1
00:00:25,867 --> 00:00:33,600
Dzień dobry, nazywam się Marcin Lis i zapraszam do wysłuchania kolejnego odcinka podcastu What The Fox Says.

2
00:00:33,619 --> 00:00:49,106
W dzisiejszym odcinku będzie o zmianach w podejściu do rynku firmy ARM, o potencjalnie nowym telefonie, który ma się pojawić, który może namieszać na rynku,

3
00:00:52,731 --> 00:00:59,771
o możliwych alternatywnych systemach operacyjnych dla telefonów, a także trochę o AI.

4
00:01:08,662 --> 00:01:17,271
Na początek wydarzenie, które może zmienić układ sił lekko w świecie technologii.

5
00:01:17,290 --> 00:01:29,765
Chodzi o firmę ARM, dotychczas znaną wyłącznie z projektowania architektury procesorów, ale nigdy do tej pory ARM nie była producentem procesorów.

6
00:01:29,825 --> 00:01:31,546
I to właśnie ma się zmienić.

7
00:01:31,527 --> 00:01:36,753
Firma ogłosiła wejście na rynek z własnym fizycznym chipem.

8
00:01:36,772 --> 00:01:46,822
Ma to być model AGI CPU, czyli potężny procesor serwerowy, stworzony z myślą o agentowej sztucznej inteligencji.

9
00:01:46,843 --> 00:01:48,665
A dlaczego to taka duża zmiana?

10
00:01:48,745 --> 00:01:50,387
Już tłumaczę.

11
00:01:50,406 --> 00:01:57,534
Przez lata, można powiedzieć nawet przez dekady, ARM działał jako dostawca licencji na swoje projekty.

12
00:01:58,375 --> 00:02:07,013
Współpracował z takimi firmami jak Apple, Qualcomm, Samsung, Nvidia, czyli można powiedzieć z gigantami technologicznymi.

13
00:02:07,033 --> 00:02:19,117
Teraz jednak, w obliczu rosnącego popytu na infrastrukturę dla sztucznej inteligencji, firma postanowiła pominąć pośredników i wejść na rynek samodzielnie jako producent.

14
00:02:20,497 --> 00:02:25,545
Dyrektor Generalny Arm nazwał to wydarzenie przełomowym momentem dla firmy.

15
00:02:25,586 --> 00:02:40,808
Oznacza to, że można powiedzieć neutralny do tej pory gracz na rynku stanie się teraz rywalem tych wszystkich istniejących już producentów w walce o wielomilionowe kontrakty na procesory związane z AI.

16
00:02:40,908 --> 00:02:44,193
A o co całe to zamieszanie?

17
00:02:44,697 --> 00:02:49,385
Chodzi o to, że ten procesor AGI CPU nie jest zwykłym układem.

18
00:02:49,425 --> 00:03:02,789
Został on zaprojektowany przez ARM specjalnie dla agentowej sztucznej inteligencji, czyli dla systemów takich zdolnych do samodzielnego działania i rozwiązywania złożonych problemów bez lub z minimalnym udziałem człowieka.

19
00:03:04,491 --> 00:03:28,794
Ten procesor składa się ze 136 rdzeni w architektorze NeoVerse V3, czyli całkiem nowoczesnej, zapewniających przepustowość pamięci na poziomie 6 GB na sekundę na każde rdzenie i opóźnienie poniżej 100 ms. Jego współczynnik TDP wynosi 300 W, co przy 136 rdzeniach to jest po prostu pełen kosmos.

20
00:03:28,775 --> 00:03:34,346
Produkcja ma być robiona w 3nm procesie litograficznym.

21
00:03:34,406 --> 00:03:42,903
Ma być to robione we współpracy z TMSC, z tajwańską firmą, która między innymi robi Apple Silicon.

22
00:03:42,924 --> 00:03:43,645
I co ważne,

23
00:03:45,058 --> 00:03:53,112
Układ ten ma składać się z dwóch oddzielnych bloków krzemu, które będą działać jako jeden duży procesor.

24
00:03:53,173 --> 00:04:05,533
Według zapewnień firmy ARM ta nowa architektura ma pozwolić osiągnąć ponad dwukrotnie wyższą wydajność w przeliczeniu na szafę serwerową w porównaniu do tradycyjnych rozwiązań.

25
00:04:05,593 --> 00:04:08,299
To nie tylko skok technologiczny,

26
00:04:09,189 --> 00:04:38,538
ale też potencjalnie możliwość zmiany globalnego łańcucha dostaw, bo wśród pierwszych nabywców tego procesora już teraz znajdują się takie firmy jak Meta, OpenAI, SAP, więc jest to taki jasny sygnał od ARM, że wyścig zbrojeń w dziedzinie sztucznej inteligencji, albo raczej w dziedzinie procesorów dla sztucznej inteligencji,

27
00:04:39,142 --> 00:04:54,661
wchodzi w nową fazę, gdzie ARM już nie chce żyć tylko i wyłącznie z opłat licencyjnych, ale chce zarabiać naprawdę duże pieniądze na sprzedaży i produkcji procesorów.

