1
00:00:26,582 --> 00:00:34,804
Dzień dobry, nazywam się Marcin Lis i zapraszam do wysłuchania kolejnego odcinka podcastu What The Fox Says.

2
00:00:34,865 --> 00:00:41,987
To będzie odcinek troszkę inny niż zwykle, bo w całości będzie poświęcony jednemu tematowi.

3
00:00:42,067 --> 00:00:51,369
Dzisiaj chciałem porozmawiać o czymś, co potrafi spędzać sens powiek wielu osobom w świecie krypto, czyli o prywatności.

4
00:00:54,442 --> 00:01:01,103
Wielu ludzi żyje w błędzie, myśląc, że Bitcoin czy Litecoin są anonimowe.

5
00:01:01,182 --> 00:01:02,984
Nie są.

6
00:01:03,043 --> 00:01:06,584
To są tak naprawdę publiczne księgi wieczyste.

7
00:01:06,605 --> 00:01:08,364
Można tak to porównać.

8
00:01:08,405 --> 00:01:23,207
Jeżeli kupujesz Bitcoina na giełdzie, gdzie jest weryfikacja tożsamości, czyli KAC, Know Your Customer, a potem przelewasz go na swój prywatny portfel, to tak naprawdę zostawiasz w sieci cyfrowy podpis ze swoim imieniem, nazwiskiem i adresem zamieszkania,

9
00:01:23,861 --> 00:01:29,343
Każda firma analityczna i każdy urząd skarbowy mogą prześledzić Twój każdy ruch.

10
00:01:29,403 --> 00:01:36,084
Istnieje jednak popularna ścieżka, która teoretycznie ma ten ślad urwać.

11
00:01:36,144 --> 00:01:37,745
Wygląda to w skrócie tak.

12
00:01:37,784 --> 00:01:49,128
Kupujemy np. Litecoina na Coinbase, przelewamy go na zewnętrzny portfel, powiedzmy Cake Wallet i tam wewnątrz aplikacji wymieniamy tego Litecoina na Monero.

13
00:01:49,427 --> 00:01:53,150
W tym momencie tradycyjna analiza blockchainu kapituluje.

14
00:01:53,191 --> 00:02:03,379
Monero, czyli XMR, ma tak skonstruowaną architekturę, że całkowicie ukrywa nadawcę, odbiorcę oraz kwotę transakcji, czyli ślad w sieci znika.

15
00:02:03,438 --> 00:02:05,941
Ale tutaj pojawia się problem.

16
00:02:05,980 --> 00:02:09,483
Problem, który chcę dziś rozłożyć na czynniki pierwsze.

17
00:02:09,502 --> 00:02:16,729
Nikt rozsądny nie chce trzymać większych oszczędności w portfelu na telefonie, czyli tak naprawdę na hotlolecie.

18
00:02:16,788 --> 00:02:18,710
Więc co robić dalej?

19
00:02:19,805 --> 00:02:31,233
Logiczny krok to przelanie środków na fabrycznie nowy, nigdy wcześniej nie używany portfel sprzętowy, czyli hardware wallet, np. Ledger czy Treznor.

20
00:02:31,272 --> 00:02:34,316
I tutaj trzeba zadać sobie fundamentalne pytanie.

21
00:02:34,355 --> 00:02:37,457
Czy użycie takiego portfela utrzyma naszą prywatność?

22
00:02:38,800 --> 00:02:52,335
Krótka odpowiedź brzmi, sam portfel sprzętowy drastycznie zwiększa bezpieczeństwo kluczy prywatnych, ale nie prywatność, zwłaszcza jeśli nie zachowamy ostrożności.

23
00:02:52,375 --> 00:03:00,043
Jeśli nie zachowamy odpowiedniej ostrożności, użycie Hardwell Wallet może zepsuć całą prywatność, którą dało nam Monero.

24
00:03:00,082 --> 00:03:00,644
Dlaczego?

