1
00:00:27,239 --> 00:00:34,469
Dzień dobry, nazywam się Marcin Lis i zapraszam do wysłuchania kolejnego odcinka podcastu What the Fox Says.

2
00:00:34,488 --> 00:00:42,057
Dzisiaj nie powinno być nudno, bo mamy tematy z różnych dziedzin, więc mam nadzieję, że Wam się spodoba.

3
00:00:42,097 --> 00:00:43,939
Zapraszam do wysłuchania tego odcinka.

4
00:00:46,716 --> 00:00:49,198
Na początek temat medyczny.

5
00:00:49,277 --> 00:00:55,962
W oku leków na odchodzanie i cukrzycę, takich jak np. słynny już ozębik, narosło mnóstwo opowieści.

6
00:00:56,061 --> 00:01:04,606
Ale to, co aktualnie odkrywają naukowcy, zaczyna daleko wykraczać poza samo zrzucanie wagi czy regulowanie poziomu cukru we krwi.

7
00:01:05,507 --> 00:01:18,549
Okazuje się bowiem, że ta niezwykle popularna grupa medykamentów może mieć fundamentalny wpływ na ludzką psychikę, a dokładniej chodzi o mechanizmy odpowiedzialne za powstawanie uzależnień.

8
00:01:19,974 --> 00:01:32,140
Badacze z Uniwersytetu Teksasu w El Paso przeprowadzili ogromną analizę danych medycznych, która obejmowała ponad 142 tysiące pacjentów zmagających się z otyłością albo cukrzycą typu 2.

9
00:01:32,359 --> 00:01:38,783
Około 20 tysięcy z tych osób przyjmowało ludzi takich jak... Boże, przepraszam.

10
00:01:39,022 --> 00:01:51,388
Przyjmowało leki takie jak ozębik i wyniki tego porównania okazały się zdumiewające i rzucające zupełnie nowe światło na to, jak takie substancje działają na nasz mózg.

11
00:01:53,140 --> 00:02:03,427
U osób stosujących takie preparaty odnotowano drastyczny, wręcz niewiarygodny spadek diagnoz związanych z nadużywaniem substancji psychoaktywnych.

12
00:02:03,468 --> 00:02:16,739
W grupie przyjmującej leki typu Ozempic prawdopodobieństwo wystąpienia zaburzeń związanych z używaniem alkoholu było aż o 74% niższe w porównaniu do pacjentów, którzy takich leków nie brali.

13
00:02:16,758 --> 00:02:19,701
W przypadku uzależnienia od kokainy spadek ten wyniósł 75%.

14
00:02:22,563 --> 00:02:30,653
Podobny trend zaobserwowano przy opioidach, gdzie ryzyko spadło o 69%, a także przy nikotynie z wynikiem niższym o 68%.

15
00:02:30,674 --> 00:02:31,395
Dlaczego się tak dzieje?

16
00:02:34,852 --> 00:02:52,780
No cóż, naukowcy podejrzewają, że klucz kryje się w strukturach naszego mózgu, a konkretnie w tak zwanym układzie nagrody, który odpowiada za odczuwanie przyjemności i za jednocześnie generowanie głodu danej substancji, czyli takiego głodu nałogowego.

17
00:02:53,745 --> 00:03:09,968
Wygląda na to, że analogi GLP-1, czyli właśnie takie leki jako Zempik, nie tylko wysyłają sygnał do żołądka, że jesteśmy najedzeni, ale też w pewien sposób wyciszają ścieżki neuronalne odpowiedzialne za poszukiwanie tej nagrody.

18
00:03:10,008 --> 00:03:22,632
Czyli, mówiąc prosto, sprawiają, że mózg przestaje domagać się kolejnego bodźca, czy to w postaci jedzenia, czy alkoholu, czy papierosa, czy narkotyków.

19
00:03:22,711 --> 00:03:29,479
Mimo tych danych, autorzy badania tonują na chwilę obecną zachwyt i podchodzą do sprawy z medyczną ostrożnością.

20
00:03:29,498 --> 00:03:39,169
Podkreślają, że na tym etapie mówimy o silnej korelacji, a nie o ostatecznym dowodzie na to, że te leki bezpośrednio leczą uzależnienia.

21
00:03:39,250 --> 00:03:51,598
Było to badanie obserwacyjne na konkretnej grupie pacjentów z cukrzycą i otułością, dlatego lekarze kategorycznie odradzają przepisywanie tych preparatów wyłącznie w celu walki z nałogami.

22
00:03:51,658 --> 00:04:02,407
Zanim ozempik czy pokrewne mu substancje trafią do oficjalnych strategii leczenia uzależnień, niezbędne są jeszcze rygorystyczne kontrolowane badania kliniczne,

23
00:04:03,087 --> 00:04:07,951
Niemniej jednak kierunek jest niezwykle obiecujący.

24
00:04:07,991 --> 00:04:10,574
Badacze też planują już kolejne analizy.

25
00:04:10,594 --> 00:04:21,444
Chcą krok po kroku śledzić pacjentów od momencie rozpoczęcia terapii, by precyzyjnie sprawdzić jak zmieniają się ich zachowania i jak wpływa to na ogólną jakość ich życia psychicznego.

26
00:04:21,485 --> 00:04:26,149
Mimo wszystko ciekawe jest to, że to co zaczęło się jako walka z otyłością,

27
00:04:27,437 --> 00:04:33,685
Może ostatecznie okazać się jednym z największych przełomów, jeżeli chodzi o terapię uzależnień.

28
00:04:41,396 --> 00:04:45,521
A teraz czas na historię o firmie Shell.

29
00:04:45,903 --> 00:04:51,845
Wyobraźcie sobie, że przez lata głośno zapowiadacie wielką zieloną rewolucję.

30
00:04:51,884 --> 00:05:10,788
Kupujecie farmy wiatrowe, stawiacie gigantyczne turbiny na morzu, zmieniacie wizerunek na bardziej ekologiczny, a potem nagle, praktycznie z dnia na dzień, kładziecie na stole ofertę opiewającą na miliard dolarów i mówicie, że wychodzicie z tego biznesu i szukacie kupca.

31
00:05:10,848 --> 00:05:12,910
Dokładnie to dzieje się właśnie teraz.

32
00:05:14,362 --> 00:05:21,694
Shell, czyli gigant paliwowy, planuje potężną wyprzedaż swoich udziałów w morskich farmach wiatrowych w Holandii.

33
00:05:21,713 --> 00:05:25,779
Miliard dolarów na stole i jasny sygnał dla rynku.

34
00:05:25,800 --> 00:05:27,322
Chcecie wiedzieć co tam się wydarzyło?

35
00:05:27,557 --> 00:05:35,641
Chcecie wiedzieć, czy zielona transformacja wielkich koncernów właśnie dostała zadyszki, czy to po prostu jest taka chłodna biznesowa kalkulacja?