28
00:04:54,680 --> 00:05:06,535
Największym pytaniem w tej sytuacji jest to, jak to wszystko skończy się dla firmy ARM, bo jest to ambitne podejście, odważne,

29
00:05:06,886 --> 00:05:33,771
ale też jest to postawienie wszystkiego na jedną kartę tak naprawdę, bo postawili na swoje własne rozwiązanie, na jego produkcję i sprzedaż, ale też w tym momencie stali się konkurencją dla innych, gdzie do tej pory byli firmą, która zarabiała na licencjach praktycznie od wszystkich, współpracowała ze wszystkimi, sprzedawała im swoje patenty i pomysły,

30
00:05:33,750 --> 00:05:47,509
Ale nikt nie uważał ARM za zagrożenie czy konkurencję, a teraz to się zmieniło.

31
00:05:47,528 --> 00:05:56,180
A teraz czas na kolejny news z rynku hardware'u technologicznego tak naprawdę.

32
00:05:56,903 --> 00:06:01,834
Chodzi o to, że Amazon planuje powrót na rynek smartfonów.

33
00:06:01,894 --> 00:06:14,641
I to powrót dlatego, że ponad 10 lat temu Amazon wypuścił już swój telefon Fire Phone, który okazał się spektakularną porażką.

34
00:06:15,853 --> 00:06:23,184
Dla tych, którzy nie pamiętają, w roku 2014 Amazon wprowadził na rynek Fire Phone'a.

35
00:06:23,225 --> 00:06:30,795
To było urządzenie, które w założeniu miało konkurować czy to z iPhone'em, czy ze smartfonami Samsunga.

36
00:06:30,814 --> 00:06:32,697
Tyle, że niestety.

37
00:06:32,757 --> 00:06:41,730
Słaba obsługa aplikacji, mało intuicyjny interfejs, przegrzewanie się, no i zbyt wysoka cena.

38
00:06:41,750 --> 00:06:44,595
W efekcie dały upadek projektu,

39
00:06:45,773 --> 00:06:52,559
I 170 milionów dolarów strat dla Amazona z powodu niesprzedanych egzemplarzy.

40
00:06:52,579 --> 00:06:59,264
Tak naprawdę w historii firmy Fire Phone był jednym z największych niewypałów.

41
00:06:59,285 --> 00:07:07,132
No ale minęło trochę czasu, mamy 2026 rok i Amazon postanowił wrócić do gry.

42
00:07:07,153 --> 00:07:13,197
Według doniesień Reuters, Amazon pracuje teraz nad nowym smartfonem o kodowej nazwie Transformer.

43
00:07:14,831 --> 00:07:28,521
Urządzenie to ma być rozwijane przez specjalną jednostkę wewnątrz Amazona o nazwie Zero One, którą kieruje pan Jay Allard, czyli były menadżer Microsoftu, który najbardziej znany jest z pracy nad konsolą Xbox.

44
00:07:29,750 --> 00:07:49,172
Nowy smartfon ma być, jak to się można domyślić, ściśle zintegrowany z ekosystemem Amazonu, a jego głównym celem będzie promowanie usług firmy takich jak zakupy, Prime Video, Prime Music, czy zamawianie np. jedzenia przez partnerów takich jak Just Eat, Groot Cup, whatever.

45
00:07:49,192 --> 00:07:52,596
Czym ten telefon ma się wyróżnić od pozostałych na rynku?

46
00:07:52,656 --> 00:07:54,458
Przede wszystkim AI.

47
00:07:55,771 --> 00:08:01,901
Amazon postawił na sztuczną inteligencję, która ma być kluczowym elementem nowego smartfona.

48
00:08:01,920 --> 00:08:05,065
I to nie byle jaką sztuczną inteligencję.

49
00:08:05,086 --> 00:08:11,336
Bo tutaj wszystko będzie zaprojektowane wokół nowej Aleksy.

50
00:08:11,355 --> 00:08:19,990
Mowa oczywiście o nowej, lepszej, mądrzejszej Aleksie Plus, o której mówiłem kilka odcinków temu.

51
00:08:20,307 --> 00:08:24,733
która została już udostępniona w niektórych krajach w Early Access.

52
00:08:24,754 --> 00:08:29,862
Przyznam się szczerze, że od wczoraj mam do niej dostęp, mieszkając w UK.

53
00:08:29,882 --> 00:08:43,024
I oferuje ona zaawansowane funkcje, takie jak na przykład planowanie podróży, aktualizowanie kalendarzy, a także takie bardziej przyziemne, nie wiem, wyszukiwanie przepisów, pomoc w odrabianiu lekcji.

