1
00:00:26,743 --> 00:00:34,473
Dzień dobry, nazywam się Marcin Lis i zapraszam do wysłuchania kolejnego odcinka podcastu What The Fox Says.

2
00:00:34,493 --> 00:00:47,671
W tym odcinku będzie trochę o elektromotoryzacji, o kryptowalutach, o tym jak działają giełdy kryptowalut, może nawet nie do końca typowe giełdy właśnie.

3
00:00:48,546 --> 00:00:56,456
Ciekawostka, jak w życiu można wykorzystać Microsoft Translator czy podobne programy?

4
00:00:56,475 --> 00:01:06,909
Teraz myślę, że można przejść do pierwszego tematu.

5
00:01:06,929 --> 00:01:13,996
W poprzednim odcinku mówiłem o firmie Waymo i ich usłudze automatycznych taksówek.

6
00:01:15,614 --> 00:01:21,400
Ich konkurencja, czyli firma Tesla, w zeszłym roku również uruchomiła podobną usługę.

7
00:01:21,661 --> 00:01:27,346
Nazywa się to Robotaxi, zostało uruchomione w Austin, w Stanach Zjednoczonych.

8
00:01:27,406 --> 00:01:42,582
Przed uruchomieniem Elon Musk obiecał 500 samochodów, obiecał też zasięg dla połowy populacji, w pełni autonomiczne przejazdy, no i rozszerzenie usługi na 8 do 10 miast, a to wszystko miało stać się do końca zeszłego roku.

9
00:01:43,558 --> 00:01:48,593
Jak można się domyślić, nic z tego się nie wydarzyło.

10
00:01:48,612 --> 00:01:56,995
Na chwilę obecną usługa w Austin to jest mniej więcej 42 samochody, wskaźnik dostępności poniżej 20%,

11
00:01:58,426 --> 00:02:03,417
oraz wskaźnik wypadków 10 razy wyższy niż w przypadku żywych kierowców.

12
00:02:03,436 --> 00:02:12,776
Dane z Robotaxi Tracker pokazują, że usługa w Austin była dostępna tylko przez 19% czasu, a przez 81% była niedostępna.

13
00:02:12,817 --> 00:02:19,050
Oznacza to, że zazwyczaj w całej strefie serwisowej dostępnych jest tylko kilka pojazdów w danym momencie,

14
00:02:19,030 --> 00:02:24,382
a pasażerowie przez większość czasu po prostu nie mogą znaleźć przejazdu.

15
00:02:24,401 --> 00:02:28,230
Tak naprawdę ciężko to nazwać usługą komercyjną.

16
00:02:28,251 --> 00:02:32,379
To jest bardziej takie technologiczne demo.

17
00:02:32,400 --> 00:02:35,486
Dla porównania Waymo, o którym wspominałem w poprzednim odcinku,

18
00:02:35,467 --> 00:02:44,564
Ma ponad 100 pojazdów działających w Austin za pośrednictwem Uber, w pełni autonomicznych, jeżdżących 24 godziny 7 dni w tygodniu.

19
00:02:44,585 --> 00:02:49,533
Waymo obsługuje obecnie około 20% wszystkich przejazdów Uberem w Austin.

20
00:02:49,554 --> 00:02:55,686
Tesla nie ujawnia liczby przejazdów, ale można oczekiwać, że będzie ona bardzo niska.

21
00:02:57,235 --> 00:03:09,031
Wskazuje to, że Tesla tak naprawdę ograniczyła swoje usługi do małego, zmapowanego obszaru, żeby zminimalizować ryzyko wypadków.

22
00:03:09,050 --> 00:03:20,948
Żeby było ciekawiej, usługa Robotaxi Tesli wyłącza się, gdy w Austin pada deszcz, a jest to miasto, w którym średnio mamy ponad 80 dni deszczowych w roku.

23
00:03:22,479 --> 00:03:26,485
Problemem jest to, że system Tesli oparty jest wyłącznie na wizji.

24
00:03:26,526 --> 00:03:41,467
Opiera się on na ośmiu kamerach do nawigacji, czyli deszcz, mgła, odblaski słońca, wszystkie elementy zasłaniające kamery lub pogarszające widoczność, obniżają zdolność systemu do bezpiecznego funkcjonowania.

25
00:03:41,448 --> 00:03:49,401
Dla porównania YMO łączy w sobie lidar, radar, ale jest też kamery, zapewniając redundację w przypadku złej pogody.

26
00:03:49,441 --> 00:03:55,509
Dzięki temu działa to 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu, niezależnie od pogody.

27
00:03:55,530 --> 00:04:08,129
W przypadku usługi Tesli, która jest dostępna przez mniej niż 20% czasu przy dobrej pogodzie, utrata tych dodatkowych dni z powodu deszczu sprawia, że nie dość, że jest ich mało,

28
00:04:09,342 --> 00:04:13,147
To jeszcze do tego pojawiają się rzadziej niż by mogli.

29
00:04:13,168 --> 00:04:16,452
Problemem jest też wskaznik wypadków samochodów Tesli.

30
00:04:16,533 --> 00:04:20,538
Jak już wspominałem jest on mniej więcej 9 razy gorszy niż u żywych kierowców.

31
00:04:20,579 --> 00:04:29,392
Oznacza to 9 wypadków na około 800 tysięcy kilometrów, czyli jeden wypadek na niecałe 90 tysięcy kilometrów.

32
00:04:30,571 --> 00:04:36,978
Żywi kierowcy statystycznie zgłaszają policji średnio jeden wypadek na 800 tys. km.

33
00:04:37,038 --> 00:04:49,415
Do wypadków, które są zgłaszane należą jazda pod prąd, potrącenie kierowcy, potrącenie zwierzęcia, ale też konieczność interwencji służb ruchowych na przejeździe kolejowym.

34
00:04:49,454 --> 00:04:57,404
Żeby było śmieszniej, ale też ciekawiej, Tesla redaguje każdą opisową część swojego raportu o wypadku.

35
00:04:57,384 --> 00:05:02,471
Waymo, ale też i wszyscy inni operatorzy pojazdów autonomicznych podają pełne opisy.

36
00:05:02,490 --> 00:05:07,357
To oznacza, że Tesla jest jedyną firmą systematycznie ukrywającą szczegóły.

37
00:05:07,377 --> 00:05:09,259
Jaki mamy obraz?

38
00:05:09,300 --> 00:05:20,954
Mamy obraz tak naprawdę marketingowego bełkotu Elona Muska, który obiecuje gruszki na wierzbie, ale w praktyce nie jest w stanie dowieźć nic.

39
00:05:20,973 --> 00:05:23,798
No bo te 19% dostępności

40
00:05:25,312 --> 00:05:32,218
przy 42 pojazdach i to jeszcze z wyłączeniem dni, kiedy pada deszcz, no to

41
00:05:33,666 --> 00:05:35,269
Nie oszukujmy się.

42
00:05:35,290 --> 00:05:37,192
To nie jest komercyjna usługa.

43
00:05:37,252 --> 00:05:46,487
To nie jest coś, co działa, co można powiedzieć, że działa stabilnie, że jest to usługa, na której można polegać.

44
00:05:46,646 --> 00:05:49,492
Nie, to jest, tak jak wspominałem, demo.

45
00:05:49,512 --> 00:05:54,939
Po prostu demo technologiczne na zasadzie, patrzcie, mamy samochody, jeżdżą.

46
00:05:54,980 --> 00:05:58,185
Czasami, jak jest ładnie i jak działają.

47
00:05:58,245 --> 00:05:58,745
Więc...

48
00:06:00,413 --> 00:06:17,014
Jest to kolejny z pomysłów Elona, który byłby ciekawy, gdyby wypalił.

49
00:06:17,033 --> 00:06:17,915
A pozostając...

50
00:06:18,790 --> 00:06:21,552
motoryzacji związanej z EV.

51
00:06:21,593 --> 00:06:31,663
Mamy przełom w dziedzinie akumulatorów wapniowych nowej generacji, który może stanowić wyzwanie dla LIT-u, ale też zrewolucjonizować magazynowanie energii.

52
00:06:31,684 --> 00:06:41,894
Zespół badaczy z Koluńskiego Uniwersytetu Nauki i Technologii poinformował o znaczącym postępie w rozwoju akumulatorów wapniowo-jonowych.

53
00:06:43,259 --> 00:06:49,767
który może płynąć na sposób magazynowania energii w powszechnie stosowanych technologiach.

54
00:06:49,788 --> 00:07:04,509
Chodzi o to, że naukowcy stworzyli nowy rodzaj baterii wapniowo-jonowych dzięki integracji quasi stałych elektrolitów.

