dlaczego nie chciałby tego przestrzegać.

33
00:04:56,052 --> 00:05:14,954
Biorąc pod uwagę skalę zagrożeń cybernetycznych, jakie mamy w Wielkiej Brytanii, pamiętając o ostatnich atakach, czy to na firmy prywatne, czy właśnie na sektor rządowy, nie uwzględnienie rządu i lokalnych samorządów w projekcie ustawy

34
00:05:16,100 --> 00:05:27,678
Może na razie, ja bym powiedział raczej nawet, że na razie raczej na pewno rząd na bardzo intensywną krytykę, bo nie oszukujmy się, opozycja wiadomo wykorzysta każdą sytuację.

35
00:05:28,738 --> 00:05:46,291
Żeby jeszcze bardziej pokazać kontekst tego, dlaczego to jest takie ważne, rok temu, w styczniu 2025, opublikowany został raport Krajowej Izby Obrachunkowej Wielkiej Brytanii dotyczący poprawy bezpieczeństwa rządu.

36
00:05:47,267 --> 00:05:59,365
Okazuje się, że zostało skontrolowanych 58 spośród 72 najbardziej krytycznych systemów obsługiwanych przez różne rządowe departamenty.

37
00:05:59,444 --> 00:06:11,882
Spośród tych 58 w większości audytorzy wykryli szereg lub w zabezpieczeniach i odnotowano bardzo powolne tempo rozwiązywania tych problemów.

38
00:06:11,901 --> 00:06:14,084
Czyli nie jest to ocena,

39
00:06:14,452 --> 00:06:22,401
zbytnio optymistyczna i raczej pasowałoby zwiększać poziom tego bezpieczeństwa, niż nic z tym nie robić.

40
00:06:22,422 --> 00:06:39,802
W efekcie, mimo tego, że rząd mówi, że ma plan działania w celu poprawy bezpieczeństwa, cyberbezpieczeństwa, niechęć rządowa do włączenia rządu i samorządów lokalnych do tego ustawodawstwa

41
00:06:40,576 --> 00:06:51,413
nie budzi zaufania i raczej wskazuje, że rząd ma małe ambicje poprawy bezpieczeństwa we własnym zakresie.

42
00:06:51,452 --> 00:07:02,048
Raczej będzie wymagać tego od innych, a nie od siebie.

43
00:07:02,069 --> 00:07:07,156
Kolejny temat też jest związany z Wielką Brytanią, ale już dużo dalej od polityki.

44
00:07:07,711 --> 00:07:20,247
Według analizy BBC w Wielkiej Brytanii w 2025 roku wyprodukowano rekordową ilość energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych.

45
00:07:20,307 --> 00:07:30,899
Według wstępnych danych Narodowego Operatora Systemu Energetycznego, czyli NESO, największym pojedynczym źródłem energii odnawialnej w zeszłym roku była energia wiatrowa.

46
00:07:32,129 --> 00:07:41,629
Produkcja energii elektrycznej z energii słonecznej w zeszłym roku wzrosła o prawie 1 trzecią w porównaniu do roku 2024.

47
00:07:41,689 --> 00:07:52,331
Po części dzięki temu, że zeszły rok był najsłoneczniejszym rokiem w historii Wielkiej Brytanii, ale też dzięki rozbudowie ilości paneli słonecznych w całym kraju.

48
00:07:54,607 --> 00:08:04,036
Mimo to cały czas produkowana jest też energia elektryczna z paliw kopalnych, czyli gazu.

49
00:08:04,057 --> 00:08:07,788
W zeszłym roku jej produkcja też nieznacznie wzrosła.

50
00:08:08,107 --> 00:08:15,579
więc można powiedzieć, że produkcja energii elektrycznej wzrosła ogólnie w zeszłym roku.

51
00:08:15,598 --> 00:08:29,322
Rząd brytyjski ma dość ambitny plan i w ramach celu czystej energii do 2030 roku planują całkowicie wylimnować wykorzystanie gazów do produkcji energii elektrycznej.

52
00:08:30,348 --> 00:08:37,676
Oczywiście razem z tym jest też kolejny cel, czyli obniżenie rachunków za energię.

53
00:08:37,696 --> 00:08:42,000
I tutaj jest twierdzenie, że czysta energia ma to umożliwić.