54
00:08:44,741 --> 00:09:04,219
Co ciekawe, moje dzieci bardzo dużo rozmawiają z Aleksą i odkąd jest ta nowa właśnie od wczoraj, te rozmowy są dużo dłuższe, dużo ciekawsze, dużo mądrzejsze, więc jest tu widać różnicę samej Aleksie.

55
00:09:04,239 --> 00:09:06,961
Ale wracając do telefonu.

56
00:09:06,980 --> 00:09:14,006
No, trudno jest powiedzieć, czy Amazonowi tym razem uda się wejść na ten rynek.

57
00:09:15,741 --> 00:09:21,086
W tym momencie rynek smartfonów jest już dość mocno nasycony.

58
00:09:21,126 --> 00:09:23,629
Na rynku jest bardzo dużo firm.

59
00:09:23,690 --> 00:09:31,717
Nadal mamy Apple, nadal mamy Samsunga, mamy też Google, mamy całą masę chińskich marek.

60
00:09:31,738 --> 00:09:41,648
Więc, no, nie jest to w tym momencie łatwy rynek dla nowego gracza, a jako takiego trzeba traktować Amazona, bo

61
00:09:43,163 --> 00:09:50,571
nie licząc tego jednego niewypału sprzed ponad 10 lat, to nie mają oni doświadczenia na tym rynku.

62
00:09:50,591 --> 00:09:53,875
Jednak mimo wszystko Amazon w to idzie.

63
00:09:53,894 --> 00:10:00,121
Mają nadzieję, że sztuczna inteligencja będzie kluczem do ich sukcesu.

64
00:10:00,142 --> 00:10:10,673
A poza tym mają zamiar sprzedawać ten smartfon nie tylko jako taki tradycyjny telefon, ale przede wszystkim jako mobilne centrum takiej personalizacji,

65
00:10:12,761 --> 00:10:14,923
Nawet nie wiem, jak to dokładnie nazwać.

66
00:10:14,964 --> 00:10:19,349
Ma to być takie urządzenie, które będzie synchronizować się z asystentem głosowym Alexa.

67
00:10:19,389 --> 00:10:32,102
Czyli tak naprawdę będzie to pudełko dla Alexy i jednocześnie taka brama do świata usług Amazonu.

68
00:10:32,123 --> 00:10:33,424
Czy się to uda?

69
00:10:33,465 --> 00:10:35,447
No cóż, czas pokaże.

70
00:10:35,486 --> 00:10:38,009
Na razie projekt jest we wczesnej fazie.

71
00:10:38,378 --> 00:10:55,880
Nie ma jeszcze ujawnionych wielu szczegółów, nie znamy na przykład ceny, nie znamy też przewidywanej daty premiery, ale co jednak trzeba przyznać, Amazon wydaje się, że wierzy w ten pomysł i że wierzy, że AI może zmienić tutaj dużo na rynku.

72
00:10:57,649 --> 00:11:01,994
Więc może to być ciekawe urządzenie.

73
00:11:02,053 --> 00:11:11,364
A poza tym trzeba pamiętać o tym, że dla Amazona w tym momencie bardziej liczy się sprzedaż usług niż zarabianie na sprzęcie.

74
00:11:11,403 --> 00:11:18,671
Więc tutaj możemy mieć podobną sytuację jak w przypadku firmy Microsoft mamy z Xboxem.

75
00:11:18,711 --> 00:11:21,433
Niekoniecznie trzeba zarabiać na konsoli.

76
00:11:21,474 --> 00:11:25,097
Niekoniecznie trzeba zarabiać nawet na poszczególnych grach.

77
00:11:25,138 --> 00:11:27,419
Zarabia się na tym, że ludzie kupują Game Passa.

78
00:11:28,952 --> 00:11:33,219
I tak samo Amazon niekoniecznie musi zarabiać na telefonie.

79
00:11:33,239 --> 00:11:37,986
Niekoniecznie musi nawet na początku zarabiać na tej Aleksie.

80
00:11:38,006 --> 00:11:52,388
Ale jeżeli spowoduje to zwiększenie ogólnego udziału ludzi w Amazonie, czyli większe zakupy, więcej wydawania pieniędzy, oznacza to większe prowizje dla Amazonu, większy procent, który dla nich zostanie.

81
00:11:52,408 --> 00:11:56,073
Czyli koniec końców, większe zyski.

82
00:11:58,484 --> 00:12:09,844
Jeżeli tak będzie, to może okazać się, że Fire Phone był owszem porażką, ale ten nowy telefon...

83
00:12:11,225 --> 00:12:12,485
od Amazona.

84
00:12:12,505 --> 00:12:40,354
Może wtedy trochę namieszać, zwłaszcza w perspektywie biznesowej, ale patrząc na dotychczasową strategię Amazona, na przykład na ceny urządzeń takich właśnie jak głośniki Alexa, jak przystawki telewizyjne typu Fire, na to jak one są wycenione, to jestem skłonny oczekiwać, że ten telefon też może być bardzo, ale to bardzo optymistycznie wyceniony

85
00:12:41,177 --> 00:12:55,474
I może przyciągnąć wielu klientów, zwłaszcza takich, którzy już są w ekosystemie Amazon i będą chcieli mieć kolejne urządzenie, które będzie im pięknie się z tym ekosystemem integrowało.