55
00:07:04,528 --> 00:07:12,000
Odzyskali w ten sposób poprawę zarówno wydajności, jak i możliwości zrównoważonego rozwoju środowiskowego.

56
00:07:13,617 --> 00:07:22,345
Taka innowacja może wspierać magazynowanie energii odnawialnej, pojazdy elektryczne, ale też inne energochłonne zastosowania.

57
00:07:22,365 --> 00:07:42,303
Wyniki ich badań opublikowane w czasopiśmie Advanced Science wskazują, że wysokowydajne, quasi stałe akumulatory wapniowo-jonowe mogą być przyszłą alternatywą dla akumulatorów opartych na licie.

58
00:07:42,324 --> 00:07:42,865
A dlaczego?

59
00:07:43,350 --> 00:07:58,338
Chodzi o to, że wraz ze wzrostem inwestycji w energię odnawialną rośnie też zapotrzebowanie na akumulatory o dużej pojemności, a baterie litowo-jonowe, które aktualnie dominują na rynku, są problematyczne.

60
00:07:58,706 --> 00:08:03,572
ponieważ, jak sama nazwa wskazuje, składają się po części z litu.

61
00:08:03,593 --> 00:08:13,865
Lit jest ograniczony, jeżeli chodzi o zasoby, ale też ograniczony fizykochemicznie, jeżeli chodzi o gęstość energii.

62
00:08:13,904 --> 00:08:16,987
Dlatego też naukowcy szukają alternatyw.

63
00:08:17,067 --> 00:08:20,672
A baterie wapniowo-jonowe oferują szereg zalet.

64
00:08:20,713 --> 00:08:22,875
Po pierwsze, wapń jest powszechnie dostępny.

65
00:08:24,374 --> 00:08:34,586
Po drugie, baterie wapniowo-jonowe działają w oknie elektrochemicznym porównywalnym z bateriami litowo-jonowymi.

66
00:08:36,322 --> 00:08:49,436
A problemem do tej pory było osiągnięcie efektywnego przepływu jonów wapnia wewnątrz baterii, co powodowało też problemy z utrzymaniem stabilnej wydajności w powtarzających się cyklach ładowania.

67
00:08:49,456 --> 00:08:59,427
Dlatego przez te ograniczenia baterie wapniowo-jonowe nie były bezpośrednią konkurencją dla komercyjnych systemów litowo-jonowych.

68
00:08:59,407 --> 00:09:18,826
Dzięki połączeniu eksperymentów laboratoryjnych i symulacji obliczeniowych zespół naukowców zbudował pełni wapniowo-jonowe ogniwo baterii, które zachowało ponad 75% swojej pojemności po tysiącu cykli ładowania i rozładowania.

69
00:09:18,846 --> 00:09:24,552
To oznacza, że mamy tutaj duży potencjał, jeżeli chodzi o technologie wapniowo-jonowe,

70
00:09:25,158 --> 00:09:34,174
i tak naprawdę zbliżenie się do wartości umożliwiających takie praktyczne codzienne zastosowanie.

71
00:09:34,195 --> 00:09:40,888
Te badania podkreślają potencjał baterii wapniowo-jonowych jako zrównoważonej alternatywy dla technologii litowo-jonowej.

72
00:09:42,150 --> 00:09:45,057
A mówiąc to prosto, ludzkim, normalnym językiem.

73
00:09:45,096 --> 00:09:59,788
Chodzi o to, że możemy mieć baterie o podobnej pojemności, o podobnej wytrzymałości na cykle ładowania i rozładowania, które będą dużo tańsze i dużo łatwiejsze do zbudowania niż obecne.

74
00:10:01,017 --> 00:10:21,557
co w efekcie może prowadzić do obniżek cen baterii, co w efekcie może prowadzić do obniżek cen czy to samochodów elektrycznych, czy magazynów energii, czy na przykład w przypadku dużych, komercyjnych magazynów energii do obniżek cen prądu, które muszą uwzględniać inwestycje w te magazyny.

75
00:10:28,472 --> 00:10:31,881
Na tyle chyba o elektromobilności.

76
00:10:31,902 --> 00:10:34,227
Teraz można by przejść do kryptowalut.

77
00:10:34,268 --> 00:10:37,556
Na początek stablecoiny.

78
00:10:37,576 --> 00:10:43,191
Stablecoiny to kryptowaluty zaprojektowane tak, by utrzymywać stabilną wartość.

79
00:10:43,626 --> 00:10:50,677
Zazwyczaj powiązaną z tradycyjną olotą fiducjarną, taką jak dolar amerykański, fund czy euro.

80
00:10:50,697 --> 00:11:09,705
Pytanie jest, na czym zarabiają ich emitenci, skoro kurs tych walut nie może dryfować sobie swobodnie, tylko jest powiązany z walutą, czyli w idealnych warunkach ma być 1 do 1, na przykład 1 USDT ma być warty dokładnie 1 dolara.

81
00:11:09,725 --> 00:11:12,789
I po co w ogóle mamy kryptowaluty takie jak stablecoiny?

82
00:11:14,288 --> 00:11:21,176
Stablecoiny powstały, aby rozwiązać główny problem kryptowalut, czyli ich ekstremalną zmienność cenową.

83
00:11:21,196 --> 00:11:35,692
W świecie, gdzie kryptowaluta, nie wiem, na przykład Bitcoin, może stracić 10, 20, 30% wartości w ciągu dnia, to nie są to waluty, w których chcielibyśmy prowadzić duży biznes.

84
00:11:35,712 --> 00:11:38,676
Owszem, można je traktować inwestycyjnie, można je

85
00:11:40,241 --> 00:11:54,315
traktować jako miejsce do gry i zarabiania na tym, ale nie do na przykład umawiania się na długofalowe biznesy, co będziemy płacić w kryptowalutach.

86
00:11:54,335 --> 00:11:57,543
Stablecoiny właśnie mają temu przeciwdziałać.

87
00:11:57,602 --> 00:11:58,926
Oferują one przewidywalność.

88
00:11:59,597 --> 00:12:16,256
Jako, że ich wartość jest zakotwiczona na poziomie waluty fiat, najczęściej dolara, tak jak np. USDT, czyli Tether, albo USDC od Circle, to ma być kurs 1 do 1 do dolara.

89
00:12:16,236 --> 00:12:22,563
Aby to osiągnąć, emitenci stablecoinów zabezpieczają każdy wymytowany token rezerwami.

90
00:12:22,583 --> 00:12:32,594
W przypadku takich stablecoinów jak USDT czy USDC mamy do czynienia ze stablecoinami, jak to się mówi, fiat collateralized.

91
00:12:32,614 --> 00:12:42,565
Czyli mamy tutaj waluty, które są zabezpieczone najczęściej gotówką, depozytem bankowym lub ewentualnie krótkoterminową obligacją skarbową.

92
00:12:44,096 --> 00:13:02,009
W momencie, kiedy użytkownik kupuje takiego stable coina, wpłaca, weźmy na przykład dolary, bo najczęściej jest to używane, wtedy emitent blokuje równowartość tych dolarów w rezerwach i tworzy, czyli mintuje tokeny na blockchainie.

93
00:13:02,028 --> 00:13:03,692
Kiedy ktoś chce wyjść z tego, czyli

94
00:13:06,034 --> 00:13:07,375
Odzyskać swoje pieniądze.

95
00:13:07,416 --> 00:13:11,880
Tokeny są spalane, a pieniądze zwracane użytkownikowi.

96
00:13:11,900 --> 00:13:14,985
Problem, albo raczej pytanie jest takie.

97
00:13:15,004 --> 00:13:19,950
Skoro wartość stablecoina jest stała, nie można na niej spekulować.

98
00:13:19,970 --> 00:13:22,152
To na czym emitent zarabia?

99
00:13:22,172 --> 00:13:28,298
I tutaj właśnie pojawia się piękno, ale też prostota tego pomysłu.

100
00:13:28,318 --> 00:13:34,184
Jak już wspominałem, gdy użytkownik kupuje stablecoina, wpłaca dolary, a emitent mintuje tokeny.

101
00:13:35,312 --> 00:13:44,563
I w tych pieniądzach, które są blokowane jako rezerwy, tkwi cały sekret.

102
00:13:44,644 --> 00:13:49,249
Emitent nie trzyma tych pieniędzy na bezodsetkowym koncie.

103
00:13:49,269 --> 00:14:02,485
To znaczy, że dostaje dolary od użytkowników, prawdziwe pieniądze, może je zainwestować w dochodowe, niskoryzykowne aktywa, a zyski z odsetek zostają u emitenta.