25
00:03:02,188 --> 00:03:04,729
Tutaj dochodzimy do szczegółów technicznych.

26
00:03:04,810 --> 00:03:09,010
Portfele sprzętowe to nie są magiczne urządzenia generujące anonimowość.

27
00:03:09,091 --> 00:03:11,372
One tak naprawdę tylko chronią klucze.

28
00:03:11,412 --> 00:03:20,995
Kiedy podłączamy taki nowy portfel do oficjalnej aplikacji producenta, np. Ledger Live, aplikacja ta wysyła zapytanie do serwerów firmy, żeby sprawdzić stan Twojego konta.

29
00:03:22,665 --> 00:03:27,729
W tym momencie producent widzi Twój adres IP i może powiązać Twoje urządzenia.

30
00:03:27,769 --> 00:03:34,973
Co więcej, w przypadku Monero, oficjalne aplikacje często nawet nie wspierają go bezpośrednio w swoim interfejsie.

31
00:03:34,993 --> 00:03:45,379
Żeby obsłużyć Monero na Ledgerze czy Treznorze, trzeba sparować urządzenie z zewnętrznym, dedykowanym oprogramowaniem, takim jak np. oficjalne Monero GUI albo FederWallet.

32
00:03:46,819 --> 00:03:49,320
Trzeba też pamiętać o ograniczeniach sprzętowych.

33
00:03:49,341 --> 00:03:51,901
Monero używa bardzo ciężkiej kryptografii.

34
00:03:51,941 --> 00:04:01,983
Tanie albo starsze modele portfeli, takie jak np. Treznor One czy Treznor Safe 3, w ogóle nie obsługują Monero, bo po prostu ich procesory tego nie udźwigną.

35
00:04:02,002 --> 00:04:09,645
Tutaj trzeba celować w wyższe modele, takie jak Treznor Model T, Treznor Safe 5 albo portfele od Ledgera.

36
00:04:09,705 --> 00:04:16,125
Ale pamiętać trzeba też, że samo podpisywanie transakcji XMR na urządzeniu potrafi zająć nawet kilkadziesiąt sekund.

37
00:04:18,107 --> 00:04:22,750
Kolejna pułapka, w którą wpada mnóstwo osób, to zmienność kursu.

38
00:04:22,790 --> 00:04:24,891
Załóżmy sobie taki scenariusz.

39
00:04:24,951 --> 00:04:35,800
Boisz się wahań ceny Monero, więc po wymianie na Monero, po całej operacji, decydujesz, że wymienisz swoje Monero w KeyQualet na stablecoin, np. USDC czy USDT.

40
00:04:35,860 --> 00:04:40,002
I dopiero te stablecoiny przelejemy na swój nowy portfel sprzętowy.

41
00:04:40,043 --> 00:04:45,547
Myślisz sobie, używam nowego portfela, mam włączony VPN, jestem bezpieczny.

42
00:04:45,627 --> 00:04:46,146
Otóż nie.

43
00:04:48,052 --> 00:04:52,757
W tym momencie cała prywatność zdobyta dzięki Monero zostaje zniszczona.

44
00:04:52,836 --> 00:05:01,803
USDT i USDC są to tokeny kontrolowane przez centralne firmy działające na publicznych, w 100% transparentnych blockchainach.

45
00:05:01,843 --> 00:05:07,928
Kiedy wymieniasz krypto w Cake Wallet, aplikacja skorzysta z zewnętrznych giełd wymiany.

46
00:05:07,968 --> 00:05:16,014
Nawet jeśli nie żądają one Twojego dowodu osobistego, to algorytmy analityczne stosują tzw. korelację czasu i kwoty.

47
00:05:16,235 --> 00:05:34,966
Jeżeli system widzi, że przykładowo z Coinsbase wyszło 10 Litecoinów o wartości 650 dolarów, a kilkanaście minut później na Twój nowy portfel sprzętowy trafia dokładnie 648 dolarów w postaci np. USDC czy USDT, powiązanie tych faktów jest banalne.