86
00:13:03,722 --> 00:13:12,254
Gdy mówiłem o telefonie od Amazonu, można się zastanawiać, na jakim systemie operacyjnym ten telefon zostanie oparty.

87
00:13:12,274 --> 00:13:22,226
Patrząc oczywiście na to, na czym chodzą urządzenia, na przykład Fire TV, można założyć, że będzie to Android.

88
00:13:22,246 --> 00:13:25,831
I w podobnej sytuacji jest wielu producentów na rynku.

89
00:13:25,870 --> 00:13:32,700
Mamy wiele telefonów różnych firm, które mają zainstalowanego Androida.

90
00:13:35,312 --> 00:13:40,461
Ale teraz pytanie, czy tak musi być?

91
00:13:40,481 --> 00:13:44,609
I właśnie tutaj dochodzimy do sedna sprawy.

92
00:13:44,629 --> 00:13:52,201
Wyobraźcie sobie, że kupujecie nowy telefon i nie macie na nim iOSa.

93
00:13:52,221 --> 00:13:55,527
Nie macie na nim standardowego Androida.

94
00:13:55,547 --> 00:13:57,490
Nie macie na nim systemu Samsunga.

95
00:13:58,398 --> 00:14:03,115
Macie na nim system operacyjny, mobilny system operacyjny.

96
00:14:03,154 --> 00:14:08,374
Zaprojektowany z myślą o prywatności użytkownika, kontroli nad jego danymi.

97
00:14:10,159 --> 00:14:18,008
Tak, wiem, patrząc na to, co się aktualnie dzieje, brzmi to trochę nierealnie, ale jest to możliwe.

98
00:14:18,028 --> 00:14:21,971
Są firmy, które oferują takie rozwiązania.

99
00:14:21,991 --> 00:14:24,073
Mamy na przykład firmę Murene.

100
00:14:24,114 --> 00:14:29,399
Murena sprzedaje telefony z preinstalowanym systemem EOS.

101
00:14:29,419 --> 00:14:39,389
Jest to owszem system oparty o Androida, ale pozbawiony większości elementów od Google, które zbierają dane od użytkownika.

102
00:14:41,041 --> 00:14:45,145
Podobnie działają Wola Phone czy Shift Phone.

103
00:14:45,166 --> 00:14:53,735
To są urządzenia, które można kupić już z preinstalowanymi alternatywnymi systemami, na przykład takimi jak Ubuntu Touch.

104
00:14:53,755 --> 00:15:03,386
Ubuntu Touch to system, który może Wam się kojarzyć z nazwy z systemem z komputerów, czyli z Ubuntu.

105
00:15:04,294 --> 00:15:06,577
I jest to bardzo dobre skojarzenie.

106
00:15:06,658 --> 00:15:10,924
Jest to właśnie Ubuntu, ale w wersji na telefon.

107
00:15:10,985 --> 00:15:21,198
System prosty, intuicyjny i co ciekawe, pozwalający na korzystanie z aplikacji, które znamy z komputerów.

108
00:15:21,219 --> 00:15:29,331
Ale tutaj mówimy o telefonach sprzedawanych z preinstalowanym systemem.

109
00:15:29,350 --> 00:15:30,673
A co jeżeli macie już telefon?

110
00:15:31,868 --> 00:15:36,734
Nie chcecie kupować kolejnego, ale chcielibyście zmienić system.

111
00:15:36,754 --> 00:15:38,076
Odpowiedź?

112
00:15:38,096 --> 00:15:40,799
To zależy.

113
00:15:40,820 --> 00:15:45,065
Dużo zależy od tego, jaki to telefon.

114
00:15:45,085 --> 00:15:50,613
Bo niektóre telefony pozwalają na coś takiego.

115
00:15:50,633 --> 00:15:53,015
A jaki system można zainstalować?

116
00:15:53,056 --> 00:15:55,678
Mamy na przykład KaiOS.

117
00:15:55,698 --> 00:15:59,344
Jest to system stworzony z myślą o prostych urządzeniach,

118
00:16:00,943 --> 00:16:12,282
ale dzięki temu jest on szybki, lekki, pozwala na korzystanie z podstawowych funkcji smartfona, nie ma żadnych dodatkowych udziwnień, utrudnień.

119
00:16:12,302 --> 00:16:21,636
Co więcej, KaiOS jest też dostępny na telefonach, który można kupić z preinstalowanym systemem, ale można go instalować samemu.

120
00:16:21,657 --> 00:16:27,306
Jeżeli ktoś lubi grzebać w telefonach, nie boi się eksperymentów, to mamy na przykład Sailfish OS.