104
00:14:03,746 --> 00:14:16,943
Dla przykładu, Tether Holdings, czyli ci od USDT, mają 70-80% przychodów z odsetek z amerykańskich obligacji rządowych.

105
00:14:16,964 --> 00:14:26,615
Według raportów w pierwszych trzech miesiącach 2025 roku przyniosły im mniej więcej 25-30 milionów dziennie, same odsetki.

106
00:14:28,402 --> 00:14:32,636
Są to pieniądze, które są naprawdę warte tego.

107
00:14:32,657 --> 00:14:39,441
Dodatkowo Tether lokuje część rezerw złoto czy projekty takie jak wydobycie kryptowalut czy AI.

108
00:14:41,293 --> 00:14:47,822
Oczywiście są też dodatkowe, mniejsze źródła dochodu, takie jak opłaty transakcyjne czy emisyjne.

109
00:14:47,842 --> 00:14:55,232
Tutaj to już nie są duże pieniądze w porównaniu z tym, co się zrobi na odsetkach, bo to jest mniej więcej 100-120 milionów dolarów tygodniowo.

110
00:14:55,253 --> 00:15:02,682
Inni emitenci, tacy jak Circle z USDC stosują bardzo podobny model.

111
00:15:02,702 --> 00:15:06,187
Tutaj tak naprawdę różnica pomiędzy emitentami to jest to,

112
00:15:07,214 --> 00:15:14,844
To oferuje jak dużą przejrzystość, na ile zewnętrznych audytów się zgadza itd.

113
00:15:15,225 --> 00:15:25,057
W całym 2025 roku globalny rynek stablecoinów osiągnął 255 miliardów dolarów, głównie powiązanych z dolarem.

114
00:15:25,097 --> 00:15:36,933
Można sobie wyobrazić, jaka to jest skala tych rezerw, czyli tych pieniędzy wpłaconych, którymi można obracać, ale też jaka to będzie skala zysków od tych pieniędzy.

115
00:15:37,774 --> 00:15:40,437
A co my mamy ze stablecoinów?

116
00:15:40,476 --> 00:15:43,000
No właśnie to, co wspominałem na początku.

117
00:15:43,019 --> 00:15:50,645
Po pierwsze ułatwienie, jeżeli chodzi o zawieranie długoterminowych transakcji, kontraktów i tym podobne rzeczy.

118
00:15:50,666 --> 00:15:55,090
Dodatkowo rewolucje w płatnościach transgranicznych.

119
00:15:55,129 --> 00:15:59,374
Stablecoiny są często szybsze i tańsze niż przelewy bankowe.

120
00:15:59,394 --> 00:16:01,775
A jakie problemy?

121
00:16:01,796 --> 00:16:05,739
Problemy są praktycznie te same, co ze wszystkimi kryptowalutami.

122
00:16:05,778 --> 00:16:06,820
Pojawiają się pytania o

123
00:16:07,998 --> 00:16:15,432
o regulacje, o ryzyko, ale nie da się ukryć.

124
00:16:15,451 --> 00:16:19,559
Stablecoiny są na rynku już od dawna.

125
00:16:19,600 --> 00:16:22,485
Nie zanosi się na to, żeby miały zniknąć.

126
00:16:22,505 --> 00:16:23,727
Firmy, które je tworzą,

127
00:16:25,294 --> 00:16:31,583
na pewno nie znikną z dnia na dzień, ponieważ jest to działalność, która jest dla nich niezwykle dochodowa.

128
00:16:31,624 --> 00:16:52,595
Emitenci zarabiają miliardy na tych odsetkach, więc nikomu nie zależy na tym, żeby stablecoiny zniknęły z horyzontu kryptowalut.

129
00:16:52,615 --> 00:16:54,457
A gdy tak mówimy o kryptowalutach,

130
00:16:56,142 --> 00:17:06,134
Z kryptowalutami nieodłącznie wiążą się giełdy kryptowalut, czyli miejsca, gdzie możemy kupić, sprzedać kryptowaluty, ale też handlować nimi, wymieniać je i tak dalej.

131
00:17:07,516 --> 00:17:14,645
Giełdy kryptowalut są zakładane, organizowane przez firmy, organizacje spełniające różne wymagania.

132
00:17:14,665 --> 00:17:31,127
Coraz więcej krajów wymaga przejścia takich dokumentów i procedur jak QIC, czyli Know Your Customer, weryfikacji tożsamości użytkowników i tym podobnych rzeczy.

133
00:17:31,147 --> 00:17:35,093
Zawsze jest tu pytanie po pierwsze o prywatność, po drugie o ochronę danych.

134
00:17:36,607 --> 00:17:46,741
Po trzecie, wiadomo, dochodzi też pytanie o na przykład dzielenie się informacjami z Urzędem Skarbowym, co nie każdemu się podoba.

135
00:17:46,761 --> 00:17:52,308
Niezależnie od tego, czy jest to legalne, czy nie, ale nie każdemu się to podoba.

136
00:17:52,328 --> 00:17:55,814
Więc pytanie jest, czy mamy jakąś alternatywę.

137
00:17:55,834 --> 00:18:00,220
Tak, są takie alternatywy i właśnie o jednej chciałem teraz opowiedzieć.

138
00:18:01,583 --> 00:18:03,127
Chodzi mi o BISK.

139
00:18:03,147 --> 00:18:09,988
BISK to jest Zdecentralizowana Giełda Kryptowalut dla Prywatnych Handlowców, tak to można by powiedzieć.

140
00:18:10,008 --> 00:18:14,682
To jest Zdecentralizowana Giełda Kryptowalut działająca na zasadzie peer-to-peer.

141
00:18:15,741 --> 00:18:31,961
Pozwala ona użytkownikom kupować i sprzedawać czy to Bitcoina, czy inne kryptowaluty, ale bez konieczności ujawnienia swojej tożsamości, przesyłania dokumentów, przechodzenia całego procesu nowy customer, czy też ufania w ogóle jakiejkolwiek centralnej instytucji.

142
00:18:33,190 --> 00:18:38,180
W przeciwieństwie do tradycyjnych giełd BISK nie przechowuje pieniędzy użytkowników.

143
00:18:38,200 --> 00:18:51,688
BISK działa jako otwarta platforma bez centralnego kierownictwa, a cała operacja prowadzona jest przez społeczność, zdecentralizowaną społeczność przy użyciu systemu tokenów BSQ.

144
00:18:53,221 --> 00:19:08,441
Najważniejszymi cechami tej platformy są brak rejestracji, całkowita anonimowość transakcji, zerowe wymagania Know Your Customer i funkcjonowanie całkowicie poza tradycyjnymi strukturami regulacyjnymi.

145
00:19:08,461 --> 00:19:10,903
A skąd się wziął BISK?

146
00:19:10,923 --> 00:19:16,191
BISK, który wcześniej był znany jako BitSquare, jest to projekt, który powstał w 2013 roku.

147
00:19:17,690 --> 00:19:32,730
Nazwa BitSquare na początku była inspirowana koncepcją Satoshi Square, czyli takich nieformalnych spotkań, na których ludzie bezpośrednio wymieniali się bitcoinami między sobą, kupując, sprzedając te bitcoiny.

148
00:19:32,750 --> 00:19:45,807
I cały pomysł tutaj polegał na stworzeniu wirtualnej wersji takich spotkań, właśnie wymiany peer-to-peer, gdzie ludzie z całego świata mogą handlować ze sobą bez fizycznego spotkania, ale handlować bezpośrednio.

149
00:19:45,787 --> 00:19:49,153
W 2017 roku projekt zmienił nazwę na BISK.

150
00:19:49,313 --> 00:20:00,152
Chodziło tutaj o konflikt ze znakiem towarowym i zmiana nazwy była konieczna, żeby po prostu uniknąć długiego i prawdopodobnie kosztownego procesu sądowego.

151
00:20:00,172 --> 00:20:05,601
Stąd też w nazwie litery BSQ nawiązujące do oryginalnego BITSQUARE.

152
00:20:06,458 --> 00:20:10,644
Co ciekawe, ten projekt nigdy nie był czy to startupem, czy firmą.

153
00:20:10,683 --> 00:20:22,019
To był zawsze projekt open source'owy, społecznościowy, który był finansowany z prywatnych pieniędzy założycieli oraz z donacji od użytkowników.

154
00:20:22,098 --> 00:20:28,487
Tutaj nie mamy do czynienia z jakimś, nie wiem, venture capital, instytucjami finansowymi czy czymś takim.

155
00:20:28,507 --> 00:20:31,951
Fundamentem BISKA są trzy zasady.

156
00:20:31,991 --> 00:20:34,895
Bezpieczeństwo, prywatność i odporność na cenzurę.