36
00:05:35,680 --> 00:05:37,862
No to zacznijmy od konkretów.

37
00:05:37,901 --> 00:05:46,725
Informacje, które obiegły media mówią, że Shell przygotowuje się do sprzedaży swoich udziałów w projektach zlokalizowanych na Morzu Północnym u wybrzeży Holandii.

38
00:05:48,255 --> 00:05:53,576
Mówimy tu konkretnie o konsorcjach Blauwind oraz Crosswind.

39
00:05:53,637 --> 00:05:58,718
Żeby lepiej zobrazować skalę, to są farmy wiatrowe, które generują naprawdę potężną moc.

40
00:05:58,757 --> 00:06:10,281
Na przykład projekt Holland C. Kurst Nord, w którym Shell ma aż 80% udziałów, to elektrownia dostarczająca czystą energię do miliona gospodarstw domowych.

41
00:06:10,321 --> 00:06:16,461
Łączna wartość pakietu, którego koncern Shell chce się pozbyć, to właśnie mniej więcej miliard dolarów.

42
00:06:16,682 --> 00:06:19,845
Co ciekawe, Shell nie robi tego po cichu.

43
00:06:19,884 --> 00:06:25,488
Do gry zaproszono już doradców finansowych z Rothschilda, którzy mają pomóc w znalezieniu kupców.

44
00:06:25,528 --> 00:06:29,853
Szukają oni funduszy infrastrukturalnych albo graczy energetycznych.

45
00:06:29,872 --> 00:06:35,898
Generalnie kogokolwiek, kto ma wolny miliard i chce zarządzać wiatrakami na morzu.

46
00:06:35,918 --> 00:06:37,939
No i teraz pojawia się to kluczowe pytanie.

47
00:06:37,978 --> 00:06:41,021
Dlaczego, skoro morski wiatr miał być przyszłością branży?

48
00:06:41,865 --> 00:06:48,247
Żeby to zrozumieć, trzeba się przyjrzeć strategii, jaką realizuje obecny szef Szela.

49
00:06:48,326 --> 00:06:55,449
Odkąd przejął stery, powtarza jak mantrę, hasło, wartość ponad wolumen.

50
00:06:55,509 --> 00:07:03,670
Co w praktyce oznacza stawianie zysków dla akcjonariuszy ponad samą wielkość biznesu, czy ładnie wyglądające zielone statystyki.

51
00:07:03,730 --> 00:07:08,351
Sytuacja na rynku energii odnawialnej w ostatnich kilkunastu miesiącach zrobiła się trudna.

52
00:07:08,911 --> 00:07:20,918
Inflacja, rosnące stopy procentowe, przede wszystkim może drastyczny wzrost kosztów łańcucha dostaw, to jest coś co dotknęło całą branżę morskich farm wiatrowych.

53
00:07:20,978 --> 00:07:26,841
Budowa gigantycznych turbin na pełnym morzu staje się po prostu potwornie droga.

54
00:07:26,920 --> 00:07:31,403
A teraz porównajmy to do tradycyjnego biznesu Shell'a, czyli ropy i gazu.

55
00:07:32,487 --> 00:07:38,428
Tam marże wciąż są wysokie, zyski przewidywalne, zyski tam są szybkie.

56
00:07:38,449 --> 00:07:48,634
W związku z tym obecny szef Shell'a uznał, że kapitał firmy musi płynąć tam, gdzie przynosi największy i najszybszy zwrot dla inwestorów.

57
00:07:48,653 --> 00:07:51,754
Z perspektywy giełdy to czysta, pragmatyczna logika.

58
00:07:52,689 --> 00:07:58,711
No i trzeba przyznać, że Shell nie jest odosobniony w takim podejściu.

59
00:07:58,752 --> 00:08:12,278
Poza tym Shell już wcześniej wycofał się z projektów wiatrowych w Chinach, Francji, zlikwidował nawet część swojego biznesu dotyczącego sprzedaży detalicznej prądu w Wielkiej Brytanii i w Niemczech.

60
00:08:12,319 --> 00:08:19,463
Sprzedaż holenderskich farm to po prostu jest kolejny krok tej samej jednej wielkiej strategii.

61
00:08:19,923 --> 00:08:24,968
A czy można z tego wyciągnąć wnioski, że zielona transformacja umiera?

62
00:08:25,009 --> 00:08:27,711
Moim zdaniem absolutnie nie.

63
00:08:27,771 --> 00:08:30,634
To po prostu pokazuje, że zmienia się jej charakter.

64
00:08:32,089 --> 00:08:43,075
W ostatnich latach żyło się w przekonaniu, że to tradycyjne koncerty naftowe właśnie dzięki gigantycznym zyskom z ropy sfinansują budowę zielonego świata.

65
00:08:43,155 --> 00:08:49,619
Shell, ale też inne firmy paliwowe miały stać się nowymi czempionami czystej energii.

66
00:08:49,698 --> 00:08:53,601
A rzeczywistość weryfikuje te plany.

67
00:08:55,110 --> 00:09:05,956
Firmy tak naprawdę związane z ropą wracają do korzeni, bo tam najłatwiej się zarabia, tam już mają wszystko zrobione, wystarczy tylko tak naprawdę kasować zyski.

68
00:09:05,976 --> 00:09:17,083
Więc rolę budowniczych zielonej infrastruktury przyjmują wyspecjalizowane fundusze inwestycyjne, ale też państwowe spółki energetyczne i firmy, które od początku zajmują się tylko modernizacją sieci.

69
00:09:17,985 --> 00:09:23,947
Dla nich stabilne, nawet jeżeli niższe marże z wiatru są w zupełności wystarczające.

70
00:09:23,988 --> 00:09:39,956
Dlatego właśnie Shell woli oddać gotowe działające farmy komuś innemu i zgarnąć miliard dolarów w gotówce i wrzucić to, czy to nie wiem, w skup własnych akcji, czy w inwestycje, niż mieć stabilny, ale niski dochód.

71
00:09:40,216 --> 00:09:55,172
Ten miliardowy odwrót Shell'a z tych holenderskich projektów to dowód, że taki okres bezwarunkowego inwestowania w ekologię przez koncerny paliwowe się skończył i teraz liczy się już po prostu typowe podejście Excelowe.

72
00:09:55,251 --> 00:09:58,654
Albo coś przenosi zyski, najlepiej wysokie i już teraz,

73
00:09:59,294 --> 00:10:02,576
Albo z tego rezygnujemy, odcinamy się od tego, dziękuję.

74
00:10:02,616 --> 00:10:09,621
Bo firmy paliwowe nadal na paliwach kopalnych mogą spokojnie zarobić więcej.

75
00:10:09,662 --> 00:10:17,745
Więc pytanie jest, czy chcą myśleć perspektywicznie, czy wolą mieć zyski już tu i teraz.