48
00:05:35,692 --> 00:05:42,576
W tym właśnie momencie Twój nowy portfel sprzętowy zostaje permanentnie powiązany z Twoją tożsamością z Coinbase.

49
00:05:42,596 --> 00:05:49,139
VPN, ok, zamaskuje Twoją fizyczną lokalizację, ale nie ukryje publicznego przepływu cyfrowych tokenów na blockchainie.

50
00:05:50,139 --> 00:06:03,906
Czyli Monero zadziała jak taka, powiedzmy, kurtyna, za którą można się schować, ale jeżeli wejdziemy w nią w jakichś, powiedzmy, charakterystycznych butach i wyjdziemy po minucie dokładnie w tych samych butach, to i tak wszyscy będą wiedzieli, że to Ty.

51
00:06:06,211 --> 00:06:09,411
Jak więc bezpiecznie przechowywać stabilną wartość?

52
00:06:09,512 --> 00:06:12,512
No i tutaj pojawia się właśnie trudność.

53
00:06:12,533 --> 00:06:17,595
Jeżeli już koniecznie musisz mieć stablecoin, to trzeba rozbić tą korelację.

54
00:06:17,634 --> 00:06:20,336
Czy można to zrobić w prosty sposób?

55
00:06:20,375 --> 00:06:24,517
Trzymamy środki w Monero przez losowy czas, nie wiem, tydzień, dwa, miesiąc.

56
00:06:24,577 --> 00:06:29,860
Potem wymieniamy część Monero na stablecoin, na przykład na USDC.

57
00:06:30,915 --> 00:06:38,584
Wymieniamy to, co mamy małymi, nieregularnymi partiami i wysyłamy je na różne, nowo wygenerowane adresy w portfelu sprzętowym.

58
00:06:40,838 --> 00:06:45,199
Na koniec kolejne pytanie, tak naprawdę najważniejsze.

59
00:06:45,240 --> 00:06:51,463
Jak z tego Monero w ogóle wyjść do realnego świata, żeby np. kupić paliwo, jedzenie, zrobić opłaty itd.

60
00:06:52,584 --> 00:06:55,504
Tak, żeby nie zapalić czerwonych flag.

61
00:06:55,545 --> 00:07:01,567
Bo jeżeli przelejemy sobie Monero z powrotem na Coinbase, zamienimy je na tradycyjną walutę i wypłacimy na konto,

62
00:07:02,057 --> 00:07:07,240
no to w tym momencie giełda i urząd skarbowy natychmiast zapytają o legalne źródło pochodzenia tych pieniędzy.

63
00:07:07,279 --> 00:07:13,922
A ponieważ mieliśmy Monero, śladu nie ma, więc nie mamy jak udowodnić legalnego posiadania tych pieniędzy.

64
00:07:14,002 --> 00:07:19,303
A więc musimy szukać alternatywnych dróg wejścia, takich, które omijają system bankowy.

65
00:07:20,389 --> 00:07:23,312
Pierwsza i najwygodniejsza metoda to karty podarunkowe.

66
00:07:23,351 --> 00:07:27,353
Są różne serwisy, np. Bitrefil, Coinsby itd.

67
00:07:27,374 --> 00:07:38,141
Można je powiązać bezpośrednio z Manero, bez weryfikacji tożsamości i za ich pomocą kupić kody do Amazonu czy Allegro, czy jakichś tam sklepów elektronicznych itd.

68
00:07:39,201 --> 00:07:44,245
W sklepie płacimy kodem z telefonu, a dla systemu bankowego ta transakcja w ogóle nie istnieje.

69
00:07:45,959 --> 00:07:50,283
Druga opcja to bitomaty, czyli fizyczna gotówka do ręki.

70
00:07:50,322 --> 00:07:52,625
Wiele z nich nawet obsługuje Monero.