157
00:20:35,990 --> 00:20:41,722
Bezpieczeństwo oznacza, że użytkownicy nigdy nie powierzają swoich pieniędzy centralnym serwerom.

158
00:20:41,742 --> 00:20:50,303
Bitcoin czy też inne kryptowaluty pozostają pod ich kontrolą w portfelach, a pieniądze tradycyjne nigdy nie opuszczają ich własnych kont bankowych.

159
00:20:51,463 --> 00:20:57,738
Prywatność oznacza, że BISK nie zbiera żadnych danych osobowych, nie wymaga rejestracji ani konta.

160
00:20:57,758 --> 00:21:02,989
Wszystkie informacje przechowywane są lokalnie na komputerze użytkownika.

161
00:21:03,009 --> 00:21:08,882
A odporność na cenzurę wynika z tego, że BISK to zdecentralizowana sieć peer-to-peer,

162
00:21:10,211 --> 00:21:12,496
którą uruchamiamy na własnym komputerze.

163
00:21:12,536 --> 00:21:18,444
Nie ma tutaj żadnego serwera centralnego, który można by było zablokować czy wyłączyć.

164
00:21:18,464 --> 00:21:24,615
Nie ma jednego adresu, który można zablokować na DNS-ie, przefiltrować i tak dalej.

165
00:21:24,635 --> 00:21:31,646
Deweloperzy BIS-ka zdawali sobie sprawę z problemu, jaki stanowi centralizacja giełd kryptowalut.

166
00:21:31,626 --> 00:21:41,080
Mamy na przykład z historii dramę związaną z giełdą Mount Gox, która upadła.

167
00:21:41,121 --> 00:21:50,015
Mamy też znane historie, gdzie na przykład Coinbase zawiesza konto użytkownika albo żąda ogromnej ilości dokumentów.

168
00:21:50,035 --> 00:21:57,967
A w momencie, kiedy konto jest zawieszone, użytkownik nie ma dostępu ani do swoich pieniędzy, ani do swoich kryptowalut.

169
00:21:57,987 --> 00:22:00,029
BISK właśnie po to został stworzony.

170
00:22:01,057 --> 00:22:11,972
żeby uniknąć takich problemów, ale zaoferować wymianę również bezpieczną, ale też pozbawioną inwigilacji i odpolną na regulację.

171
00:22:11,992 --> 00:22:14,336
A jak to działa w praktyce?

172
00:22:14,356 --> 00:22:18,542
Może spróbujmy zrobić sobie taki konkretny przykład.

173
00:22:18,563 --> 00:22:26,375
Wyobraźmy sobie, że mamy konto w złotówkach, w euro, w dolarach, w funtach, whatever.

174
00:22:26,394 --> 00:22:28,076
Chcemy kupić bitcoina.

175
00:22:28,528 --> 00:22:29,490
Co musimy zrobić?

176
00:22:29,510 --> 00:22:34,377
Po pierwsze ściągamy i instalujemy aplikację BISC na naszym komputerze.

177
00:22:34,397 --> 00:22:38,403
Może to być Windows, może to być Mac, może to być Linux.

178
00:22:38,423 --> 00:22:40,968
Ważne jest to, że jest to aplikacja desktopowa.

179
00:22:41,008 --> 00:22:43,873
Nie jest to strona internetowa, więc musimy mieć komputer.

180
00:22:43,913 --> 00:22:48,419
Niestety nie zadziała to na telefonie czy na tablecie.

181
00:22:48,440 --> 00:22:57,252
Potem dodajemy metody płatności, czyli w aplikacji dodajemy szczegóły swojego konta bankowego, którego będziemy używać do wysyłania pieniędzy do sprzedawcy.

182
00:22:57,502 --> 00:23:02,595
a potem otwieramy Book Offer, czyli listę dostępnych transakcji.

183
00:23:02,615 --> 00:23:11,797
Przeglądamy sobie dostępne oferty, szukamy sprzedawcy, który chce sprzedać np. Bitcoina, np. za euro.

184
00:23:11,817 --> 00:23:12,880
Tutaj

185
00:23:12,859 --> 00:23:15,707
Nie ma czegoś takiego jak automatyczne dopasowanie.

186
00:23:15,727 --> 00:23:18,894
Trzeba samemu wybrać konkretną ofertę od konkretnej osoby.

187
00:23:18,913 --> 00:23:24,686
Dodatkowo różne oferty mogą mieć różne warunki.

188
00:23:24,727 --> 00:23:28,055
Jeden chce sprzedać drożej, drugi taniej, więc tutaj musimy samemu poszukać.

189
00:23:28,115 --> 00:23:29,818
Nie ma automatycznego dopasowania.

190
00:23:29,858 --> 00:23:31,122
To jest manualne.

191
00:23:31,539 --> 00:23:42,690
Kiedy znajdziemy ofertę, która nam pasuje, to klikamy sobie na tej wybranej ofercie, akceptujemy warunki sprzedawcy, czyli cenę, metody płatności, limit transakcji.

192
00:23:42,710 --> 00:23:57,323
I po zaakceptowaniu oferty, BISK tworzy specjalny portfel, taki multi-sign escrow, gdzie zarówno kupujący, jak i sprzedający muszą wpłacić depozyty zabezpieczające.

193
00:23:57,383 --> 00:23:59,724
Zazwyczaj jest to mniej więcej 15% wartości.

194
00:24:01,595 --> 00:24:11,772
Te depozyty razem z bitcoinem do sprzedania zostają zablokowane w taki sposób, że żadna osoba nie może ich wziąć bez zgody drugiej osoby.

195
00:24:11,792 --> 00:24:16,801
Wtedy wysyłamy pieniądze np. nasze przykładowe euro z konta bankowego na

196
00:24:18,217 --> 00:24:22,362
Konto bankowe sprzedawcy, Paypal, whatever.

197
00:24:22,402 --> 00:24:25,586
Zależy jak się umówiliśmy ze sprzedawcą.

198
00:24:25,605 --> 00:24:32,034
W aplikacji zaznaczamy, że wysłaliśmy pieniądze, wybierając opcję Payment Sent.

199
00:24:32,054 --> 00:24:40,644
I sprzedawca w momencie, kiedy pieniądze wpłyną na jego konto, w aplikacji klika Payment Received, czyli zaznacza, że otrzymał pieniądze.

200
00:24:40,704 --> 00:24:42,586
Po prostu potwierdza otrzymanie tych pieniędzy.

201
00:24:43,714 --> 00:25:00,423
W momencie, kiedy mamy potwierdzenie dokonane przez obydwie strony, czyli sprzedającego, że otrzymał pieniądze, kupującego, że wysłał pieniądze, Bitcoin z tego portfela escrow oraz depozyty zabezpieczające są zwalniane.

202
00:25:00,442 --> 00:25:08,997
Sprzedawca otrzymuje zwrot depozytu, a kupujący otrzymuje zwrot depozytu plus swoje kryptowaluty.

203
00:25:10,681 --> 00:25:16,726
Nie jest to tak szybkie, jak w przypadku takich centralizowanych kryptowalut.

204
00:25:16,746 --> 00:25:20,970
Tutaj cały proces może zająć się do kilku dni.

205
00:25:21,029 --> 00:25:30,838
Kwestia to jest tego, jak szybko, czy to bank będzie przetwarzał transfer, czy PayPal, czy jakiej tam metody płacenia użyjemy.

206
00:25:30,878 --> 00:25:32,401
Nie jest to w pełni automatyczne.

207
00:25:32,441 --> 00:25:35,002
Obydwie strony muszą to potwierdzić ręcznie.

208
00:25:35,022 --> 00:25:37,545
Ale jest w miarę bezpieczne.

209
00:25:37,565 --> 00:25:39,507
Na chwilę obecną BISK

210
00:25:40,819 --> 00:25:44,171
oferuje dwa główne protokoły handlu.

211
00:25:44,191 --> 00:25:49,647
Mamy właśnie BISCv1, czyli ten oryginalny protokół, który przed chwilą mówiłem,

212
00:25:51,046 --> 00:25:59,419
który wymaga od obu stron, czyli od kupującego i sprzedającego wpłacenia depozytu zabezpieczającego w Bitcoinie, czy tam innej kryptowalucie.

213
00:25:59,460 --> 00:26:10,517
W tym systemie oznacza to, że każdy z dwójki handlowców musi posiadać już jakieś kryptowaluty.