76
00:10:17,785 --> 00:10:22,229
No i przykład Shell'a pokazuje, że to drugie, dla niektórych firm jest ważniejsze.

77
00:10:29,798 --> 00:10:33,940
A teraz temat dla ludzi pijących kawę wieczorem.

78
00:10:34,019 --> 00:10:40,222
Większość z nas ocenia jakość swojego snu na podstawie bardzo prostych kryteriów.

79
00:10:40,322 --> 00:10:55,051
Czyli np. jak szybko udało nam się zasnąć, czy, a jeśli tak, to ile razy budziliśmy się w nocy, jak długo tak naprawdę przespaliśmy koniec końców tej nocy, czyli było to te 7-8 godzin zalecane przez lekarzy, czy nie.

80
00:10:55,438 --> 00:11:06,066
W momencie, kiedy pijemy kawę wieczorem, kładziemy się po niej do łóżka i zasypiamy sobie, jesteśmy przekonani, że kofeina nie ma na nas żadnego negatywnego wpływu.

81
00:11:06,086 --> 00:11:09,648
Okazuje się jednak, że przekonanie takie jest błędne.

82
00:11:10,837 --> 00:11:24,383
Najnowsze badania naukowe dowodzą, że kofeina potrafi sabotować nasz odpoczynek w ukryty sposób, niedostrzegalny dla naszej świadomości, ale niszcząc nasz sen od wewnątrz.

83
00:11:24,423 --> 00:11:31,385
Kluczem do zrozumienia tego zjawiska są badania z wykorzystaniem elektroencefalografii, czyli EEG.

84
00:11:32,546 --> 00:11:38,148
Tradycyjna ocena snu skupia się wyłącznie na jego długości i następujących po sobie fazach.

85
00:11:38,207 --> 00:11:49,152
Tymczasem ilościowa analiza AEG pozwala naukowcom zajrzeć znacznie głębiej i zobaczyć jak dokładnie śpi nasz mózg, a nie tylko czy pozostaje w stanie uśpienia.

86
00:11:50,376 --> 00:11:52,977
Wyniki tych analiz są jednoznaczne.

87
00:11:53,038 --> 00:12:05,403
Kofeina ma zdolność drastycznego ograniczenia tzw. aktywności wolno-falowej, która jest najważniejszym markerem głębokości snu oraz jego rekreacyjnego charakteru.

88
00:12:06,076 --> 00:12:16,859
Oznacza to, że nawet jeśli przesypiamy całą noc bez żadnej przerwy, nasz mózg może przesuwać swoją aktywność w stronę wzorców bardziej charakterystycznych dla stanu czuwania.

89
00:12:16,918 --> 00:12:27,941
Faza snu głębokiego, w której trakcie dochodzi do kluczowej regeneracji fizycznej, do odbudowy zasobów energetycznych i oczyszczania mózgu z toksyn, zostaje spłycona.

90
00:12:27,961 --> 00:12:35,542
W efekcie, mimo że spędzamy w łóżku te powiedzmy 8 godzin, budzimy się z poczuciem niewyjaśnionego zmęczenia.

91
00:12:35,642 --> 00:12:43,932
Nasze subiektywne samopocznie rano kompletnie nie pokrywa się wtedy z tym, co obiektywnie rejestrują neurofizjologiczne aparaty.

92
00:12:43,952 --> 00:12:47,017
Mózg po prostu nie dostaje szansy na pełną odbudowę.

93
00:12:48,359 --> 00:12:57,525
Co ciekawe, wpływ kofeiny na organizm jest przy tym sprawą niezwykle indywidualną i zależy od ogromnej liczby czynników.

94
00:12:57,546 --> 00:13:06,591
Chodzi tutaj o takie czynniki jak genetyka, tempo metabolizmu, wiek, a nawet poziom codziennego stresu czy też zmęczenia.

95
00:13:07,152 --> 00:13:14,654
Z tego też powodu bardzo zladliwe bywa myślenie, że problem dotyczy wyłącznie kawy wypitej późnym wieczorem.

96
00:13:14,674 --> 00:13:30,841
U osób o wolniejszym metaboliźnie albo o wyższej wrażliwości nawet filiżanka wypita wczesnym popołudniem, a w skrajnych przypadkach rano może nawet nadal krążyć w organizmie w ilościach wystarczających do zaburzenia nocnej aktywności wolno-falowej mózgu.

97
00:13:31,140 --> 00:13:40,549
Istotna jest bowiem całkowita ilość kofeiny przyjęta w ciągu dnia i to, czy ciało realnie zdąży ją zmetabolizować przed pójściem spać.

98
00:13:40,590 --> 00:13:57,605
Taki stan rzeczy prowadzi do powstawania ryzyka takiego zamkniętego koła, na które szczególnie należone są osoby pracujące umysłowo, ale też np. sportowcy i wszyscy ci, którzy regularnie wspomagają się kofeiną, aby utrzymać wysoką produktywność.

99
00:13:58,365 --> 00:14:07,349
Kofeina znakomicie maskuje zmęczenie w ciągu dnia, podnosi czujność, daje takiego kopa energetycznego, trochę na kredyt.

100
00:14:07,389 --> 00:14:11,390
Problem jest taki, że za to płacimy cenę później.

101
00:14:11,510 --> 00:14:15,871
Tą cenę płacimy naszą regeneracją.

102
00:14:15,932 --> 00:14:21,754
Kiedy kofeina pogarsza jakość nocnego odpoczynku, o poranku budzimy się bardziej zmęczeni.

103
00:14:21,835 --> 00:14:27,456
To skłania nas do wypicia kolejnej kawy, potem jeszcze jednej, jeszcze jednej.

104
00:14:27,777 --> 00:14:37,121
W efekcie znowu kładziemy się spać napchani kofeiną, co znowu wpływa na nasz sen i znowu budzimy się zmęczeni i tak w kółko.

105
00:14:37,221 --> 00:14:53,932
I w ten sposób pogłębiamy deficyt takiego prawdziwego, głębokiego, rekreacyjnego snu, nie znając sobie nawet sprawy ze źródła problemu, ponieważ w naszym własnym odczuciu przecież śpimy całkiem dobrze, śpimy odpowiednio długo, nie mamy problemu z zasypianiem itd.,

106
00:14:55,897 --> 00:15:01,621
Naukowcy starają się nie demonizować jednak samej kofeiny.

107
00:15:01,662 --> 00:15:04,764
Kofeina sama z siebie nie jest ani dobra, ani zła.

108
00:15:04,804 --> 00:15:15,854
Jest to potężny związek biologiczny, którego działanie zależy od dawki, czasu spożycia, ale też indywidualnego profilu każdego człowieka.

109
00:15:17,327 --> 00:15:32,643
Kluczowa zmiana, jaką wnoszą te badania, polega na przesunięciu naszej uwagi, żeby patrzeć nie tylko na to, jak długo śpimy po kawie, ale też jak głęboko i jak wydajnie śpimy.