54
00:08:42,019 --> 00:08:50,268
Ciekawostką jest to, że ten cel Neso dotyczący czystej energii obejmuje tylko Wielką Brytanię, a nie Irlandię Północną.

55
00:08:50,307 --> 00:08:55,714
Wynika to z tego, że Irlandia Północna ma własnego operatora systemu przesyłu energii elektrycznej.

56
00:08:57,297 --> 00:09:17,524
Analiza BBC, która została oparta na tych danych Neso, pokazuje, że w 2025 roku energia wiatrowa, słoneczna, wodna i biomasa, czyli źródła ekologiczne, wygenerowały w zeszłym roku w Wielkiej Brytanii ponad 127 TWh energii elektrycznej.

57
00:09:17,585 --> 00:09:25,937
Jest to wynik lepszy od rekordowego 2024, kiedy rekord wyniósł 119 TWh.

58
00:09:25,917 --> 00:09:39,717
Według tych danych sama energia wiatrowa wygenerowała ponad 85 TWh, czyli prawie 30% energii elektrycznej zużytej w Wielkiej Brytanii.

59
00:09:39,738 --> 00:09:44,784
Najbardziej jednak zmiany widać w produkcji energii słonecznej.

60
00:09:44,804 --> 00:09:53,258
W zeszłym roku panele słoneczne wygenerowały ponad 18 TWh, co stanowi ponad 6% ogólnej energii w Wielkiej Brytanii.

61
00:09:53,508 --> 00:10:06,283
Wydaje się to niewielki udział, ale oznacza to wzrost o ponad 4 terawatogodziny w porównaniu do 2024 roku, co procentowo dla samej energii słonecznej jest bardzo dużym wzrostem.

62
00:10:06,303 --> 00:10:18,519
W szczytowym momencie w zeszłym roku, w lipcu, były takie dni, kiedy z energii słonecznej było wytwarzane ponad 40% ogólnej kwoty energii elektrycznej wytwarzanej w Wielkiej Brytanii.

63
00:10:19,360 --> 00:10:28,272
Dla porównania, 10 lat wcześniej w żadnym okresie udział energii słonecznej w produkcji energii elektrycznej nie przekraczał mniej więcej 5%.

64
00:10:30,254 --> 00:10:37,825
Jedną z przyczyn, jak już mówiłem, był fakt, że był to bardzo słoneczny rok, ale nie jest to jedyny powód.

65
00:10:39,187 --> 00:10:51,575
Kolejnymi przyczynami jest uruchomienie wielu farm słonecznych, w tym największa w Wielkiej Brytanii, w Cliff Hill, w Rapsfiekend.

66
00:10:51,595 --> 00:10:57,889
Ale też instalacja wielu, bo prawie 250 tysięcy nowych mikroinstalacji elektrycznych.

67
00:10:59,253 --> 00:11:13,452
Według danych Neso w zeszłym roku mniej więcej przez 1 trzecią dni co najmniej połowa energii elektrycznej w Wielkiej Brytanii pochodziła ze źródeł odnawialnych.

68
00:11:13,472 --> 00:11:23,067
Co ciekawe, według danych rządowych w 2024 roku czyste źródła energii wytworzyły prawie 3 czwarte całkowitej energii elektrycznej w ciągu roku w Wielkiej Brytanii.

69
00:11:23,535 --> 00:11:37,068
Liczby te różnią się od danych Neso, ale dlatego, że obejmują one import, a także część produkcji z gazu, która nie jest objęta rządową definicją czystej energii.

70
00:11:37,089 --> 00:11:39,434
Paradoksalnie największą trudnością

71
00:11:39,937 --> 00:11:50,110
w osiągnięciu celu dotyczącego energii odnawialnej jest nie problem z wytwórstwem, ale z jej przesyłem.

72
00:11:50,150 --> 00:12:04,629
Czyli jest potrzebna po prostu modernizacja sieci elektrycznej, a częściowo po prostu wybudowanie jej na nowo, aby można było podłączyć nowe odnawialne źródła energii i aby można było tę energię wyprodukowaną potem przesyłać po całym kraju.

73
00:12:04,610 --> 00:12:22,571
Obecnie po prostu sieć nie jest w stanie obsłużyć całości wyprodukowanej energii odnawialnej, co prowadzi do sytuacji, w której farmy wiatrowe mają płacone za to, żeby nie produkować energii albo żeby zmniejszyć produkcję energii.