214
00:26:10,537 --> 00:26:13,442
Okej, jest to fajnie rozwiązane przez to,

215
00:26:14,653 --> 00:26:36,273
że w systemie, kiedy mamy dwa depozyty plus handlowany bitcoin i wszystko to jest blokowane w specjalnym wielopodpisowym portfelu i każdy z dwójki handlowców posiada tylko jeden klucz, a do zwolnienia pieniędzy potrzebne są podpisy obojga, powoduje to, że system jest bezpieczny, ponieważ żadna strona

216
00:26:36,253 --> 00:26:42,387
czy to sprzedający, czy kupujący, nie ma za bardzo szans oszukać tej drugiej.

217
00:26:42,428 --> 00:26:48,761
Jeśli, nie wiem, sprzedawca nie wyśle Bitcoina, to kupujący nie podpisze wariantu zwolnienia.

218
00:26:50,040 --> 00:26:58,342
Jeżeli kupujący nie wyśle pieniędzy, no to sprzedawca nie zgodzi się na zwolnienie Bitcoina.

219
00:26:58,402 --> 00:27:02,451
Więc mamy tutaj dość prostą sytuację.

220
00:27:02,471 --> 00:27:07,002
Ale skąd wziąć te kryptowaluty na ten depozyt?

221
00:27:08,823 --> 00:27:13,851
I tutaj do gry wchodzi drugi protokół, nazwany BISC Easy.

222
00:27:13,871 --> 00:27:30,478
Jest to protokół zaprojektowany dla początkujących, którzy właśnie jeszcze nie posiadają kryptowalut albo nie mają ich aż tyle i chcą je kupić po prostu na start za walutę fiducjarną, czyli powiedzmy to nasze euro.

223
00:27:30,498 --> 00:27:33,563
W BISC Easy nie ma depozytów zabezpieczających.

224
00:27:33,603 --> 00:27:36,146
Tutaj handel opiera się na reputacji sprzedawcy.

225
00:27:37,595 --> 00:27:53,696
Kupujący może kupić Bitcoina bez posiadania żadnych kryptowalut, ale właśnie, ponieważ nie ma tutaj zabezpieczeń aż takich, jest trochę większe ryzyko, więc sprzedawcy

226
00:27:54,030 --> 00:27:57,019
życzą sobie powiedzmy premii za ryzyko.

227
00:27:57,099 --> 00:28:09,053
Oznacza to mniej więcej 10-15% wyższy kurs Bitcoina czy innych kryptowalut w porównaniu do normalnych właśnie po to, żeby sprzedawcy mogli sobie pokryć to ryzyko.

228
00:28:09,032 --> 00:28:13,961
Z drugiej strony opłaty transakcyjne w BISC Easy wynoszą 0.

229
00:28:13,980 --> 00:28:15,742
Transakcje są limitowane.

230
00:28:15,782 --> 00:28:20,351
Maksimum to jest 600 dolarów lub ekwiwalent w innej walucie.

231
00:28:20,371 --> 00:28:22,574
Minimum 6.

232
00:28:22,614 --> 00:28:31,647
Więc jest to sposób na to, żeby kupić kryptowaluty na start, mieć ich na tyle, żeby móc opłacić

233
00:28:33,265 --> 00:28:46,961
te depozyty zabezpieczające, no i wtedy można już korzystając z biski V1 handlować w dużo bezpieczniejszy sposób i kupować wyższe wolumeny, jeżeli mamy takie potrzeby.

234
00:28:46,981 --> 00:28:53,990
Jak wspominałem, żeby zapłacić sprzedawcy, możemy skorzystać

235
00:28:55,202 --> 00:28:57,266
na przykład z przelewu bankowego.

236
00:28:57,346 --> 00:29:03,796
BISK tak naprawdę oferuje bardzo, obsługuje bardzo szeroką gamę metod płatności.

237
00:29:03,836 --> 00:29:21,682
Mamy właśnie przelewy bankowe SEPA, przelewy zwykłe, rzeczy takie jak Revolut, Moneygram, Western Union, Wise, spotkania face to face, a nawet, jak to się ładnie mówi, cash by mail, czyli na przykład wysłanie gotówki pocztą.

238
00:29:22,692 --> 00:29:27,798
Chodzi o to, aby unikać metod płatności, które są łatwo odwracalne.

239
00:29:27,837 --> 00:29:35,807
Na przykład płatności takie jak Venmo nie są dozwolone, ponieważ transakcje można łatwo cofnąć i sprzedawca mógłby zostać oszukany.

240
00:29:35,827 --> 00:29:48,682
Preferowane są metody nieodwracalne, czyli takie, gdzie gdy pieniądze dotrą do sprzedawcy, są bezpieczne, nie da się ich cofnąć, nie da się tego odwołać będąc kupującym, tak żeby nie oszukać sprzedawcy.

241
00:29:49,152 --> 00:29:58,476
Jednym z głównych atutów BISK jest to, że nie ma żadnego centralnego serwera przechowującego dane użytkowników.

242
00:29:58,496 --> 00:30:02,606
Każdy uczestnik uruchamia BISK na swoim komputerze.

243
00:30:02,626 --> 00:30:06,215
Na tym komputerze przechowywane są dane dotyczące transakcji.

244
00:30:07,833 --> 00:30:22,098
Kiedy kupujący i sprzedający kontaktują się ze sobą, wiadomości między nimi są szyfrowane end-to-end i rysowane bezpośrednio peer-to-peer, bezpośrednie połączenie pomiędzy nimi, żadnego pośrednika po drodze.

245
00:30:22,118 --> 00:30:25,565
Domyślnie cały ruch sieciowy BISK przechodzi przez sieć Tor.

246
00:30:25,605 --> 00:30:26,787
Oznacza to, że

247
00:30:27,796 --> 00:30:39,392
Nie jest ujawniany adres IP, nie zna go ani drugi handlowiec, ani giełda, no bo nie ma tego centralnego serwera, więc nie ma kto go znać.

248
00:30:41,009 --> 00:30:51,388
Nawet gdy BISK łączy się z siecią Bitcoin, robi to przez Tor właśnie po to m.in. żeby ukryć fakt, że komunikujemy się z węzłem Bitcoin.

249
00:30:51,409 --> 00:31:00,807
Wszystkie inne dane dotyczące kont bankowych, takie jak numer konta, imię, nazwisko przechowywane są wyłącznie lokalnie na komputerze.

250
00:31:00,787 --> 00:31:20,532
Jedynym wyjątkiem, kiedy to może być wysłane gdziekolwiek, jest sytuacja, kiedy dojdzie do sporu, bo mamy coś takiego jak arbitraż w blisku i wtedy dane udostępniane są mediatorowi albo arbitrowi, żeby mógł rozstrzygnąć sprawę.

251
00:31:22,166 --> 00:31:28,676
Ale nawet tutaj arbiter czy mediator widzi dane w formie zaszyfrowanej.

252
00:31:28,696 --> 00:31:33,463
I okej, w ostateczności może je deszyfrować, jeżeli jest to wymagane.

253
00:31:33,483 --> 00:31:36,127
Ale tylko w ostateczności.

254
00:31:36,208 --> 00:31:43,398
Sercem bezpieczeństwa BISK jest właśnie ten wielopodpisowy, czyli multisig wallet.

255
00:31:45,269 --> 00:31:59,309
W protokole V1 tworzony jest portfel multisig 2 of 2, czyli oznacza to dwa klucze, kupującego i sprzedającego i do zwolnienia pieniędzy potrzebne są obydwa podpisy.

256
00:31:59,329 --> 00:32:08,644
Czyli jeszcze raz w skrócie, kupujący i sprzedający razem wpłacają depozyty i bitcoina, który ma być sprzedany na adres multisiga.

257
00:32:09,349 --> 00:32:25,299
Kupujący wysyła pieniądze tradycyjne, aplikacja BISK podpisuje transakcję jednym kluczem, sprzedawca otrzymuje pieniądze, podpisuje swoim kluczem, publikując transakcję i zwalniając pieniądze.

258
00:32:26,596 --> 00:32:31,820
Jeżeli dojdzie do sporu, w grę chodzi system time lock.

259
00:32:31,881 --> 00:32:42,651
Po 10 do 20 dniach od rozpoczęcia transakcji, jeżeli żadna ze stron się nie zgodzi, pieniądze trafiają do DAO, Decentralized Organized Autonomous System.

260
00:32:42,671 --> 00:32:53,582
W mniej niż 1% przypadków transakcje trafiają do arbitrażu, co pokazuje, że ten system multi-sig wallet działa bardzo dobrze, bardzo sprawnie.

261
00:32:54,337 --> 00:33:12,701
Wspominałem, że jedną z zalet Biska versus tradycyjne giełdy jest anonimowość, brak wysyłania swoich danych, też nie ujawnianie tych danych, no bo ich nie ma w urzędach skarbowych itd.