110
00:15:32,663 --> 00:15:38,328
Dlatego jeżeli budzicie się rano strasznie zmęczeni, a przespaliście te 8 godzin,

111
00:15:40,289 --> 00:15:55,980
Zastanówcie się, czy nie piliście wczorajszego wieczora, popołudnia filiżanki kawy i spróbujcie może następnego dnia przespać się bez tej popołudniowej wieczornej kawy i zobaczycie, czy będzie jakaś różnica.

112
00:15:56,020 --> 00:15:58,062
Tutaj takie wtrącenie.

113
00:15:58,101 --> 00:16:03,525
Skoro już mówimy o kawie, pamiętajcie, zawsze możecie mi postawić wirtualną kawę.

114
00:16:12,326 --> 00:16:14,467
A teraz temat pogodowy.

115
00:16:14,488 --> 00:16:22,751
Chciałbym opowiedzieć Wam o fascynującym, ale też lekko niepokojącym raporcie magazynu Wired.

116
00:16:25,293 --> 00:16:34,238
Opowiada on, dlaczego skrawek Oceanu Spokojnego decyduje o tym, czy w Afryce zapanuje głód, albo czy w Ameryce spadną rekordowe ulewy.

117
00:16:36,052 --> 00:16:38,953
Dokładnie chodzi o El Niño.

118
00:16:39,014 --> 00:16:41,375
A czym w ogóle jest El Niño?

119
00:16:41,455 --> 00:16:48,797
Najprościej tłumacząc, jest to okresowe, gigantyczne podgrzanie wód we wschodniej, tropikalnej części Pacyfiku.

120
00:16:48,836 --> 00:17:03,761
Przyjmuje się, że żeby amerykańska Narodowa Służba Oceaniczna i Atmosferyczna oficjalnie ogłosiła początek El Niño, temperatura wody w konkretnym regionie musi być o co najmniej 0,5 C powyżej średniej przez 3 miesiące.

121
00:17:03,782 --> 00:17:05,962
W tym roku mamy taki efekt,

122
00:17:06,303 --> 00:17:15,691
że woda w tym regionie nie tylko się ociepliła, ale też przez zachodnie wiatry i jej poziom we wschodnim Pacywiku podniósł się o blisko 18 cm.

123
00:17:16,872 --> 00:17:20,394
W efekcie ocean można powiedzieć, że spuchł.

124
00:17:20,474 --> 00:17:24,458
A dlaczego podgrzanie wody w tym jednym miejscu zmienia pogodę na całym świecie?

125
00:17:26,205 --> 00:17:28,708
Tutaj mamy efekt domina.

126
00:17:28,748 --> 00:17:33,692
Po prostu ciepły ocean oddaje potężne ilości energii do atmosfery.

127
00:17:33,752 --> 00:17:37,476
To w efekcie zmienia prądy powietrzne.

128
00:17:37,496 --> 00:17:44,422
A kiedy to się zacznie dziać, cała układanka pogodowa na Ziemi zaczyna wariować.

129
00:17:45,001 --> 00:17:53,865
Zwykłe El Niño zdarza się raz na kilka lat, ale obecny rok, według naukowców, ma przynieść coś znacznie bardziej ekstremalnego.

130
00:17:53,885 --> 00:18:03,309
Modelowanie klimatyczne pokazuje, że mamy aż 63% na to, że zjawisko to przekroczy próg 2 stopni Celsjusza powyżej normy.

131
00:18:03,369 --> 00:18:08,073
Te 2 stopnie Celsjusza powyżej normy to oficjalna granica tzw. super El Niño.

132
00:18:09,393 --> 00:18:15,238
Co więcej, niektóre modele sugerują, że pobijemy wszelkie historyczne rekordy.

133
00:18:15,278 --> 00:18:18,859
Dziennikarz The Wired użył świetnego porównania.

134
00:18:18,900 --> 00:18:24,964
Jeżeli przeciętne El Nino jest jak silnik w Toyocie Prius, to Super El Nino to silnik z Ferrari.

135
00:18:25,945 --> 00:18:29,347
Wielka niszczycielska siła.

136
00:18:29,367 --> 00:18:35,333
W historii pomiarów mieliśmy dotąd tylko cztery takie super zjawiska i każde z nich przyniosło globalny chaos.

137
00:18:36,115 --> 00:18:54,367
Pierwsze zarejestrowane Super El Nino było na przełomie lat 82 i 83 ubiegłego wieku i doprowadziło m.in. do tego, że gigantyczny sztuczny zbiornik Lake Mead w USA po prostu wystąpił z brzegów.

138
00:18:54,468 --> 00:18:59,070
Kolejne to był przełom 1997 i 1998.

139
00:18:59,151 --> 00:19:04,034
Je wywołał w Indonezji najgorszą suszę w historii tego kraju.

140
00:19:04,094 --> 00:19:10,857
Kolejne El Niño z przełomu 2023-2024 przyniosło Afryce Południowej suszę stulecia.

141
00:19:10,897 --> 00:19:17,442
Mieliśmy ponad 60 milionów ludzi, którzy potrzebowali pomocy żywnościowej z powodu zniszczonych upraw.

142
00:19:17,501 --> 00:19:20,743
Do tego dochodzi dramat pod wodą.

143
00:19:22,153 --> 00:19:28,844
Taka gigantyczna fala gorąca dosłownie smaży, albo raczej gotuje rafy kolarowe.

144
00:19:30,507 --> 00:19:33,548
Więc czego można spodziewać się w tym roku?

145
00:19:33,588 --> 00:19:39,471
No cóż, mapa pogodowa świata wariuje.

146
00:19:39,531 --> 00:19:47,196
Południowo-zachodnia część Stanów Zjednoczonych może szykować się na wyjątkowo mokrą, wręcz powodziową zimę.

147
00:19:47,257 --> 00:19:55,161
Z drugiej strony El Niño paradoksalnie osłabia formowanie się huraganów na Atlantyku, więc tam sezon może być spokojniejszy.

148
00:19:55,260 --> 00:19:57,903
Ale ma to swoje dwie strony.

149
00:19:58,423 --> 00:20:08,915
Podczas gdy Amerykanie będą walczyć z ulewami, rejony takie jak Indonezja czy afrykańskie regiony Sahelu znowu utoną w dramatycznych suszach.

150
00:20:08,976 --> 00:20:14,962
Patrząc na to, że żyjemy w czasach, gdy globalne temperatury i tak biją historyczne rekordy,

151
00:20:15,584 --> 00:20:30,798
to jeżeli dołożymy do tego dopalacz w postaci Super El Niño, możemy mieć efekt taki, że obecny rok będzie jednym z najgorętszych w historii, zarejestrowanym przez ludzkość.