74
00:12:22,591 --> 00:12:26,414
Modernizacja sieci tutaj powinna po prostu rozwiązać ten problem,

75
00:12:27,120 --> 00:12:33,427
ale wiadomo, wiąże się to z dodatkowymi kosztami, które trzeba ponieść na jej modernizację.

76
00:12:33,447 --> 00:12:53,128
Istnieje ryzyko, że koszty te mogą zjeść oszczędności wynikające z korzystania z najtańszych odnawialnych źródeł energii, które wybierają energię gazową, ale jednak w dłuższym okresie czasowym analitycy spodziewają się, że rachunki w Wielkiej Brytanii za energię zaczną spadać.

77
00:12:54,356 --> 00:13:06,662
głównie dzięki odnawialnym źródłom energii, ale też przy założeniu takim, że po prostu spadną ceny gazu, bo z gazu jednak przez jakiś czas Wielka Brytania będzie nadal chociaż częściowo korzystać.

78
00:13:13,611 --> 00:13:25,471
Odchodząc od Wielkiej Brytanii, ale pozostając w temacie zielonej energii, tym razem chcę powiedzieć parę słów o kraju takim jak Niemcy, czyli naszym zachodnim sąsiedzie.

79
00:13:25,490 --> 00:13:30,578
Niemcy stały się światowym liderem, jeżeli chodzi o energię słoneczną.

80
00:13:30,599 --> 00:13:34,184
Jest to bardzo ciekawe, bo patrząc na ich położenie geograficzne,

81
00:13:34,755 --> 00:13:42,755
Nie mają idealnych warunków, ale mają dobrą politykę i dużą determinację, żeby osiągnąć ten cel.

82
00:13:42,775 --> 00:13:51,297
Po katastrofie w Fukushimie z 2011 roku Niemcy jako kraj podjęły decyzję o całkowitej rezygnacji z energii jądrowej.

83
00:13:52,524 --> 00:14:04,174
Decyzja ta na ówczesne czasy wzbudziła obawy ekspertów, że jeżeli nie będzie energii atomowej, zwiększy się udział paliw kopalnych, a co za tym idzie, zwiększą się też emisje dwutlenku węgla.

84
00:14:04,195 --> 00:14:07,243
Na samym początku obawy te potwierdzały się.

85
00:14:07,408 --> 00:14:12,255
Jednocześnie jednak Niemcy wdrażali program wsparcia dla energii słonecznej.

86
00:14:12,275 --> 00:14:23,873
Dzięki dotacjom i zachętom politycznym panele słoneczne stały się niemal wszechobecne w Niemczech na domach domów i dachach budynków użyteczności publicznej.

87
00:14:23,893 --> 00:14:31,965
W pewnym momencie Niemcy byli największym światowym producentem energii słonecznej, co jest imponujące biorąc pod uwagę ich położenie geograficzne.

88
00:14:32,957 --> 00:14:36,383
W 2025 roku można było zaobserwować przełomowy moment.

89
00:14:36,442 --> 00:14:46,219
Według Niemieckiego Stowarzyszenia Energii Słonecznej, energia słoneczna stanowiła 18% całkowitej produkcji prądu w Niemczech.

90
00:14:46,278 --> 00:14:48,381
Wzrosła z 14 rok wcześniej.

91
00:14:48,402 --> 00:14:57,395
W liczbach bezwzględnych panele słoneczne wytwarzały 87 TWh energii w porównaniu do 72 TWh w 2024 roku.

92
00:14:57,815 --> 00:15:13,090
W praktyce oznacza to, że energia słoneczna wyprzedziła, jeżeli chodzi o produkcję energii, zarówno węgiel brunatny, której produkcja wynosiła od 14%, jak i gaz naturalny, który stanowił 16% mieszanki energetycznej w Niemczech.

93
00:15:13,643 --> 00:15:24,544
Oznacza to, że energia słoneczna jest teraz drugim co do wielkości źródłem prądu w Niemczech, a pierwszym, żeby było ciekawiej, jest energia wiatrowa, która produkuje 27% energii.

94
00:15:24,625 --> 00:15:31,720
Łącznie energia odnawialna, zarówno słoneczna jak i wiatrowa w tym momencie w Niemczech stanowi ponad połowę całej produkcji energii elektrycznej.

95
00:15:31,700 --> 00:15:38,167
Dokładniej reprezentuje ona mniej więcej 56% całkowitej produkcji energii elektrycznej w Niemczech.