262
00:33:12,682 --> 00:33:25,215
I trzeba pamiętać o tym, że mimo, że BISK daje anonimowość, czy to wobec BISKA, czy innych handlowców, to on nie chroni w pełni przed bankiem.

263
00:33:25,236 --> 00:33:30,480
Bo gdy wysyłamy przelew bankowy, bank będzie widział tę transakcję.

264
00:33:30,500 --> 00:33:38,710
Jeżeli bank uzna, że ta transakcja jest jakoś podejrzana, może ją zablokować, może zawiesić konto.

265
00:33:38,730 --> 00:33:40,511
Więc aby zminimalizować taki ryzyko,

266
00:33:41,622 --> 00:33:47,749
Użytkownicy Biska często nazywają transfery zupełnie inaczej.

267
00:33:47,808 --> 00:33:54,977
Nie nazywają tego, nie wiem, zakup bitcoina, tylko na przykład zakup przedmiotów.

268
00:33:55,076 --> 00:33:59,682
A niektórzy użytkownicy korzystają z metod alternatywnych.

269
00:33:59,701 --> 00:34:09,333
Takich właśnie jak na przykład gotówka wysyłana pocztą albo płacanie na konto na poczcie, a nie robienie przelewu z własnego konta.

270
00:34:09,393 --> 00:34:09,873
Więc...

271
00:34:11,389 --> 00:34:15,914
to trzeba przemyśleć, jak bardzo nam na tym zależy.

272
00:34:15,934 --> 00:34:23,800
Istnieją również takie historyczne ryzyka, bo może się okazać, że kupimy bitcoina od kogoś, to okaże się przestępcą.

273
00:34:23,820 --> 00:34:32,927
I w tym przypadku możliwe jest, że w ramach dochodzenia bank będzie przeglądał wszystkie nasze transakcje itd.

274
00:34:32,967 --> 00:34:40,974
Dlatego właśnie BISK wymaga, aby sprzedawca weryfikował, że dane bankowe kupującego zgadzają się z faktyczną transakcją bankową.

275
00:34:41,831 --> 00:34:47,739
No ale wiadomo, to potwierdza tylko i wyłącznie sprzedający.

276
00:34:47,798 --> 00:34:52,983
Więc jest kwestia tego, jak bardzo też jemu na tym zależy.

277
00:34:53,003 --> 00:34:55,487
A wracając do naszego sporu.

278
00:34:55,507 --> 00:35:01,994
Jak mówiłem, pula trafia do DAO, czyli Decentralized Autonomous Organization.

279
00:35:02,014 --> 00:35:11,804
Jest to zdecentralizowana organizacja zarządzana przez głosowanie, która tak naprawdę zarządza bliskiem.

280
00:35:12,663 --> 00:35:19,373
Jak już mówiłem wcześniej, BISK używa tokenów właśnie do tego, żeby tym zarządzać.

281
00:35:19,393 --> 00:35:21,896
Skąd biorą się te tokeny?

282
00:35:21,916 --> 00:35:32,831
Mamy na przykład, nie wiem, współpracowników, którzy wykonują pracę dla BISK-a, na przykład programiści, mediatorzy, arbitry i tak dalej.

283
00:35:33,637 --> 00:35:36,202
którzy wykonują jakąś pracę.

284
00:35:36,222 --> 00:35:50,922
Po tym składają compensation request, czyli prośbę o wynagrodzenie z opisem co zrobili, gdzie, jak, po co, dlaczego etc. i ile BSQ, czyli tych tokenów za to chcą.

285
00:35:50,942 --> 00:35:56,289
Wszyscy posiadacze BSQ głosują, czy zatwierdzają, czy odrzucają takie compensation request.

286
00:35:56,349 --> 00:35:57,992
Jeżeli zostanie to zatwierdzone,

287
00:35:59,052 --> 00:36:02,217
Współpracownik otrzymuje nowe tokeny BSQ.

288
00:36:02,277 --> 00:36:10,047
Nowe, czyli mamy tutaj do czynienia z nowymi tworzonymi tokenami, co zwiększa całkowitą ich ilość.

289
00:36:10,068 --> 00:36:16,998
Kiedy trader płaci opłatę handlową, może ją zapłacić albo w kryptowalucie, albo w BSQ.

290
00:36:17,057 --> 00:36:23,507
Jeżeli płaci w BSQ, to tokeny są spalane, czyli usuwane z obiegu, co zmniejsza ich całkowitą ilość.

291
00:36:24,313 --> 00:36:28,538
Te tokeny to są tokeny oparte na Bitcoinie.

292
00:36:28,597 --> 00:36:35,224
Najczęściej są to zwykłe Satoshi, które są oznaczone jako BSQ w aplikacji BISC.

293
00:36:35,244 --> 00:36:43,373
Token BSQ nigdy nie powinien opuszczać portfela BISC, ponieważ poza aplikacją BISC jest tylko zwykłym Satoshi, niczym więcej.

294
00:36:43,393 --> 00:36:49,360
I tak jak już wcześniej mówiłem, jedno z zastosowań to opłata za handel.

295
00:36:51,144 --> 00:36:59,119
Płacąc w tokenach BSQ płacimy o 50% niższe opłaty niż kiedy płacimy w BTC.

296
00:36:59,159 --> 00:37:01,543
Druga to reputacja.

297
00:37:01,563 --> 00:37:07,612
Ilość zarobionego BSQ oznacza ilość pracy wykonanej dla bliska.

298
00:37:07,672 --> 00:37:12,882
Ilość posiadanych BSQ przekłada się na naszą reputację.

299
00:37:12,902 --> 00:37:16,208
Kolejne to właśnie bezpieczeństwo.

300
00:37:16,998 --> 00:37:27,490
Współpracownicy w ważnych rolach, czyli takich jak arbitrzy czy mediatorowie, blokują BSQ jako kaucję, aby zapewnić uczciwość.

301
00:37:27,510 --> 00:37:31,375
I kolejny z zastosowań to prawo głosu.

302
00:37:31,416 --> 00:37:39,224
Każdy posiadacz BSQ ma prawo głosować, czyli wpływać bezpośrednio na decyzję DAO.

303
00:37:40,083 --> 00:37:45,327
No i co się dzieje, gdy coś pójdzie nie tak i mamy do czynienia ze sporem?

304
00:37:45,347 --> 00:37:48,572
BISC ma trzystopniowy system rozstrzygania sporów.

305
00:37:48,612 --> 00:37:51,253
Pierwszy stopień to mediacja.

306
00:37:51,273 --> 00:37:57,300
Kiedy handlowcy, obydwie strony, nie mogą się ze sobą dogadać, mediator sugeruje rozwiązanie.

307
00:37:57,360 --> 00:38:00,704
Tutaj nie ma na sztywno czegoś ustalonego.

308
00:38:00,744 --> 00:38:06,909
Każdy handlowiec może zaproponować inne rozwiązanie, inny podział, nie wiem, opłat, kosztów itd.

309
00:38:06,969 --> 00:38:09,532
Mediator zwykle stara się

310
00:38:10,963 --> 00:38:16,416
wpłynąć na tą stronę, która może stracić więcej.

311
00:38:16,436 --> 00:38:22,971
Jeżeli mediacje nie pomagą, to wchodzi arbitraż, czyli drugi poziom.

312
00:38:22,990 --> 00:38:24,855
Arbiter może wydać ostateczną decyzję.

313
00:38:26,000 --> 00:38:30,043
Decyzja taka może być znacznie surowsza.

314
00:38:30,065 --> 00:38:40,115
Arbiter najczęściej zwraca z własnej kieszeni kwotę, ale później DAO mu ją zwraca.

315
00:38:40,135 --> 00:38:42,878
Trzeci poziom to jest DAO reimbursement.

316
00:38:42,918 --> 00:38:50,387
Jeżeli ktokolwiek ma zastrzeżenia do decyzji arbitra, może wnieść wniosek o zwrot do DAO.

317
00:38:51,295 --> 00:38:52,576
Czy to działa?

318
00:38:52,617 --> 00:38:53,838
Jak widać, tak.

319
00:38:53,858 --> 00:39:02,407
Bezpieczeństwo tego systemu opiera się głównie na tym, że arbitrzy i mediatorowie są członkami wspólnoty z dobrą reputacją.

320
00:39:02,427 --> 00:39:04,871
I na tej reputacji im musi zależeć.

321
00:39:04,931 --> 00:39:15,342
Bo jeżeli będą działać nieuczciwie, stronniczo, społeczność może im cofnąć BSQ, czyli ich pieniądze, na czym stracą.

322
00:39:15,362 --> 00:39:17,505
A czy BISK jest legalny?