152
00:20:30,939 --> 00:20:38,666
El Niño to też takie przypomnienie o tym, jak połączonym organizmem jest cała nasza planeta,

153
00:20:40,538 --> 00:20:57,088
Wydawałoby się, daleka od nas woda u wybrzeży Peru, to czy jest ona cieplejsza czy zimniejsza, decyduje o życiu, o dostępności jedzenia, bezpieczeństwie ludzi tysiące kilometrów dalej.

154
00:20:57,148 --> 00:21:07,214
Pytanie nie brzmi, czy odczujemy tego skutki, ale jak bardzo jesteśmy na nie przygotowani lub nieprzygotowani.

155
00:21:07,315 --> 00:21:10,076
To prawdopodobnie całkiem niedługo się okaże.

156
00:21:18,882 --> 00:21:29,228
A skoro mówimy o klimacie, to teraz temat o klimacie, ale nie naszej planety, a najbliższej nam planety.

157
00:21:29,328 --> 00:21:43,017
Po ponad 11 latach pracy naukowej, a później 6 miesiącach ciszy radiowej, Narodowa Agencja Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej uznała oficjalnie sondę MAVEN za bezpowrotnie utraconą.

158
00:21:43,576 --> 00:21:55,784
Była to wyjątkowa misja orbitalna, która została zaprojektowana w celu zbadania górnych warstw atmosfery Marsa oraz mechanizmów odpowiedzialnych za utratę gazów cieplarnianych i wody.

159
00:21:55,824 --> 00:22:02,508
Sonda, która dotarła do celu w lutym 2014 roku, zakończyła swój żywot w sposób...

160
00:22:02,768 --> 00:22:03,528
Nieprzewidziane.

161
00:22:04,788 --> 00:22:05,568
Tak to określam.

162
00:22:05,628 --> 00:22:13,272
Problemy rozpoczęły się na początku grudnia 2025 roku, gdy pojazd rutynowo wszedł w strefę cienia radiowego za tarczą planety.

163
00:22:13,292 --> 00:22:22,977
Gdy MAVEN wyłonił się zza Marsa, globalna sieć anten Deep Space Network nie zarejestrowała już żadnego stabilnego sygnału.

164
00:22:23,958 --> 00:22:35,723
Krótkie fragmenty danych telemetrycznych zebranych w ostatnich chwilach wykazały, że satelita niespodziewanie przeszedł w tryb awaryjny i zaczął obracać się wokół własnej osi z nienaturalnie wysoką prędkością.

165
00:22:36,564 --> 00:22:52,593
Powołana przez NASA komisja badawcza ustaliła, że taki niekontrolowany ruch rotacyjny doprowadził do całkowitego rozładowania pokładowych akumulatorów, co odcięło zasilanie systemów komunikacyjnych i uczyniło misję niemożliwą do uratowania.

166
00:22:52,673 --> 00:23:07,990
Choć dokładna przyczyna tej anomalii technicznej wciąż pozostaje przedmiotem szczegółowych analiz, to dziedzictwo, jakie pozostawiło po sobie ta sonda, na zawsze zmieniło postrzeganie jej historii Układu Słonecznego.

167
00:23:08,009 --> 00:23:12,454
Przez ponad 10 lat Maven dostarczał dowodów na to,

168
00:23:12,955 --> 00:23:24,146
jak dynamiczne procesy zachodzące na Słońcu mogą dosłownie odrzeć planetę z jej powłoki gazowej, a raczej z tej powłoki ochronnej wokół planety.

169
00:23:24,207 --> 00:23:35,219
Głównym celem tej misji było zrozumienie, dlaczego Mars przekształcił się z ciepłego, wilgotnego świata, w którym potencjalnie mogło rozwinąć życie, w suchą, lodową, jałową pustynię.

170
00:23:35,679 --> 00:23:55,199
Sonda Maven jako pierwsza w historii bezpośrednio zaobserwowała tzw. proces rozpylania atmosferycznego, czyli zjawisko fizyczne polegające na tym, że ciężkie energetyczne jony pochodzące z wiatru słonecznego uderzają w górne warstwy atmosfery i mechanicznie wyrzucają lżejsze cząstki gazu w przestrzeń kosmiczną.

171
00:23:55,598 --> 00:24:11,230
Obserwacje te przeprowadzono m.in. przeżycie argonu, gazu szlachetnego, który rzadko wchodzi w reakcje chemiczne z innymi elementami marsjańskiego środowiska, co pozwoliło precyzyjnie zmierzyć tempo degradacji gazowej tarczy planety w czasie rzeczywistym.

172
00:24:12,660 --> 00:24:25,103
Analiza danych wykazała, że w młodości naszego Układu Gwiezdnego, kiedy Słońce było znacznie bardziej aktywne i generowało potężniejsze rozbłyski, proces ten zachodził w sposób niezwykle agresywny.

173
00:24:25,143 --> 00:24:42,567
Maven nie tylko pomógł zrekonstruować przeszłość, ale dostarczył także spektakularnych odkryć dotyczących współczesnego Marsa, wykrywając unikalne zjawiska np. zorzy protonowych, które w przeciwieństwie do ziemskich złóż polarnych potrafią objąć swoim zysięgiem niemal całą planetę.

174
00:24:43,686 --> 00:24:53,970
Ale utrata tej sondy stanowi nie tylko cios dla programów badawczych, ale też dla bieżącej logistyki misji marsjańskich.

175
00:24:54,009 --> 00:24:55,130
Dlaczego?

176
00:24:55,150 --> 00:25:12,554
Dlatego, że MAVEN odgrywał kluczową rolę jako orbitalny przekaźnik telekomunikacyjny, pośrednicząc w transmisji gigantycznych ilości danych naukowych wysyłanych przez pracujące na powierzchni marstwa łaziki Curiosity i Perseverance.

177
00:25:13,055 --> 00:25:16,759
przesyłał te dane bezpośrednio do laboratoriów na Ziemi.

178
00:25:16,798 --> 00:25:31,775
Przedstawiciele NASA zapewniają wprawdzie, że sieć komunikacyjna jest na tyle odporna, że pozostałe na orbicie starsze satelity będą w stanie przejąć te obowiązki, ale margines bezpieczeństwa technologicznego tutaj się znacznie zmniejszył.

179
00:25:34,045 --> 00:25:51,231
Co ciekawe, sam martwy satelita MAVEN pozostanie na orbicie Marsa jeszcze przez kolejne 50 do 100 lat, zanim ostatecznie wyhamuje w rzadkich resztkach gazu i spłoni w atmosferze, którą badał przez całe swoje techniczne życie.

180
00:25:51,251 --> 00:25:53,813
Historia tej misji przypomina też nam,

181
00:25:54,613 --> 00:26:10,637
Jak wielkim wyzwaniem pozostaje eksploracja przestrzeni kosmicznej i jak szybko może się zakończyć taka misja, takie przedsięwzięcie inżynieryjne ludzkości.