121
00:16:29,057 --> 00:16:34,643
To jest system, który nie jest oparty o Androida.

122
00:16:34,663 --> 00:16:40,208
On powstał z myślą o tym, żeby być innym.

123
00:16:40,229 --> 00:16:44,113
Ma swój własny, unikalny interfejs.

124
00:16:44,133 --> 00:16:49,357
Interfejs, który opiera się na gestach, a nie na przyciskach.

125
00:16:49,378 --> 00:16:56,043
I można go zainstalować na niektórych telefonach, tylko, że tak jak mówiłem, to już wymaga trochę więcej zaangażowania.

126
00:16:56,850 --> 00:17:04,698
Podobnie jest z kolejnym systemem, czyli Graphen OS. Graphen OS skupia się na bezpieczeństwie i prywatności.

127
00:17:04,738 --> 00:17:11,044
Jest on często wybierany, dla których właśnie te kwestie są bardzo ważne.

128
00:17:11,064 --> 00:17:12,744
Czy to wszystko?

129
00:17:12,785 --> 00:17:13,826
Nie.

130
00:17:13,865 --> 00:17:18,329
Paradoksalnie, mimo że mało się o tym słyszy, jest jeszcze więcej systemów.

131
00:17:18,349 --> 00:17:23,575
Mamy na przykład PostMarket OS, mamy Mobiana, Calix OS.

132
00:17:23,615 --> 00:17:25,997
Każdy z tych systemów ma swoje

133
00:17:27,344 --> 00:17:29,767
Unikalne cechy.

134
00:17:29,787 --> 00:17:36,395
PostMarketOS, jak sama nazwa wskazuje, to jest system, który stara się przedłużyć życie starych telefonów.

135
00:17:36,415 --> 00:17:49,271
Chodzi o to, żeby zmniejszyć ślad węglowy, być ekologicznym, nie wyrzucać działającego sprzętu, tylko w cudzysłowie recyklingować go.

136
00:17:49,291 --> 00:17:53,217
PostMarket w założeniu ma dać drugie życie takim telefonom.

137
00:17:54,833 --> 00:18:02,622
Mobian to z kolei system oparty o Debiana, czyli kolejnego Linuxa znanego na komputerach.

138
00:18:02,682 --> 00:18:07,728
A CalyxOS jest dość podobny do GraphenOS.

139
00:18:07,748 --> 00:18:11,632
Jest to kolejny system skupiający się na prywatności.

140
00:18:11,652 --> 00:18:14,836
Tylko, może nie tylko, w założeniu.

141
00:18:14,895 --> 00:18:20,622
Łatwy w użyciu i oferujący wiele funkcji, które znamy z Androida.

142
00:18:23,150 --> 00:18:24,211
Czy to już koniec?

143
00:18:24,250 --> 00:18:25,451
Nadal nie.

144
00:18:25,492 --> 00:18:34,422
Mamy jeszcze Lineage OS. System, który powstał z myślą o tym, żeby dać użytkownikom więcej kontroli nad swoim telefonem.

145
00:18:34,461 --> 00:18:36,845
Oparty na Androidzie?

146
00:18:36,884 --> 00:18:43,050
Owszem, ale pozbawiony zbędnych elementów, które mogą spowalniać telefon czy zbierać dane.

147
00:18:43,070 --> 00:18:53,021
Jeżeli ktoś chce mieć czysty, szybki, funkcjonalny telefon bez całego tego bloatware'u, Lineage OS to jest całkiem dobry wybór.

148
00:18:56,528 --> 00:18:57,690
EOS.

149
00:18:57,710 --> 00:19:04,719
Wspomniałem o nim na początku, jako że jest możliwość kupienia telefonu z preinstalowanym OS.

150
00:19:04,779 --> 00:19:05,760
Ale co to jest?

151
00:19:05,800 --> 00:19:13,632
To jest system, który ma być alternatywą dla Androida i znowu z większym naciskiem na prywatność.

152
00:19:13,652 --> 00:19:15,875
Można go zainstalować na wielu telefonach.

153
00:19:15,934 --> 00:19:22,364
Jego interfejs jest podobny do tego, co znamy z Androida, więc nie jest to jakaś trudna przesiadka.

154
00:19:22,483 --> 00:19:25,167
Nie trzeba się zbyt wiele uczyć.

155
00:19:25,334 --> 00:19:30,301
Pod tym względem ma bądź być łatwy dla nowego użytkownika.

156
00:19:30,321 --> 00:19:38,115
Oczywiście wszystkie te systemy, poza zaletami, mają też pewne wady.

157
00:19:38,134 --> 00:19:41,840
Ale podobnie jest np. z iOSem czy z Androidem.

158
00:19:43,053 --> 00:19:47,919
Niektóre z tych systemów są łatwiejsze w instalacji, inne trochę trudniejsze.

159
00:19:47,999 --> 00:19:54,367
Jedne są dość proste, jeżeli chodzi o używanie i instalowanie, czyli klik, klik, klik.