323
00:39:19,628 --> 00:39:33,081
To jest taka trochę szara strefa, bo BISC nie wymaga przejścia procesu New Customer, nie zbiera żadnych danych, ale to nie oznacza, że jest legalny wszędzie.

324
00:39:33,141 --> 00:39:43,590
Są kraje, na przykład Chiny, gdzie zakaz handlu kryptowalutami jest po prostu obowiązujący dla wszystkich, czyli sam handel jest nielegalny.

325
00:39:43,610 --> 00:39:46,293
Są też kraje, które mają niejasne przepisy.

326
00:39:48,112 --> 00:39:59,728
Na przykład chodzi o to, że giełdy muszą przejść cały proces, sprawdzić użytkownika, legalność posiadania przez niego pieniędzy i tak dalej.

327
00:39:59,748 --> 00:40:07,157
W przypadku Biska nie ma do czynienia z czymś takim, bo tutaj nie ma giełdy jako takiej, nie ma firmy, która za tym stoi.

328
00:40:07,197 --> 00:40:09,902
Nie ma centralnych serwerów, nie ma organizacji.

329
00:40:11,282 --> 00:40:15,610
Jest to tak naprawdę platforma do wymiany peer-to-peer.

330
00:40:15,632 --> 00:40:25,710
Tak jakbyśmy się umówili, że spotykamy się każdą niedzielę o 9 rano na placu w danym mieście i tam dokonujemy wymian.

331
00:40:25,751 --> 00:40:31,242
Więc jest to takie trochę nieokreślone przepisami.

332
00:40:31,262 --> 00:40:32,784
A jakie są ryzyka prawne?

333
00:40:33,945 --> 00:40:35,909
Po pierwsze bank.

334
00:40:35,929 --> 00:40:50,028
Jak już wspominałem, jeżeli bank uzna, że jakaś transakcja jest podejrzana, może ją zablokować, może zablokować nam konto, może zacząć dochodzenie itd.

335
00:40:50,048 --> 00:40:53,873
Po drugie ryzyko podatkowe.

336
00:40:53,893 --> 00:40:59,681
Handel kryptowalutami w różnych krajach podlega opodatkowaniu podatkami.

337
00:40:59,702 --> 00:41:01,083
BISK nie śledzi transakcji.

338
00:41:02,195 --> 00:41:07,000
Więc nie raportuje tego.

339
00:41:07,019 --> 00:41:10,503
Więc z jednej strony można w ten sposób uciekać przed podatkami.

340
00:41:10,704 --> 00:41:19,873
Z drugiej strony, jeżeli w jakiś sposób się to wyda, to można dostać trochę po czterech literach.

341
00:41:19,893 --> 00:41:26,001
Po trzecie, niepewność tego, kto jest po drugiej stronie.

342
00:41:26,021 --> 00:41:28,302
Może się okazać, teoretycznie,

343
00:41:28,925 --> 00:41:34,851
że będziemy handlowali, nie wiem, z osobą, która jest na liście sankcji.

344
00:41:34,871 --> 00:41:38,534
I jeżeli zostanie nam to udowodnione, możemy mieć wtedy problemy.

345
00:41:38,554 --> 00:41:48,065
No i kolejne ryzyko to w przeciwieństwie do tradycyjnych giełd, BISK nie jest giełdą, jak już mówiłem.

346
00:41:48,085 --> 00:41:52,289
W związku z czym BISK nie ubezpiecza tych transakcji.

347
00:41:52,309 --> 00:41:56,534
Co oznacza, że sami ponosimy ryzyko.

348
00:41:57,663 --> 00:42:03,190
Generalnie to sytuacja ze strony BISK jest dość prosta.

349
00:42:03,269 --> 00:42:18,608
W umowie użytkownika BISK jest zaznaczone, że użytkownik jest odpowiedzialny za stosowanie się do lokalnych przepisów i nie powinien korzystać z tego oprogramowania, jeśli użycie tego oprogramowania nie jest legalne w jego jurysdykcji.

350
00:42:20,106 --> 00:42:41,980
W Polsce, jak już wspominałem, jest taka trochę szara strefa, bo przynajmniej mi nie wiadomo nic na ten temat, żeby bezpośredni handel kryptowalutami, taki peer-to-peer czy face-to-face był zakazany, ale też nigdzie nie jest chyba powiedziane, że jest on dozwolony i na jakich warunkach ma przechodzić, być robiony, organizowany i tak dalej.

351
00:42:43,224 --> 00:42:45,907
Więc tak, żeby to podsumować.

352
00:42:45,927 --> 00:42:49,190
Zalety to nie musisz ujawniać tożsamości.

353
00:42:49,251 --> 00:42:52,673
Nie ma procesu know your customer, tego typu rzeczy.

354
00:42:52,693 --> 00:42:56,518
Masz całkowitą kontrolę nad pieniędzmi.

355
00:42:56,557 --> 00:42:59,760
Masz zapewnioną anonimowość wobec BISK.

356
00:42:59,840 --> 00:43:02,704
BISK nie wie kim jesteś.

357
00:43:02,724 --> 00:43:06,047
Kolejnym zaletą jest to, że kod jest dostępny publicznie.

358
00:43:06,108 --> 00:43:07,047
Jest to open source.

359
00:43:07,068 --> 00:43:11,713
Każdy może przeprowadzić audyt bezpieczeństwa, jeżeli ma wystarczającą wiedzę.

360
00:43:12,519 --> 00:43:15,043
Mamy też odpolność na cenzurę.

361
00:43:15,063 --> 00:43:18,947
Mamy relatywnie niskie opłaty.

362
00:43:18,967 --> 00:43:35,143
I też kolejną zaletą jest fakt, że z samego założenia, że BISC nie jest firmą czy jakąś centralną organizacją, nie może upaść, nie może zbankrutować, nie może zabrać Ci pieniędzy, bo ich nie przechowuje.

363
00:43:35,163 --> 00:43:38,746
No dobrze, a czy BISC ma jakieś wady?

364
00:43:39,655 --> 00:43:44,262
Oczywiście, nic nie jest doskonałe, nic nie jest perfekcyjne.

365
00:43:44,282 --> 00:43:51,096
Podstawową wadą jest niska płynność tak naprawdę.

366
00:43:51,115 --> 00:44:03,097
Chodzi o to, że mamy mniej handlowców niż na tradycyjnych giełdach takich jak Binance, Coinbase itp. Więc trudniej jest znaleźć dobrą ofertę.

367
00:44:05,541 --> 00:44:20,681
Kolejną wadą to są właśnie premie za ryzyko, gdzie sprzedawcy na BiskEasy mogą zażyczyć sobie więcej, żeby sobie pokryć tą premię ryzyka.

368
00:44:20,701 --> 00:44:22,963
Kolejną wadą jest czas.

369
00:44:23,003 --> 00:44:29,592
Jak wspomniałem, transakcja może trwać kilka dni, a nie kilka minut, jak w normalnych kryptowalutowych giełdach.

370
00:44:30,431 --> 00:44:40,123
Część, co powiedziałbym bardziej ograniczeniem jest niż wadą, jest brak aplikacji mobilnej.

371
00:44:40,143 --> 00:44:45,608
BISK to tylko aplikacja desktopowa, tylko możliwa do odpalenia na komputerze.

372
00:44:45,628 --> 00:44:51,614
Kolejnym powiedziałbym utrudnieniem bardziej to jest kwestia interfejsu.

373
00:44:51,635 --> 00:44:58,583
Nie da się ukryć, że interfejs BISKA jest bardziej skomplikowany niż takie tradycyjne, popularne giełdy.

374
00:45:00,300 --> 00:45:03,684
Kolejnym ograniczeniem to limit transakcji.

375
00:45:03,724 --> 00:45:09,791
Na BISK EASY mamy maksimum te 600 dolarów lub ekwiwalent w innej walucie.

376
00:45:09,811 --> 00:45:14,596
Trzeba też oczywiście pamiętać o potencjalnych problemach z naszym bankiem.

377
00:45:14,615 --> 00:45:30,172
Jeżeli będziemy robić częste przelewy do różnych osób i będziemy je tytułować, nie wiem, zapłata za kryptowaluty, zapłata za bitcoina, zapłata za Ethereum, etc., no to bank może nam zacząć robić problemy.

378
00:45:31,552 --> 00:45:38,121
Kolejnym ograniczeniem jest to, że BISK to przede wszystkim giełda Bitcoin.

379
00:45:38,141 --> 00:45:48,335
BTC jest aktywem bazowym i większość aktywnych transakcji koncentruje się na parach BTC do Fiat.