182
00:26:10,698 --> 00:26:15,598
Jak bardzo kruche są nasze zabawki w porównaniu z głębią kosmosu.

183
00:26:23,104 --> 00:26:31,352
A skoro już jesteśmy w kosmosie, to pozostańmy tam, tylko przenieśmy się na krańce Układu Słonecznego.

184
00:26:31,412 --> 00:26:42,143
Poszukiwania dziewiątej planety na krańcach Układu Słonecznego trwają od dawna, a nowe odkrycia sprawiają, że ta kosmiczna zagadka staje się jeszcze trudniejsza do rozwiązania.

185
00:26:42,462 --> 00:26:52,509
Sam pomysł na to, że gdzieś tam na rubieżach systemu znajduje się masywny, nieodkryty glob, pojawił się jeszcze przed odkryciem Plutona w latach 30.

186
00:26:52,609 --> 00:26:54,872
XX wieku.

187
00:26:54,912 --> 00:27:05,460
Roboczo nazywano to planetą X i miało to tłumaczyć nietypową orbitę Urana, która odbiega od ścieżki wynikającej z praw fizyki.

188
00:27:05,539 --> 00:27:11,564
Astronomowie podejrzewali, że winna jest grawitacja nieznanego ciała niebieskiego, kilkukrotnie większego od Ziemi.

189
00:27:13,097 --> 00:27:31,621
Tamtą rozbieżność ostatecznie wyjaśniło ponowne przeliczenie masy Leptuna w latach 90., ale w 2016 roku narodziła się nowa teoria, proponująca istnienie dziewiątej planety, a opierała się ona o zachowanie pasa Kuipera.

190
00:27:32,080 --> 00:27:43,023
Pascuipera to gigantyczny pierścień planet karłowatych, asteroid lodowej materii, generalnie takiego miksu rozciągającego się za Neptunem.

191
00:27:43,084 --> 00:27:50,746
Odkryto tam już wiele obiektów, które podobnie jak niegdyś Uran nie poruszają się po orbitach w przewidywalny sposób.

192
00:27:50,786 --> 00:27:54,807
Badacze uznali, że na ich trajektorii musi wpływać silne źródło grawitacji.

193
00:27:55,988 --> 00:28:08,453
Początkowy sceptycyzm środowiska naukowego zaczął ustępować w trakcie gromadzenia dowodów, gdy coraz potężniejsze teleskopy potwierdzały anomalie w ruchach ciał transneptunowych.

194
00:28:09,842 --> 00:28:22,211
W 2018 roku zrobiło się głośno o obiekcie oznaczonym jako OF-201, będącym kandydatem na planetę Karłowatum.

195
00:28:22,251 --> 00:28:34,902
Jego mocna, wydłużona, eliptyczna orbita sugerowała, że albo przeżył bardzo potężne zdarzenie w przeszłości, albo jest stale poddawany oddziaływaniu grafitacyjnemu dziewiątej planety.

196
00:28:36,511 --> 00:28:43,296
Pojawia się pytanie jednak, skoro ta hipotetyczna planeta istnieje, dlaczego wciąż nikt jej nie dostrzegł?

197
00:28:43,336 --> 00:28:58,644
Część astronomów uważa, że dane z pasa Kuipera są zbyt skąpe, by móc wyciągnąć ostateczne wnioski, a anomalie orbitalne próbują tłumaczyć obecnością pierścienia rozproszonego gruzu kosmicznego, a nawet miniaturową czarną dziurą.

198
00:28:59,346 --> 00:29:22,202
Główną przeszkodą weryfikacji tych teorii jest fakt, że zewnętrzne regiony Układu Słonecznego obserwujemy od niedawna i choć sam kształt orbity można wyliczyć w kilka lat, to subtelne zmiany grawitacyjne wymagają obserwacji trwających przez 4 lub 5 pełnych cykli, a tutaj cykl, czyli obieg dookoła Słońca,

199
00:29:23,163 --> 00:29:31,905
No to problem jest taki, że w przypadku niektórych obiektów cykl liczony jest w dziesiątkach tysięcy lat.

200
00:29:31,945 --> 00:29:39,768
Dodatkową ciekawostką jest to, że najnowsze odkrycia dotyczące obiektów w pasie Kuipera

201
00:29:41,284 --> 00:29:46,047
stawiają tę teorię dziewiątej planety w bardzo trudnym położeniu.

202
00:29:46,067 --> 00:29:56,194
Nie tak dawno za pomocą teleskopu Subaru na Hawajach odkryto ciało kosmiczne o bardzo seksownej nazwie 2023KQ14.

203
00:29:56,234 --> 00:30:00,397
Zostało ono zaklasyfikowane jako tzw. sendoid.

204
00:30:00,458 --> 00:30:09,284
Sendoid, czyli oznacza to, że większość czasu spędza ekstremalnie daleko od Słońca, ale wciąż w granicach jego grawitacyjnego wpływu.

205
00:30:09,903 --> 00:30:22,150
W swoim najbliższym punkcie ten sendoid zbliża się do Słońca na odległość 71 jednostek astronomicznych, a w najdalszym oddala się na 433 jednostki.

206
00:30:22,190 --> 00:30:27,412
Dla porównania Neptun znajduje się 30 jednostek astronomicznych od Słońca.

207
00:30:27,471 --> 00:30:34,494
Co ciekawe to nowe ciało niebieskie również posiada mocno eliptyczną orbitę, ale jest ona wyjątkowo stabilna.

208
00:30:35,826 --> 00:30:40,807
Taka stabilność sugeruje, że żadna duża planeta nie wpływa znacząco na jej trajektorie.

209
00:30:41,950 --> 00:30:46,730
Co więcej, jest to już czwarty odkryty sendoid o stabilnej orbicie.

210
00:30:46,810 --> 00:30:54,211
Czyli jeżeli dziewiąta planeta by w ogóle istniała, musiałaby się znajdować znacznie dalej niż dotychczas zakładano.

211
00:30:54,251 --> 00:31:06,153
Prawdopodobnie gdzieś w odległości przekraczającej 511 km od Słońca, a to oznacza, że przy naszych technologiach naprawdę ciężko by ją było zobaczyć.

212
00:31:06,193 --> 00:31:11,194
Jednocześnie przy naszych możliwościach technologicznych podróż sondy bezzałogowej w tamte rejony

213
00:31:11,615 --> 00:31:14,296
zajęłaby jakieś mniej więcej 100 lat.

214
00:31:14,355 --> 00:31:20,338
Więc pozostaje nam polegać na rozwoju teleskopów naziemnych i kosmicznych.

215
00:31:20,358 --> 00:31:30,502
I na tym, że wraz z tym jak będą powstawały coraz doskonalsze teleskopy, to zobaczymy coraz więcej nowych, do tej pory niewidzialnych szczegółów.

216
00:31:38,630 --> 00:31:48,057
A teraz temat z pogranicza świata realnego i wirtualnego, czyli o Roblox.