71
00:07:52,644 --> 00:07:54,466
Trzeba jednak pamiętać o kilku rzeczach.

72
00:07:54,505 --> 00:07:56,887
Po pierwsze, limity kwotowe.

73
00:07:56,928 --> 00:08:00,531
Powyżej pewnego limitu maszyna zażąda skanowania dowodu.

74
00:08:00,572 --> 00:08:03,834
Po drugie, fizyczne bezpieczeństwo.

75
00:08:03,874 --> 00:08:09,759
Bitomaty mają kamery, więc twarz w miejscu publicznym przestaje być anonimowa.

76
00:08:09,819 --> 00:08:13,742
Trzecia potencjalna droga to zdecentralizowane rynki peer-to-peer.

77
00:08:15,312 --> 00:08:18,653
Na przykład, nie wiem, platforma Haveno, która działa w sieci Tor.

78
00:08:18,733 --> 00:08:22,257
To pozwala na wymianę Monero bezpośrednio z długim człowiekiem.

79
00:08:22,317 --> 00:08:32,342
Albo na gotówkę z ręki do ręki, albo na jakieś kody blik, czy też na transfery pieniędzy na platformach Revolut, Wise, czy coś takiego.

80
00:08:32,383 --> 00:08:39,386
Bank, okej, w takim przypadku może zobaczyć przelew od prywatnej osoby, ale to jest kwestia tego, jak to zostało opisane.

81
00:08:39,407 --> 00:08:43,730
Jeżeli nie są to jakieś olbrzymie kwoty, no to może się to udać.

82
00:08:46,539 --> 00:08:53,926
Jak widać, prywatność w świecie kryptowalut to nie jest jednorazowa akcja na zasadzie zakupu czy jedna transakcja.

83
00:08:53,946 --> 00:08:57,690
To jest ciągły proces i dyscyplina.

84
00:08:57,710 --> 00:09:01,173
Monero to jest taka peleryna niewidka.

85
00:09:01,253 --> 00:09:05,275
Chroni idealnie, ale tylko wtedy, gdy ją mamy na sobie.

86
00:09:05,316 --> 00:09:11,922
W momencie, kiedy ją zdejmujemy, czyli zamieniamy to Monero na coś innego, cała ta magia znika.

87
00:09:13,725 --> 00:09:21,490
Ok, skoro wiemy już jak bezpiecznie obchodzić się z prywatnością, trzeba podjąć decyzję o wyborze samego sprzętu.

88
00:09:21,530 --> 00:09:29,996
Na rynku portfeli sprzętowych od lat trwa bezwzględna wojna dwóch gigantów, francuskiego Ledgera i czeskiego Treznor'a.

89
00:09:30,017 --> 00:09:41,644
Chociaż oba urządzenia służą do tego samego, czyli do izolowania kluczy prywatnych od potencjalnie zainfekowanego komputera czy telefonu, to filozofia stojąca za ich budową jest całkowicie odmienna.

90
00:09:43,563 --> 00:09:48,934
Zacznijmy od podstaw fundamentalnej różnicy, czyli od podejścia do kodu i bezpieczeństwa.

91
00:09:50,142 --> 00:09:52,383
Trezor to ikona ruchu open source.

92
00:09:52,403 --> 00:10:01,605
Wszystko co tworzy ta firma, od oprogramowania przez aplikację Trezor Suite, aż po plany samej płytki drukowanej, jest publicznie dostępne w sieci.

93
00:10:01,625 --> 00:10:08,427
Każdy programista na świecie może ten kod przejrzeć, przeanalizować i upewnić się, że nie ma tam żadnych ukrytych furtek.

94
00:10:08,447 --> 00:10:13,669
Społeczność kryptowalut, zwłaszcza ta skupiona wokół Monero czy Bitcoina, absolutnie to uwielbia.

95
00:10:15,201 --> 00:10:19,989
Z kolei Ledger idzie w stronę rozwiązań zamkniętych, takich typowo korporacyjnych.