160
00:19:54,448 --> 00:19:55,348
Jest.

161
00:19:55,368 --> 00:19:58,393
Niektóre wymagają trochę większej wiedzy.

162
00:19:58,413 --> 00:20:02,919
Dla każdego coś miłego, dla każdego co kto lubi.

163
00:20:02,939 --> 00:20:07,525
Jak zauważyliście, większość tych systemów skupia się na prywatności.

164
00:20:08,855 --> 00:20:13,622
To jest taka rzecz, która ludzi przekonuje do zmiany systemu.

165
00:20:13,642 --> 00:20:19,069
Żeby przejść z systemu korporacyjnego na coś mniejszego.

166
00:20:19,089 --> 00:20:19,830
Ale to nie wszystko.

167
00:20:19,872 --> 00:20:29,826
Niektóre te systemy właśnie mają na celu zapewnienie lepszej funkcjonalności albo wydajności na przykład na słabszym sprzęcie.

168
00:20:29,846 --> 00:20:32,230
Ważne jest to, że mamy wybór.

169
00:20:33,374 --> 00:20:56,753
wybór, który nie jest tam normalnie dawany, bo tak naprawdę w takim mainstreamowym kanale sprzedaży to mamy do wyboru telefony na iOS, telefony na Androidzie Google'owym, ewentualnie na wersji Samsung'owej.

170
00:20:56,773 --> 00:20:57,994
I to tyle.

171
00:20:58,015 --> 00:20:59,415
I tak naprawdę to by było tyle.

172
00:20:59,476 --> 00:21:02,419
Nie mówi się o alternatywnych systemach, tak jakby ich nie było.

173
00:21:03,496 --> 00:21:07,865
A jednak one są.

174
00:21:07,884 --> 00:21:24,136
Jeżeli więc chcecie spróbować czegoś nowego, albo coś Wam bardzo przeszkadza w systemie, który macie obecnie i chcielibyście go zmienić na inny, albo macie na przykład stary telefon, który można by było wykorzystać do eksperymentów,

175
00:21:25,298 --> 00:21:29,703
to jak najbardziej zapraszam do takich prób.

176
00:21:29,763 --> 00:21:41,759
Bo może się okazać, że traficie na coś, co spodoba Wam się na tyle, że koniec końców może stać się dla Was takim codziennym telefonem, takim daily driverem.

177
00:21:41,779 --> 00:21:45,744
Wiadomo, niestety nie na iPhone.

178
00:21:45,765 --> 00:21:49,230
Tutaj nie zainstalujemy nic alternatywnego.

179
00:21:50,576 --> 00:22:04,941
Ale paradoksalnie jednym z lepszych telefonów, albo jedną z lepszą z serii telefonów do takich eksperymentów, to jest na przykład Google'owa seria Pixel, na której można zainstalować bardzo dużo alternatywnego oprogramowania.

180
00:22:04,961 --> 00:22:07,203
Ale nie tylko.

181
00:22:07,223 --> 00:22:13,054
Więcej informacji znajdziecie w linku w opisie, jeżeli będziecie zainteresowani.

182
00:22:13,074 --> 00:22:15,919
Jak najbardziej zachęcam.

183
00:22:15,939 --> 00:22:16,720
I pamiętajcie,

184
00:22:18,201 --> 00:22:33,326
Mamy więcej niż dwa czy trzy systemy operacyjne dostępne dla telefonów na rynku.

185
00:22:33,346 --> 00:22:39,315
OK, to by było na tyle, jeżeli chodzi o hardware, telefony, systemy operacyjne na telefonach.

186
00:22:39,750 --> 00:22:54,835
Teraz czas porozmawiać o cyberbezpieczeństwie, a konkretnie o raporcie M-Trends 2026, który został przygotowany przez Merdiant i Google Cloud Security.

187
00:22:54,855 --> 00:22:56,156
Jest to...

188
00:22:56,136 --> 00:23:02,545
Jedno z najważniejszych źródeł wiedzy tak naprawdę o współczesnych zagrożeniach cyberbezpieczeństwa.

189
00:23:02,565 --> 00:23:23,393
Jest to raport oparty na ponad 500 tys. godzin doświadczeń tych firm odnośnie cyberzabrożeń, odnośnie walki z cyberprzestępczością i raport ten pokazuje jakie trendy dominowały i mają dominować w obecnym roku i co najważniejsze jak się przed nimi bronić.

190
00:23:25,751 --> 00:23:40,771
W wielkim skrócie, z raportu wynika, że w zeszłym roku był obserwowany dynamiczny rozwój cyberprzestępczości, ale cyberprzestępczości, która niekoniecznie była związana ze sztuczną inteligencją.

191
00:23:40,791 --> 00:23:45,718
I chociaż AI jest coraz częściej wykorzystywana przez przestępców, to większość udanych ataków

192
00:23:46,458 --> 00:23:54,029
nadal wynika z takich prostych rzeczy jak ludzkie błędy, ale też słabości systemowe.