217
00:31:48,097 --> 00:31:54,002
Przez lata kradzieże na platformie Roblox kojarzyły się głównie z jednym prostym schematem.

218
00:31:54,063 --> 00:32:01,450
Cyberprzestępcy polowali na konta graczy, tak żeby wyciągnąć z nich rzadkie wirtualne przedmioty o wysokiej wartości.

219
00:32:01,490 --> 00:32:05,012
I wiem, że to może brzmieć jak błahy problem,

220
00:32:06,113 --> 00:32:07,114
I tak to brzmi.

221
00:32:07,153 --> 00:32:17,155
Dopóki sobie nie uświadomimy, że niektóre z tych cyfrowych ulepszeń na rynku warte są tysiące dolarów w realnej gotówce.

222
00:32:17,195 --> 00:32:23,258
Jednak ostatnio przestępcza działalność weszła na zupełnie nowy poziom.

223
00:32:23,317 --> 00:32:27,159
Hakerzy przestali zadowalać się łupami z ekwipunku.

224
00:32:27,199 --> 00:32:33,160
Teraz przyjmują całe gry, całe cyfrowe światy i biznesy, nad którymi ludzie pracowali latami.

225
00:32:33,997 --> 00:32:37,520
O co chodzi, kiedy mówię gry czy światy?

226
00:32:37,540 --> 00:32:40,104
Roblox to nie jest tylko rozrywka dla dzieci.

227
00:32:40,163 --> 00:32:43,689
Roblox to gigantyczna platforma biznesowa.

228
00:32:43,709 --> 00:32:48,954
Tutaj firma dostarcza narzędzia, a całą zawartość tworzą niezależni deweloperzy.

229
00:32:49,674 --> 00:32:59,597
Najlepsi z nich budują całe imperie, otwierają studia projektowe, generują miliony odsłon i zarabiają przy tym realne, gigantyczne pieniądze.

230
00:32:59,637 --> 00:33:08,941
Kiedy więc haker przyjmuje kontrolę nad taką grą, to okrada on komuś firmę i kradnie komuś źródło trzymania.

231
00:33:08,980 --> 00:33:14,403
Metody działania opierają się na wyrofilowanej oszustwie socjotechnicznym.

232
00:33:14,887 --> 00:33:18,670
Scenariusz praktycznie zawsze wygląda tak samo.

233
00:33:18,710 --> 00:33:33,859
Hakerzy wysługują obiecujących twórców, kontaktują się z nimi, podają się za albo rekruterów, albo przedstawicieli studiów dwupolskich, ewentualnie inwestorów i oferują świetnie płatną pracę, na przykład na stanowisko menadżera projektu.

234
00:33:33,960 --> 00:33:46,104
Gdy ofiara połknie haczyk, zostaje poproszona o uruchomienie niewinnie brzmiącego pliku, ewentualnie instalację pakietu programistycznego, który rzekomo jest niezbędny do pracy z bazą danych nowego pracodawcy.

235
00:33:46,124 --> 00:33:49,704
W rzeczywistości, jak można się domyślić, jest to złośliwe oprogramowanie.

236
00:33:51,243 --> 00:33:56,406
W ciągu kilku godzin od ruchomienia takiego pliku systemy zabezpieczeń zostają odcięte.

237
00:33:56,467 --> 00:34:00,628
Ofiary są nagle wylogowywane ze swoich kont na komputerach i telefonach.

238
00:34:00,648 --> 00:34:10,393
W tym samym czasie cyberprzestępcy zmieniają numery weryfikacji dwuetapowej, klucze dostępu, czyli odcinają prawowitych właścicieli od jakiejkolwiek możliwości rachunku.

239
00:34:11,355 --> 00:34:23,585
Następnie przepisują własność całej grupy deweloperskiej na swoje podstawione konta, kradną zgromadzoną wirtualną walutę, a samą grę przenoszą do nowo utworzonego przez siebie projektu.

240
00:34:23,646 --> 00:34:32,635
Co gorsze, poszkodowani twórcy często nie dostają nawet żadnego wcześniejszego ostrzeżenia czy powiadomienia, że ktoś lokuje się z nowej lokalizacji czy nieznanego urządzenia.

241
00:34:33,460 --> 00:34:43,791
Wydawałoby się to wszystko takie wirtualne, ale skala ludzkich dramatów stojąca za tym procederem jest porażająca.

242
00:34:43,811 --> 00:34:54,161
Jeden z deweloperów opisał historię swoich 20-letnich synów, którzy przez 5 lat budowali grę o nazwie The Shadow Network, zrzeszającą ponad 12 tysięcy członków.

243
00:34:54,202 --> 00:34:57,744
Po czymś takim stracili oni dorobek 5 lat w kilka godzin.

244
00:34:59,161 --> 00:35:06,184
Inny przypadek dotyczy piętnastolatka z Kanady, którego autorska gra generowała około 10 tysięcy Robuxów dziennie.

245
00:35:06,244 --> 00:35:12,985
Robuxy to jest waluta wirtualna w grze Roblox i była jego jedynym samodzielnym źródłem otrzymania.

246
00:35:13,025 --> 00:35:19,005
Nastolatek został oszukany przez grupę podającą się za twórców wspomnianego wcześniej The Shadow Network.

247
00:35:19,045 --> 00:35:26,347
Hakerzy wykorzystali tutaj skradzioną tożsamość poprzednich ofiar, by uwiarygodnić się przed kolejną i przejąć kolejny projekt.

248
00:35:26,889 --> 00:35:31,784
Ale to nie jest najbardziej bulwersujące w tej historii.

249
00:35:31,824 --> 00:35:33,148
Najgorsze jest to,

250
00:35:34,795 --> 00:35:40,797
Na co trafiają poszkodowani, którzy próbują szukać pomocy u administracji platformy Roblox?

251
00:35:41,617 --> 00:35:48,460
Ofiary tygodniami potrafią walczyć z systemem wsparcia technicznego, odbijając się od procedur automatycznych.

252
00:35:49,400 --> 00:35:59,085
W wielu przypadkach wsparcie techniczne wprost odmawiało im pomocy, twierdząc na to, że nie ma dowodów, że przeniesienie własności gry nastąpiło w wyniku włamania.

253
00:35:59,125 --> 00:36:04,047
System traktował to wszystko tak, jakby twórcy dobrowolnie oddali swoje projekty.

254
00:36:05,324 --> 00:36:22,423
Reakcja zaczynała się dopiero wtedy, gdy sprawą zaczęły interesować się media, dziennikarze wysyłali do firmy oficjalne zapytania prasowe i dopiero wtedy pod presją publiczną Roblox zdecydował się na weryfikację i ręczne przywracanie skradzionych światów ich właścicielom.