380
00:45:48,356 --> 00:45:54,525
Owszem, są rynki altcoinów, ale nie ma ich dużo.

381
00:45:54,565 --> 00:45:57,409
Zazwyczaj mają dużo niższy wolumen obrotu, więc...

382
00:45:59,077 --> 00:46:09,932
Jeżeli chcemy handlować, nie wiem, Monero, Ethereum i tak dalej, to BISC może nie być idealnym miejscem.

383
00:46:09,952 --> 00:46:14,500
No i trzeba pamiętać o przeszłości.

384
00:46:14,519 --> 00:46:23,092
W 2020 roku BISC miał problem, w wyniku którego siedmiu traderów straciło łącznie 250 tysięcy dolarów.

385
00:46:24,777 --> 00:46:29,664
Jednak trzeba przyznać, że koniec końców BISK zwrócił im te pieniądze.

386
00:46:29,724 --> 00:46:37,054
Więc nie jest tak, że stracili je i trudno.

387
00:46:37,074 --> 00:46:44,626
Więc BISK to projekt, który wierzy w motto bądź własną giełdą.

388
00:46:44,686 --> 00:46:51,115
Czyli to jest motto do tego analogia do motta Bitcoina bądź własnym bankiem.

389
00:46:51,135 --> 00:46:51,797
Jest to

390
00:46:53,414 --> 00:47:09,016
No może nie jedyna, ale jedna z kilku zdecentralizowanych giełd kryptowalut, która nie przechowuje pieniędzy, nie zbiera danych osobowych, nie ma centralnej instytucji, która może go zaatakować czy regulować.

391
00:47:09,036 --> 00:47:11,900
Czy BISK w takim układzie jest dla wszystkich?

392
00:47:11,920 --> 00:47:13,362
Nie, na pewno nie.

393
00:47:13,342 --> 00:47:32,539
Jeżeli ktoś chce kupić Bitcoina szybko, z dużymi kwotami, nie martwi się o prywatność, to tradycyjne giełdy takie jak Kraken, Binance, Coinbase będą zdecydowanie lepszą opcją dla takiej osoby.

394
00:47:32,599 --> 00:47:34,744
No i też łatwiejszą, dużo wygodniejszą.

395
00:47:36,530 --> 00:47:59,295
Jeżeli jednak zależy Ci na przykład na prywatności, jesteś skłonny poświęcić ją ponad wygodę, jesteś skłonny poczekać kilka dni na transakcję, to jak najbardziej BISK jest godny rozważenia.

396
00:47:59,335 --> 00:48:05,001
A teraz historia o Microsoft Translate.

397
00:48:06,684 --> 00:48:10,329
Muszę przyznać, że urzekła mnie ta historia.

398
00:48:10,349 --> 00:48:10,909
Dosłownie.

399
00:48:11,010 --> 00:48:21,601
I dlatego postanowiłem o niej powiedzieć, bo kiedy to przeczytałem, po prostu momentalnie wiedziałem, że to musi znaleźć się w podcaście.

400
00:48:21,621 --> 00:48:24,985
Że inaczej nie da się tego zrobić.

401
00:48:25,005 --> 00:48:28,228
Wyobraźcie sobie parę ludzi.

402
00:48:28,307 --> 00:48:29,949
On i ona.

403
00:48:30,030 --> 00:48:31,911
On mówi po angielsku.

404
00:48:31,992 --> 00:48:33,873
Ona mówi po mandaryńsku.

405
00:48:33,853 --> 00:48:36,356
i są parą.

406
00:48:36,476 --> 00:48:42,402
Są ze sobą parą, korzystając z darmowej aplikacji Microsoft Translator.

407
00:48:42,463 --> 00:48:57,659
Jest ona dla nich tak ważna, że mają 8 zewnętrznych powerbanków, na wszelki wypadek po to, żeby ich telefony się nie rozładowały, bo kiedy telefon im padnie, tracą możliwość komunikacji ze sobą.

408
00:48:57,679 --> 00:49:03,405
Są małżeństwem od kilku lat, a rozmawiają w sposób taki, że kiedy jedno mówi,

409
00:49:04,751 --> 00:49:14,027
Drugie patrzy się w telefon, czekając aż dostanie pisemne tłumaczenie tego, co to pierwsze powiedziało.

410
00:49:14,047 --> 00:49:19,538
Dla mnie osobiście po prostu jest to sytuacja nie do wyobrażenia.

411
00:49:19,557 --> 00:49:21,141
Jest to po prostu taki kosmos.

412
00:49:21,981 --> 00:49:43,010
Taka abstrakcja, że nie wyobrażam sobie bycia w związku z kimś, z kim nie mogę normalnie porozmawiać, gdzie muszę za każdym razem czekać na to, aż telefon przetłumaczy mi to, co ta druga strona powiedziała i liczyć na to, że to tłumaczenie jest w miarę wierne.

413
00:49:45,757 --> 00:50:14,280
Wyobraźcie sobie, nie wiem, długą, szczerą rozmowę w małżeństwie, kiedy ta rozmowa trwa trzy razy dłużej, bo czekamy, aż jedna osoba coś powie, dostaniemy tłumaczenie, czytamy to, odpowiadamy, ta druga osoba czeka na tłumaczenie, czyta, a dodatkowo do ilu sytuacji dziwnych może dojść, kiedy to tłumaczenie nie jest idealnie wierne, a przecież to jest tylko i wyłącznie tłumaczenie maszynowe.

414
00:50:15,762 --> 00:50:20,472
to czy te aplikacje są lepsze czy gorsze?

415
00:50:20,572 --> 00:50:22,697
Nigdy nie będą idealne.

416
00:50:22,818 --> 00:50:31,358
Nigdy to nie będzie to, co możliwość powiedzenia komuś bezpośrednio, co się myśli, więc po prostu...

417
00:50:33,210 --> 00:50:35,092
No nie wiem.

418
00:50:35,112 --> 00:51:00,163
Naprawdę w opisie będzie link do artykułu o tym i polecam to przeczytać, bo po prostu jest to historia dwojga ludzi, którzy poznali się ze sobą, zbliżyli się na tyle, że postanowili zostać parą, wzięli ślub, a jednocześnie nadal nie mówią tym samym językiem.

419
00:51:01,409 --> 00:51:09,559
rozmawiają ze sobą na co dzień przy pomocy translatorów.

420
00:51:09,579 --> 00:51:15,849
Po prostu, no nie wiem, naprawdę nie wiem, jak to podsumować, jak to skomentować.

421
00:51:15,869 --> 00:51:21,317
Jest to historia, która nadaje się moim zdaniem na film.

422
00:51:21,336 --> 00:51:27,905
Ciekawostką jest to, i to jest w ogóle też paradoks tej historii, jak dla mnie, że

423
00:51:29,286 --> 00:51:41,661
Firma Microsoft posiada na swoich serwerach transkrypcję całego życia małżeńskiego i wcześniej przedmałżeńskiego tej pary.

424
00:51:41,722 --> 00:51:52,534
A żeby było jeszcze ciekawiej, ta para udzieliła Microsoftowi pozwolenia na przeglądanie ich nagrań audio w celu udoskonalenia techniki tłumaczenia.

425
00:51:52,574 --> 00:51:57,099
Po prostu sam nie wiem, czy to jest historia jak z bajki, czy historia z horroru.

426
00:51:59,324 --> 00:52:03,748
Na to pytanie musicie odpowiedzieć sobie sami, ale naprawdę polecam ten artykuł.

427
00:52:03,849 --> 00:52:05,550
Link w opisie.

428
00:52:05,610 --> 00:52:10,195
Jest warty tych kilku minut przeczytania.

429
00:52:10,215 --> 00:52:12,137
I to by było tyle na dzisiaj.

430
00:52:12,157 --> 00:52:18,003
Dziękuję za wysłuchanie i zapraszam do kolejnego odcinka za tydzień.

431
00:52:18,023 --> 00:52:21,447
W opisie odcinka znajdziecie oczywiście linki.

432
00:52:21,527 --> 00:52:25,793
Tak jak mówiłem, link do historii z translate'em.

433
00:52:25,853 --> 00:52:28,655
Polecam przeczytanie oryginalnego artykułu.

434
00:52:30,121 --> 00:52:33,268
ale też linki do strony podcastu.

435
00:52:33,329 --> 00:52:42,170
Zachęcam do zostawiania komentarza, czy to na stronie, czy w swoich aplikacjach podcastowych, do oceniania podcastu.

436
00:52:42,231 --> 00:52:44,737
Będzie to bardzo miłe, jeżeli zrobicie.

437
00:52:44,757 --> 00:52:47,302
Dziękuję jeszcze raz i do usłyszenia za tydzień.