96
00:15:38,187 --> 00:15:51,581
Jak już mówiłem, jedną z przyczyn były dopłaty i subsydia, ale też skoncentrowanie się na efektywności i obniżaniu kosztów instalacji.

97
00:15:51,600 --> 00:15:59,208
Inną przyczyną był też kryzys energetyczny wywołany przez rosyjską agresję na Ukrainę w 2022 roku, który przyswieszył transformację.

98
00:15:59,745 --> 00:16:23,981
Europa, a zwłaszcza Niemcy, zdali sobie sprawę, że uzależnienie od importu rosyjskiego gazu to jest ich bardzo duża strategiczna słabość, więc mieli bardzo mocny impuls do przyspieszenia transformacji energetycznej, bo stało się to nie tylko celem środowiskowym, PR-owym, ale po prostu stało się to kwestią bezpieczeństwa narodowego.

99
00:16:23,961 --> 00:16:34,899
Sytuacja Niemiec pokazuje, że transformacja energetyczna jest możliwa nawet dla kraju leżącego w nieoptymalnych warunkach geograficznych.

100
00:16:35,437 --> 00:16:42,951
Ważna jest odpowiednia polityka inwestycji, zachęty, determinacja.

101
00:16:43,030 --> 00:16:57,057
Daje to przykład, że i Polska może w niedługim czasie przetransformować swój miks energetyczny z typowo węglowego na dużo bardziej miks zielony.

102
00:17:03,870 --> 00:17:15,180
A teraz myślę, że czas przejść do tematu odcinka, czyli powodu, dla którego postanowiłem w ogóle nagrać ten odcinek wcześniej, czyli AI i zdrowia.

103
00:17:15,936 --> 00:17:30,094
Może nie jesteście tego świadomi, ale już w tym momencie setki milionów ludzi na świecie robi coś, co jeszcze niedawno wydawało się niemożliwe, czyli konsultuje się z chatbotem, gdy ma jakieś pytanie o własne zdrowie.

104
00:17:30,173 --> 00:17:41,386
Ludzie przesyłają wyniki badań, pytają o objawy, starają się zrozumieć diagnozę i do tego używają rozwiązań AI, takich jak chat GPT czy podobnych.

105
00:17:42,480 --> 00:17:55,916
I teraz wielkie firmy technologiczne, takie jak OpenAI, Anthropic czy Google stwierdziły, ok, jeśli ludzie już to robią, to zróbmy to tak, żeby było bezpiecznie, odpowiedzialnie i rzeczywiście użytecznie.

106
00:17:55,977 --> 00:18:04,146
W ostatnim tygodniu czy dwóch bardzo głośno było o rozwiązaniach firm ChatGPT, Anthropic czy Google.

107
00:18:04,186 --> 00:18:08,251
Chodzi o rozwiązania takie jak GPT Health od OpenAI,

108
00:18:08,231 --> 00:18:15,480
Cloud for Healthcare od firmy Anthropic, czy MedGemma od Google.

109
00:18:15,500 --> 00:18:18,965
I żeby była jasność, to już nie są ogólne chatbody.

110
00:18:18,986 --> 00:18:26,395
To są narzędzia stworzone specjalnie z myślą o zdrowiu.

111
00:18:26,415 --> 00:18:27,636
I jak to działa?

112
00:18:27,717 --> 00:18:29,058
No już zaraz Wam opowiem.

113
00:18:30,135 --> 00:18:40,571
Tak naprawdę w styczniu tego roku dwie największe firmy, czyli właśnie OpenAI i Antrofic ogłosiły swoje nowe narzędzia dedykowane zdrowiu.

114
00:18:40,592 --> 00:18:42,458
Pierwsze było OpenAI.

115
00:18:42,606 --> 00:18:51,018
Ogłosili wejście na rynek chat GPT Health, który nie jest kolejnym przyciskiem w czacie GPT.

116
00:18:51,038 --> 00:19:02,032
Nie jest to też osobny tool, jest to oddzielne środowisko, czyli oddzielna przestrzeń wewnątrz czata GPT, która ma własne zasady bezpieczeństwa, własne metody przetwarzania danych.

117
00:19:02,923 --> 00:19:12,979
OpenAI chciało tutaj wyraźnie pokazać, że dane medyczne to zupełnie coś innego niż wszystko inne, co robimy w internecie.