193
00:23:54,049 --> 00:24:09,153
Raport podkreśla jednak, że ataki stają się coraz bardziej wyrafinowane, ale nadal ich fundamentem są często proste błędy, takie jak brak aktualizacji oprogramowania, czy też np. słabe zabezpieczenie tożsamości.

194
00:24:09,173 --> 00:24:09,933
Oczywiście,

195
00:24:10,640 --> 00:24:14,105
Standardowo inżynieria społeczna też jest tutaj wymieniona.

196
00:24:14,145 --> 00:24:19,034
Jest to, można powiedzieć, jeden z najciekawszych trendów w tym raporcie.

197
00:24:19,054 --> 00:24:25,865
Chodzi o to, że był duży wzrost ataków opartych o inżynierię społeczną, zwłaszcza tych wykorzystujących głos.

198
00:24:26,807 --> 00:24:34,740
Takie ataki stały się drugim najpopularniejszym wektorem zaraz po eksploitach, które od 6 lat otrzymują się na pierwszym miejscu.

199
00:24:34,720 --> 00:24:43,093
Przestępcy według raportu coraz częściej używają głosu, aby oszukiwać ofiary i wyłudzać dane logowania lub autoryzować dostęp do systemów.

200
00:24:44,525 --> 00:24:56,186
Na przykład w pierwszej połowie 2025 roku grupa hakerów wykorzystała tę metodę do przekonywania pracowników w różnych firmach do udostępniania im swoich poświadczeń.

201
00:24:56,207 --> 00:25:07,748
Co gorsze, ataki takie są trudniejsze do wykrycia niż tradycyjne np. phishingi mailowe, ponieważ opierają się na interakcji z żywym człowiekiem, a to utrudnia automatyczną blokadę.

202
00:25:09,836 --> 00:25:17,990
Kolejnym niepokojącym trendem, na który zwraca uwagę raport jest tzw. przekazywanie dostępu pomiędzy grupami przestępczymi.

203
00:25:18,009 --> 00:25:29,887
Chodzi o to, że coraz częściej mamy sytuację taką, że jedna grupa uzyskuje dostęp do systemu, a następnie przekazuje lub sprzedaje go innej grupie, która przeprowadza bardziej zaawansowane ataki.

204
00:25:31,386 --> 00:25:36,932
Czas pomiędzy pierwszym atakiem a przekazaniem dostępu może być bardzo krótki.

205
00:25:36,952 --> 00:25:59,335
Czasami jest to mniej niż 30 sekund, co oznacza, że po pierwsze nawet niskiej wagi alerty mogą szybko przyrodzić się w poważne zagrożenie, a po drugie, że mamy tutaj do czynienia z systemowym działaniem, a nie przypadkowym przekazywaniem informacji.

206
00:26:01,863 --> 00:26:05,394
Jeżeli mówimy o atakach to trzeba też wspomnieć o ransomware.

207
00:26:05,413 --> 00:26:10,769
Według raportu jeżeli chodzi o ransomware to przestępcy zmieniają swoje cele.

208
00:26:10,789 --> 00:26:16,547
Zamiast skupiać się na kradzieży danych to coraz częściej starają się uniemożliwić ofiarom odzyskanie danych.

209
00:26:17,641 --> 00:26:24,949
a czynią to poprzez atakowanie infrastruktury backupowej, usługi tożsamości czy warstwy wizualizacji.

210
00:26:24,969 --> 00:26:32,617
To sprawia, że takie tradycyjne metody odzyskiwania danych, takie jak np. przywracanie skopii zapasowych, stają się nieskuteczne.

211
00:26:32,637 --> 00:26:43,529
W 2025 roku średni czas przebywania atakującego w systemie wydłużył się do 14 dni, co oznacza, że przestępcy mają więcej czasu na przygotowanie bardziej destrukcyjnych działań.

212
00:26:45,973 --> 00:26:50,221
Raport ten zwraca też uwagę na rosnące zagrożenia związane z chmurą.

213
00:26:50,260 --> 00:27:02,903
Ataki na środowiska chmurowe często rozpoczynają się od kompromitacji dostawców usług SAS, gdzie przestępcy wykorzystują słabo zabezpieczone konta lub błędy konfiguracyjne, żeby uzyskać dostęp do wrażliwych danych.

214
00:27:05,144 --> 00:27:16,865
Raport podkreśla też, że przestępcy coraz częściej wykorzystują AI do automatyzacji ataków, zwłaszcza na początkowych etapach, czyli na etapie rozpoznawania socjotechniki.

215
00:27:17,207 --> 00:27:25,261
AI jest używane do tworzenia spersonalizowanych wiadomości phishingowych, dzięki czemu są one trudniejsze do wykrycia niż takie masowe maile.