96
00:10:20,068 --> 00:10:23,494
Sercem każdego Ledgera jest tzw. Secure Element.

97
00:10:23,514 --> 00:10:30,143
Jest to specjalny, certyfikowany chip klasy wojskowej, dokładnie taki jak znajdzie się np. w karcie bankowej.

98
00:10:30,682 --> 00:10:34,725
Jest to układ ekstremalnie odporny na fizyczne ataki.

99
00:10:34,745 --> 00:10:42,792
Nawet jeżeli ktoś ukradnie Ci portfel i rozbierze w laboratorium pod mikroskopem, nie będzie w stanie wyciągnąć nic z tego chipu.

100
00:10:42,851 --> 00:10:51,857
Wadą jest tutaj to, że kod źródłowy tego układu jest zamknięty, czyli trzeba zaufać firmie Ledger, że ich oprogramowanie robi dokładnie to, co mówią, że robi.

101
00:10:54,503 --> 00:11:05,988
Dla wielu ortodoksyjnych fanów prywatności jest to wada nie do zaakceptowania, a trzeba też przyznać, że w historii dochodziło do wycieków baz danych klientów leczera, co tylko podsyca takie obawy.

102
00:11:08,349 --> 00:11:16,211
Ta różnica w budowie chipów przekłada się też bezpośrednio na to, jak urządzenia radzą sobie z zaawansowaną kryptografią, czyli na przykład właśnie z Monero.

103
00:11:18,412 --> 00:11:21,375
Układy Ledgera są bardzo wydajne obliczeniowo.

104
00:11:21,414 --> 00:11:28,581
Dzięki temu francuski producent był w stanie wdrożyć obsługę Monero na praktycznie wszystkich swoich urządzeniach, nawet tych najtańszych.

105
00:11:28,601 --> 00:11:37,230
W przypadku Trezdora wygląda to trochę gorzej, ponieważ Czesi stawiają na otwarte układy ich tańsze modele, takie jak np. Trezor One czy Trezor Safe 3.

106
00:11:37,716 --> 00:11:43,702
Po prostu mają za słabe procesory i za mało pamięci, żeby udźwignąć architekturę Monero.

107
00:11:43,763 --> 00:11:53,092
Więc jeżeli chcemy mieć Monero na Trezorze, trzeba kupić model, tak naprawdę modele spółki premium, czyli Trezor Model T albo najnowszy Trezor Safe 5.

108
00:11:56,168 --> 00:12:00,730
A co jeżeli chodzi o codzienne użytkowanie, czyli taki user experience?

109
00:12:00,889 --> 00:12:03,971
No, tutaj Ledger ma ogromną przewagę.

110
00:12:03,990 --> 00:12:11,274
Przewagę w postaci łączności Bluetooth w modelu np. Nano X czy nowszych urządzeniach serii Flex czy Stax.

111
00:12:11,293 --> 00:12:20,277
Pozwala to na banalnie proste zarządzanie kryptowalutami z poziomu aplikacji na smartfonie, bez konieczności szukania kabli i podłączania się do komputera za każdym razem.

112
00:12:21,663 --> 00:12:30,566
Trezor z Korei konsekwentnie unika Bluetooth z powodów bezpieczeństwa, argumentując, że każda łączność bezprzewodowa to dodatkowy wektor ataku dla hakera.

113
00:12:30,605 --> 00:12:33,866
Trezora obsługuje się głównie po kablu.

114
00:12:33,907 --> 00:12:38,369
Co ciekawe, modele premium od Trezora posiadają duże ekrany dotykowe.

115
00:12:38,408 --> 00:12:50,812
Cały proces zatwierdzania transakcji, a także wpisywanie kodu PIN czy fazy odzyskiwania odbywa się bezpośrednio na ekranie urządzenia, co jest bardzo wygodne i bezpieczne, bo komputer nigdy nie widzi wpisanych znaków.