118
00:19:12,999 --> 00:19:21,611
Chciało pokazać ludziom, że rozmowy zdrowotne mają być odseparowane od reszty aktywności i przekonać ich, że nie muszą się tylko bać.

119
00:19:21,671 --> 00:19:26,739
Kilka dni później firma Antrofic, odpowiedzialna za Cloud, zrobiła praktycznie to samo.

120
00:19:26,798 --> 00:19:28,981
Ogłosili Cloud for Healthcare.

121
00:19:29,182 --> 00:19:39,034
Tylko, że tutaj jest to rozwiązanie jeszcze bardziej skupione na tym, czego potrzebują lekarze i systemy medyczne, a nie tylko pacjenci.

122
00:19:39,054 --> 00:19:51,409
Owszem, pacjenci też mogą na kogoś przystać, łączyć swoje dane, ale jest to rozwiązanie, które może być używane również przez kliniki i szpitale, być wykorzystywane do automatyzacji biurokracji medycznej.

123
00:19:52,012 --> 00:19:53,394
A Google?

124
00:19:53,414 --> 00:19:59,123
Google już wcześniej pracowało nad specjalistycznymi modelami AI dla medycyny.

125
00:19:59,143 --> 00:20:07,594
Miało to nazwę i ma nazwę MedGemma, ale tak naprawdę są to dwa różne modele sztucznej inteligencji zbudowane właśnie pod kątem analiz medycznych.

126
00:20:07,653 --> 00:20:13,261
Jeden z nich potrafi czytać obrazy takie jak rentgeny, tomografy, zdjęcia dermatologiczne.

127
00:20:13,241 --> 00:20:15,666
dentystyczne itp.

128
00:20:15,747 --> 00:20:31,317
Drugi za to rozumie dokumentację medyczną, notatki lekarza, potrafi ogarnąć, czyli przeczytać, zrozumieć i powiązać ze sobą całą tą sieć danych tekstowych, które generuje opieka medyczna.

129
00:20:31,298 --> 00:20:45,575
Poza tym Google ma też projekt agenta AI, który potrafi prowadzić rozmowy diagnostyczne, analizować wyniki badań, czytać EKG i co ciekawe interpretować dane laboratoryjne.

130
00:20:45,595 --> 00:20:57,670
W testach ten agent uzyskiwał wyniki diagnostyczne porównywalne lub nawet lepsze od lekarzy rodzinnych i co ciekawe w testach okazywał się on bardziej empatyczny w rozmowach z pacjentami.

131
00:20:57,690 --> 00:21:00,292
Sytuację mamy taką, że kilka lat temu

132
00:21:00,813 --> 00:21:18,732
AI w medycynie to było bardziej narzędzie do zaawansowanej analizy danych, a teraz powoli mamy AI, które bezpośrednio zaczyna wchodzić albo nawet inicjować proces leczenia.

133
00:21:18,752 --> 00:21:20,654
Pytanie jest teraz proste.

134
00:21:20,694 --> 00:21:22,718
Co nam to daje?

135
00:21:22,817 --> 00:21:26,701
Tutaj może zacznijmy od takiego ogółu.

136
00:21:27,863 --> 00:21:34,869
Musimy pamiętać o tym, że wiele milionów ludzi na świecie ma bardzo ograniczony dostęp do opieki medycznej.

137
00:21:34,951 --> 00:21:47,963
Brakuje lekarzy, czasami problemem są odległości, czasami brak pieniędzy na wizytę i AI, które może nie zastąpi lekarza, może być jednak dla tych ludzi pierwszą linią wsparcia.

138
00:21:47,983 --> 00:21:51,508
Taki system, który może zinterpretować ich

139
00:21:52,923 --> 00:22:04,426
chorobę, wyniki badań, zasugerować, czy potrzebują natychmiastowej wizyty w szpitalu, czy na przykład mogą poczekać tydzień, czy wziąć paracetamol przykładowy.

140
00:22:04,446 --> 00:22:05,650
Może im bardzo pomóc.

141
00:22:07,132 --> 00:22:11,416
Kolejnym powodem, dla którego nie jest to złe rozwiązanie, jest edukacja.

142
00:22:11,477 --> 00:22:15,481
Większość ludzi po prostu nie rozumie swoich wyników badań.

143
00:22:15,583 --> 00:22:27,037
Lekarz mówi żargonem, pacjent wychodzi od lekarza zdezorientowany, nie wie tak naprawdę, co mu zostało powiedziane, a AI może mu to wyjaśnić bardzo prostym językiem.