216
00:27:25,241 --> 00:27:40,303
Co więcej, niektóre rodziny tego złośliwego oprogramowania korzystają z modeli językowych w trakcie działania, aby właśnie uniknąć wykrycia, żeby te maile były nie tak bardzo sztampowe, sztandarowe.

217
00:27:40,323 --> 00:27:43,487
Skoro jest tyle zagrożeń, to czy można się przed nimi bronić?

218
00:27:43,467 --> 00:27:45,249
Można.

219
00:27:45,269 --> 00:27:47,893
Raport zaleca skupienie się na kilku kluczowych obszarach.

220
00:27:47,972 --> 00:27:57,404
Po pierwsze, wzmocnienie zabezpieczeń tożsamości, czyli m.in. uwierzytelnienie wieloskładnikowe, odpowiednie zarządzanie uprawnieniami.

221
00:27:57,464 --> 00:28:07,577
Po drugie, zabezpieczenie infrastruktury krytycznej, czyli systemów backupowych w warstwie wirtualizacji, czyli tego, co teraz jest głównym celem ataków.

222
00:28:07,617 --> 00:28:11,803
Po trzecie, monitorowanie, wykrywanie niezwykłych zachowań w sieci.

223
00:28:12,761 --> 00:28:15,516
no punkt drugi, trzeci tak naprawdę

224
00:28:17,773 --> 00:28:21,739
To mu ciężko wdrożyć, ale w firmach już jak najbardziej.

225
00:28:21,759 --> 00:28:29,647
Punkt pierwszy, czyli zabezpieczenie, zwłaszcza wieloskładnikowe wyrzutelnianie, to możecie wdrożyć sami we własnym życiu.

226
00:28:29,708 --> 00:28:42,903
Mam nadzieję, że już dawno to macie zrobione, bo jest to tak naprawdę w dzisiejszych czasach podstawowy element zabezpieczenia i bez tego nie powinno się czegokolwiek używać już teraz.

227
00:28:46,326 --> 00:29:00,285
Jeżeli chodzi właśnie o nasze własne życie, raport przypomina też, że większość ataków opiera się na prostych błędach, właśnie takich jak brak aktualizacji programowania, co możecie zrobić sami i co warto robić, ale też na takim czymś jak słabe hasła.

228
00:29:01,480 --> 00:29:26,729
Dlatego podstawowe praktyki cyberbezpieczeństwa, czyli takie jak regularne aktualizacje, czy wymyślanie skomplikowanych, nie trywialnych haseł, czyli nie wpisujemy dupa123 albo adminadmin, to są takie kluczowe zachowania, które możemy zaimplementować bez problemu we własnym, prywatnym życiu.

229
00:29:26,749 --> 00:29:30,593
Jeżeli chodzi o firmy, to raport pokazuje, że mimo tego,

230
00:29:31,061 --> 00:29:47,738
że świat cyberzagrożeń jest coraz bardziej skomplikowany, a przestępcy wykorzystują coraz nowocześniejsze technologie, to nadal w związku z tym, że te aptaki opierają się bardzo często na starych, dobrze znanych słabościach, to ważne jest, żeby organizacje inwestowały

231
00:29:49,355 --> 00:30:13,506
nie tylko w zaawansowane narzędzia, bo owszem, to jest ważne, ale też o to, żeby dbały o podstawy, czyli szkolenie dla pracowników, dbanie o aktualizację, świadomość zagrożeń, polityka haseł, bo w ten sposób tylko będzie się można obronić skutecznie przed falą cyberataków, która, można powiedzieć, nadchodzi albo już trwa.

232
00:30:21,973 --> 00:30:24,116
I to by było tyle na dzisiaj.

233
00:30:24,136 --> 00:30:26,259
Dziękuję za wysłuchanie.

234
00:30:26,278 --> 00:30:33,127
Ten odcinek trochę krótszy, ale to w związku z tym, że mamy już długi weekend świąteczny.

235
00:30:33,147 --> 00:30:44,741
Następne dwa odcinki prawdopodobnie też będą krótsze, bo będzie to okres ferii szkolnych dla moich dzieci, więc tutaj różnie może być z czasem, jeżeli chodzi o nagrywanie.

236
00:30:45,413 --> 00:31:00,486
ale mam 95% pewności, że to odcinki będą, że żaden z nich nie wypadnie z cyklu, tylko co najwyżej będą podobnie jak ten obecny, troszeczkę krótsze.

237
00:31:00,465 --> 00:31:02,709
Jeszcze raz dziękuję.

238
00:31:02,769 --> 00:31:11,142
Linki do wszystkich tematów w opisie oczywiście, jeżeli ktoś ma ochotę postawić mi wirtualną kawę.

239
00:31:11,201 --> 00:31:12,884
Zapraszam.

240
00:31:12,903 --> 00:31:15,067
Link też w opisie.

241
00:31:15,086 --> 00:31:24,381
I do usłyszenia, a także mokrego dyngusa, smacznego jajka, wesołych świąt.