255
00:36:22,784 --> 00:36:41,019
Przedstawiciele platformy w oficjalnych komunikatach bronią się, wskazując, że posiadają zaawansowane mechanizmy ochrony sesji, weryfikacji dwuetopowej, które według nich domyślnie zabezpieczają konta przed atakami typu phishing czy wyciekami haseł, ale zwracają też uwagę na brutalną prawdę o cyberbezpieczeństwie.

256
00:36:42,389 --> 00:36:55,655
Żadne najbardziej rygorystyczne nawet zabezpieczenia nie zadziałają, jeżeli użytkownik sam dobrowolnie uruchomi złośliwy kod dostarczony przez przestępcę, przez oszusta na swoim własnym urządzeniu.

257
00:36:55,675 --> 00:36:58,336
I o tym trzeba pamiętać.

258
00:36:58,376 --> 00:37:06,181
Niezależnie czy jesteśmy twórcą Roblox czy zwykłym użytkownikiem, trzeba pamiętać o tym,

259
00:37:06,360 --> 00:37:14,202
że instalowanie czegokolwiek od osoby, której nie znamy, nigdy nie jest dobrym pomysłem.

260
00:37:14,222 --> 00:37:33,686
Nawet uruchamianie jakichś plików exe, uruchamianie plików zip, które mogą być czymś wypchane, też nie zawsze jest dobrym pomysłem, jeżeli nie znamy dobrze ich pochodzenia i nie jesteśmy w stanie tej osobie zaufać, a nawet wtedy różnie może być.

261
00:37:40,987 --> 00:37:49,409
A teraz czas na follow up do ostatnich dwóch odcinków czyli temat Mesh Core.

262
00:37:49,429 --> 00:38:03,913
W międzyczasie od ostatniego odcinka przyszły mi wszystkie części na które czekałem w związku z czym złożyłem sobie repeater solarny zasilany z panela solarnego mającego dawać 10 watów energii.

263
00:38:03,952 --> 00:38:07,994
Oczywiście w szczycie wiadomo przy idealnych warunkach.

264
00:38:08,094 --> 00:38:09,135
Płyty Heltec V4

265
00:38:11,081 --> 00:38:16,965
Z wypiętym modułem GPS, bo to jest w sumie repeaterowi niepotrzebne, tylko ciągnęłoby prąd.

266
00:38:17,025 --> 00:38:23,630
Z anteny 60 cm o teoretycznym zysku około 4 dB.

267
00:38:23,710 --> 00:38:32,777
Baterii 3000 mAh, która tutaj sobie jest wpięta bezpośrednio w płytę, bo płyta Helteca ma kontroler do zarządzania baterią.

268
00:38:32,856 --> 00:38:39,461
Ten panel solarny też jest bezpośrednio wpięty w płytę, bo płyta ma też kontroler do zarządzania solarem.

269
00:38:40,302 --> 00:38:42,724
Dlaczego tak, a nie pod USB?

270
00:38:42,764 --> 00:38:50,688
Już o tym wspominałem, że z wpięciem się w USB jest takie ryzyko, że w momencie kiedy bateria by padła,

271
00:38:52,536 --> 00:39:03,621
Na przykład w nocy i rano pojawiłby się prąd, to płyta helteca w momencie, kiedy dostałaby zasilanie na porcie USB, postanowiłaby wystartować.

272
00:39:03,661 --> 00:39:14,347
Gdyby postanowiła wystartować, mogłaby podczas startu, podczas uruchomienia wszystkiego, zwłaszcza w momencie, kiedy uruchamia tor nadawczo-odbiorczy i zaczyna coś nadawać.

273
00:39:15,047 --> 00:39:21,632
mogłaby wyciągnąć cały prąd, jaki jest dostępny z solara, w baterii by nic nie było, czyli by się wyłączyło.

274
00:39:21,652 --> 00:39:32,739
Chwilę by poczekała, znowu by dostała prąd, zaczęłaby startować i doszłoby do tak zwanego bootloopa, czyli właśnie takiego zapętlenia na starcie, który nigdy nie dochodzi do końca, bo nie jest w stanie, bo brakuje mu energii.

275
00:39:33,179 --> 00:39:48,405
W momencie kiedy mamy solara podłączonego pod kontroler, kontroler najpierw ładuje baterię i dopiero kiedy poziom naładowania baterii przekroczy określony poziom, wtedy startuje płytę.

276
00:39:48,425 --> 00:39:56,208
Wtedy płyta ma bufor energii w baterii wystarczający do tego właśnie, żeby wystartować, więc wtedy nie ma problemu z bootloopem.

277
00:39:56,248 --> 00:39:58,248
Dlatego zdecydowałem się na takie rozwiązanie.

278
00:39:59,057 --> 00:40:01,898
Na razie działa to fajnie.

279
00:40:01,938 --> 00:40:05,860
Kiedy go zakładałem miał 60 parę procent energii.

280
00:40:05,880 --> 00:40:10,882
Przechodził sobie pół dnia, przechodził sobie kolejny dzień.

281
00:40:10,902 --> 00:40:16,365
Dzisiaj było trochę więcej słońca, bo po żadnych dniach były chmurki, to doładował się już do 100%.

282
00:40:18,186 --> 00:40:21,887
Więc na razie działa to całkiem ładnie.

283
00:40:21,927 --> 00:40:23,128
Czy go tak zostawię?

284
00:40:23,371 --> 00:40:50,820
Prawdopodobnie nie, bo w międzyczasie zamówiłem jeszcze płytkę RAC z Aliexpress z Chin, która jest oparta o NRF-a, nie o ESP32, więc ciągnie dużo mniej prądu i prawdopodobnie po prostu podmienię bebechy tego repeatera na tego RAC-a i RAC zostanie tam docelowo, a będę miał dwa urządzenia mobilne na Heltecu.

285
00:40:52,284 --> 00:41:04,510
Jedno, które będzie po prostu na stałe wpięte w domu, a drugie gdzieś w samochodzie włożone właśnie na jakieś wyjścia, wyjazdy, jako taka zabawka mobilna.

286
00:41:04,530 --> 00:41:11,795
No i to chyba tyle na razie, przynajmniej w tym temacie.

287
00:41:11,815 --> 00:41:16,436
Dziękuję za wysłuchanie dzisiejszego odcinka.

288
00:41:16,476 --> 00:41:20,639
Jak zwykle linki do materiałów źródłowych w opisie.

289
00:41:22,224 --> 00:41:26,869
Jak zwykle linki do moich socjali, możliwości komunikacji ze mną itd.

290
00:41:26,929 --> 00:41:30,152
też w opisie.

291
00:41:30,192 --> 00:41:35,938
Zapraszam do kontaktu, jeżeli macie jakiekolwiek pytania, pomysły itd.

292
00:41:39,902 --> 00:41:42,483
No i to chyba tyle.

293
00:41:42,503 --> 00:41:46,188
Dziękuję za wysłuchanie i do usłyszenia w następnym odcinku.