144
00:22:27,057 --> 00:22:31,182
Dzięki temu ludzie mogą lepiej rozumieć swój stan zdrowia

145
00:22:31,162 --> 00:22:45,971
ale też potem zadawać lepsze pytania lekarzowi i podejmować lepsze decyzje, bo mogą je podejmować świadomie, wiecąc, co im jest, co im może grozić i jakie są konsekwencje różnych wyborów.

146
00:22:45,991 --> 00:22:51,162
Kolejnym powodem, dla którego jest to niegłupie rozwiązanie, jest diagnostyka.

147
00:22:52,828 --> 00:22:57,159
Algorytmy do czytania tomografii, mammografii, RTG itd.

148
00:22:57,219 --> 00:23:07,362
już są w użyciu, np. Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu go używa do detekcji zmian nowotworowych na bardzo wczesnym etapie.

149
00:23:08,354 --> 00:23:16,747
Takie algorytmy mogą dostrzegać rzeczy, które może przeoczyć zmęczony lekarz, a to może ratować życie.

150
00:23:16,767 --> 00:23:25,640
Dlatego rozpowszechnienie się takich algorytmów może przynieść dobre efekty dla pacjentów.

151
00:23:25,660 --> 00:23:27,762
Kolejnym plusem jest biurokracja.

152
00:23:29,515 --> 00:23:36,105
Niestety, ale biurokrację mamy wszędzie, w medycynie też.

153
00:23:36,125 --> 00:23:47,041
Każde leczenie, każde ubezpieczenie, każda choroba, jaka była, każda nawet wizyta pacjenta musi zostać zapisana.

154
00:23:47,061 --> 00:23:57,817
Taki cloud czy chat GPT mogą znacznie przyspieszyć ten proces, więc w efekcie lekarz będzie mógł spędzić więcej czasu z pacjentami, a mniej na wypełnianiu tej papierkologii.

155
00:23:59,299 --> 00:24:06,854
No i ostatnim ważnym powodem, dla którego może to być dobre rozwiązanie, to jest psychika pacjenta.

156
00:24:06,874 --> 00:24:14,027
Po prostu pacjent, który lepiej rozumie swoją chorobę, jest spokojniejszy.

157
00:24:14,067 --> 00:24:23,063
Pacjent, który się leczy, nawet jeżeli leczy się na podstawie początkowych wskazań od AI, może być zdrowszy, może przeżyć.

158
00:24:23,042 --> 00:24:35,378
Więc jeżeli taki system może pomóc ludziom poczuć się lepiej i być świadomym, co może mieć wpływ na ich zdrowie, uważam, że może to być duży plus.

159
00:24:35,439 --> 00:24:38,762
Ale jak wszędzie, nie ma róży bez kolców.

160
00:24:38,782 --> 00:24:45,412
Wiemy, że AI potrafi się mylić czy halucynować.

161
00:24:45,432 --> 00:24:51,700
I niestety, czy to będzie MedGemma, czy ChatGPT, czy Cloud, one wszystkie potrafią się mylić.

162
00:24:53,164 --> 00:25:01,255
W przypadku, kiedy myli się co do, nie wiem, daty jakiejś bitwy historycznej, niewiele się nam stanie.

163
00:25:01,296 --> 00:25:08,204
W medycynie każdy błąd to potencjalnie czyjeś życie.

164
00:25:08,224 --> 00:25:13,991
Dlatego i OpenAI, i Antropic mówią wyraźnie, że ich narzędzia nie leczą,

165
00:25:14,950 --> 00:25:16,912
Nie diagnozują samodzielnie.

166
00:25:16,932 --> 00:25:25,160
Mają być wsparciem dla człowieka, wsparciem czy to dla pacjenta, czy dla lekarza, ale nie zamiennikiem lekarza.

167
00:25:25,181 --> 00:25:39,535
Więc w praktyce warto po tym pamiętać, że chatbot, jeżeli powie nam coś, to warto na to spojrzeć, zwłaszcza jeżeli chatbot zasugeruje nam pilną wizytę u lekarza.

168
00:25:39,595 --> 00:25:43,219
Ale jeżeli czujemy się źle, a chatbot powie, że nic ci nie jest,

169
00:25:43,621 --> 00:25:50,150
to może jednak mimo wszystko warto skonsultować się z lekarzem, a nie ufać mu ślepo.

170
00:25:50,170 --> 00:25:57,079
Drugim zagrożeniem potencjalnym jest prywatność.

171
00:25:57,099 --> 00:26:04,431
Dobrze wiemy, że dane medyczne to są najważniejsze, najbardziej prywatne dane, jakie w ogóle mamy.

172
00:26:06,065 --> 00:26:11,570
Firmy tutaj starają się zrobić dużo, by nam pokazać, że nie mamy się czym martwić.

173
00:26:11,631 --> 00:26:17,657
Chat GPT Health ma osobną pamięć, osobne zasady dostępu do danych medycznych.

174
00:26:17,718 --> 00:26:24,625
Dane te nie znajdują się w takim worku, z którego są trenowane nowe wersje modelu.

175
00:26:24,645 --> 00:26:31,093
Cloud for Healthcare ma jeszcze bardziej rygorystyczne zasady, ale zawsze pozostaje pewne ale.

176
00:26:32,390 --> 00:26:39,121
Jeżeli dane takie wpadną w niepowołane ręce, może to mieć poważne konsekwencje dla nas.

177
00:26:39,141 --> 00:26:44,189
A jak wiadomo, żaden system komputerowy nie jest w 100% bezpieczny.

178
00:26:44,209 --> 00:26:52,321
I nie mówię tutaj nawet o błędach medycznych, czy o wykorzystaniu danych w jakiś bardzo zły sposób.

179
00:26:52,656 --> 00:27:07,070
Ale może to mieć też takie konsekwencje jak na przykład to, że firma ubezpieczeniowa wiedząc o naszej chorobie podniesie nam składkę ubezpieczenia albo nie ubezpieczy nas od jakiejś choroby, co finansowo może się dla nas bardzo źle skończyć.

180
00:27:07,912 --> 00:27:15,604
Kolejnym potencjalnym ryzykiem są niestety lekarze, a raczej ich lenistwo.

181
00:27:15,624 --> 00:27:24,958
Są badania wykazujące, że kiedy lekarze, radiolodzy zaczęli pracować z algorytmami AI, które wspierały ich pracę, jeżeli chodzi o diagnostykę,

182
00:27:24,938 --> 00:27:35,633
Na samym początku dawało to świetne rezultaty, ale już po kilku miesiącach pracy z tym systemem uważność, czujność tych lekarzy spadła.

183
00:27:35,673 --> 00:27:44,144
Lekarze coraz bardziej zaczęli ufać temu, co mówił im algorytm, a mniej samemu zwracać uwagę na to, co widzieli na zdjęciach.

184
00:27:44,125 --> 00:27:50,417
W efekcie zmniejszyła się ich zdolność do samodzielnego myślenia diagnostycznego.

185
00:27:50,458 --> 00:28:02,623
Jest to znane zjawisko psychologiczne, które polega na automatycznym poleganiu, na wspomaganiu zewnętrznym i trzeba być tego świadomym w tej pracy, że

186
00:28:03,515 --> 00:28:11,952
Jeżeli lekarze zaczęliby korzystać z takich narzędzi powszechnie, to nie mogą oni w 100% temu zawierzyć.

187
00:28:12,053 --> 00:28:21,152
Okej, to może być dla nich pomoc, ale nie może to być tak, że sami nie spojrzą na wyniki badań w ogóle, a jedynie uwierzą w AI.

188
00:28:23,191 --> 00:28:36,912
Kolejnym ryzykiem, już mniej związanym typowo z AI, a bardziej związanym właśnie z tym, w jakim świecie żyjemy, jest tak naprawdę możliwość dostępu do takich technologii.

189
00:28:36,932 --> 00:28:48,809
Jesteśmy na tyle szczęśliwymi ludźmi, że żyjemy w świecie, w którym mamy dostęp do telefonów, komputerów, internetu, stać nas na to, żeby zapłacić za prąd, wodę itd.

190
00:28:49,178 --> 00:29:17,109
ale są miejsca na świecie, gdzie tego nie ma i rozwiązania takie mogą sprawić, że narzędzia AI, jeżeli będą one naprawdę dobre, zaczną być nietanie, a to może ograniczyć dostęp do nich tylko dla osób zamożnych, co w efekcie pogłębi nierówności zdrowotne.

191
00:29:18,962 --> 00:29:29,097
A następnym zagrożeniem są regulacje, które widać już teraz.

192
00:29:29,117 --> 00:29:34,645
Pytanie jest, czy takiego narzędzia można używać zgodnie z prawem?

193
00:29:34,746 --> 00:29:36,568
Jakie normy do tego odnosić?

194
00:29:36,628 --> 00:29:48,125
Kto będzie ponosił odpowiedzialność za nieprawidłową diagnozę, jeżeli człowiek, opierając się na diagnozie od AI, na przykład weźmie jakiś lek albo jakiegoś leku nie weźmie?

195
00:29:52,138 --> 00:30:12,765
Dyrektywa AI w Unii Europejskiej już teraz kwalifikuje aplikacje medyczne AI jako sztuczną inteligencję wysokiego ryzyka i to widać, bo czat GPT Health póki co ma być niedostępny w Unii Europejskiej i w Wielkiej Brytanii.

196
00:30:12,785 --> 00:30:15,648
A czy możemy machnąć na to ręką i stwierdzić, że to nie dla nas?

197
00:30:16,792 --> 00:30:18,636
Tak i nie.

198
00:30:18,656 --> 00:30:30,201
Jako pacjent oczywiście możemy machnąć ręką na to, że nie chcemy używać takiego narzędzia dla siebie, nie chcemy używać takiego przykładowego chatage BT do rozmowy o leczeniu.

199
00:30:30,221 --> 00:30:32,404
Będziemy rozmawiać tylko z lekarzami.

200
00:30:32,464 --> 00:30:36,252
Ale musimy jednak pamiętać, że te narzędzia już tutaj są.

201
00:30:37,803 --> 00:30:45,994
i prawdopodobnie w przeciągu najbliższych kilku lat staną się one częścią standardowej opieki medycznej.

202
00:30:46,035 --> 00:31:03,961
Więc czy tego chcemy, czy nie, będziemy go używać czy pośrednio, czy bezpośrednio, bo nawet jeżeli my bezpośrednio nie będziemy używać tych narzędzi, to przychodnia, szpital, lekarz może ich używać na naszych danych, żeby po prostu wspomóc swoją pracę.

203
00:31:03,942 --> 00:31:08,008
Ignorowanie tego tematu tak naprawdę nie jest rozwiązaniem.

204
00:31:08,048 --> 00:31:25,291
Tutaj bardziej kwestia jest rozwiązań systemowych, czyli jak upewnić się, że narzędzia takie, medyczne AI będą bezpieczne, będą działały w odpowiedzialny sposób, ale też

205
00:31:27,112 --> 00:31:30,857
Edukowanie i pacjentów, i lekarzy.

206
00:31:30,897 --> 00:31:49,727
Pacjenci muszą wiedzieć, że odpowiedzi, które dostają od takiego medycznego AI nie są na 100% pewne, a lekarze muszą wiedzieć, na co zwracać uwagę, muszą pamiętać o tym, o czym już wcześniej wspomniałem, czyli żeby nie ufać w 100%.

207
00:31:49,707 --> 00:31:56,718
automatowi, ale też samemu sprawdzać wyniki, bo AI to tylko narzędzie.

208
00:31:56,778 --> 00:31:58,580
Ono nie zastąpi myślenia.

209
00:31:58,662 --> 00:32:00,904
Ono może nas wspomóc.

210
00:32:00,924 --> 00:32:05,813
Mówiąc szczerze, jestem bardzo ciekawy, jak ten temat się rozwinie.

211
00:32:05,893 --> 00:32:15,528
Będę to z ciekawością obserwował i jestem przekonany, że za jakiś czas temat zdrowia i AI wróci w odcinku.

212
00:32:16,369 --> 00:32:25,603
Może niekoniecznie w najbliższych tygodniach, ale myślę, że w przeciągu roku czy dwóch na pewno nagram o tym kolejny odcinek.

213
00:32:27,997 --> 00:32:30,099
I to by było tyle na dzisiaj.

214
00:32:30,119 --> 00:32:33,223
Dziękuję za wysłuchanie tego odcinka.

215
00:32:33,324 --> 00:32:43,016
Zapraszam do kolejnego i zachęcam do zostawiania komentarzy na stronie WhatTheFoxSays pod odcinkiem.

216
00:32:43,036 --> 00:32:46,401
Adres strony jest oczywiście w opisie odcinka.

217
00:32:46,441 --> 00:32:47,321
Do usłyszenia.