116
00:12:52,044 --> 00:13:00,668
W podstawowych modelach Ledgera trzeba się przeklikiwać przez menu za pomocą dwóch malutkich fizycznych przycisków, co przy skomplikowanych operacjach potrafi być irytujące.

117
00:13:02,230 --> 00:13:05,693
Jeżeli chodzi o ekosystem aplikacji, no cóż.

118
00:13:05,734 --> 00:13:08,996
Oficjarny program Ledger Live to potężny kombajn.

119
00:13:09,037 --> 00:13:14,202
Wspiera tysiące tokenów i pozwala na bezpośredni podgląd portfela w jednym miejscu.

120
00:13:14,243 --> 00:13:22,792
Aplikacja Treasure Suite jest również świetna i bardzo przejrzysta, ale ma nieco węższe natywne wsparcie dla niszowych kryptowalut.

121
00:13:23,513 --> 00:13:25,553
Ale trzeba pamiętać o jednym.

122
00:13:25,575 --> 00:13:36,022
Jeżeli zależy Wam na maksymalnej prywatności i korzystacie z Monero, to ani Ledger Live, ani Trezor Suite nie pozwolą Wam na bezpośrednie zarządzanie tymi środkami w swoim głównym oknie.

123
00:13:36,042 --> 00:13:43,667
W obu przypadkach i tak będziecie musieli sparować swój portfel sprzętowy z zewnętrznym programem Monero GUI.

124
00:13:43,706 --> 00:13:47,950
Podsumowując, nie ma jednego idealnego wyboru.

125
00:13:47,990 --> 00:13:50,331
Tutaj wszystko zależy od priorytetów.

126
00:13:52,365 --> 00:14:04,493
Jeżeli Twoim celem jest bezkompromisowa filozofia open source, przejrzystość kodu i wygoda obsługi na dużym ekranie dotykowym, no to wchodzisz w modele premium od Trezora.

127
00:14:04,513 --> 00:14:13,619
Jak szukasz urządzenia mobilnego, z którego chcesz korzystać w podróży przez bluetooth, zależy Ci na fizycznej odporności czy poklasy wojskowej,

128
00:14:15,350 --> 00:14:23,557
ale też chcesz obsługiwać Monero bez wydawania fortuny na najdroższe modele, no to Ledger tutaj wchodzi w grę, jak najbardziej.

129
00:14:25,191 --> 00:14:28,591
Okej, wiemy już, który portfel wybrać.

130
00:14:29,552 --> 00:14:33,394
Teraz kolejny element układanki, czyli oprogramowanie.

131
00:14:33,433 --> 00:14:42,738
Jak już wspomniałem, oficjalne aplikacje od producentów sprzętu, czyli Ledger Live czy Trezor Suite, nie pozwolą Wam na bezpośrednie i prywatne zarządzanie Monero.

132
00:14:42,778 --> 00:14:53,883
Czyli aby połączyć Was bezpieczny hardware wallet z siecią XMR, i tak musicie pobrać dedykowany program, a złotym standardem tutaj jest oficjalny, stworzony przez społeczność Monero, projekt Monero GUI.

133
00:14:56,066 --> 00:15:01,894
Kiedy wejdziecie na oficjalne repozytorium projektu na GitHubie, możecie przeżyć lekki szok.

134
00:15:01,933 --> 00:15:05,918
Na pierwszy rzut oka wygląda to bardzo skomplikowanie.

135
00:15:05,979 --> 00:15:10,926
Setki plików źródłowych, skrypty, instrukcje kompilacji, techniczny żargon i tak dalej.

136
00:15:10,966 --> 00:15:12,006
Spokojnie.

137
00:15:12,246 --> 00:15:14,988
Nie dajcie się zwieść temu pierwszemu wrażeniu.

138
00:15:15,008 --> 00:15:27,952
Chociaż Monero GUI to jest potężne profesjonalne narzędzie, to programiści wykonali kawał dobrej roboty, aby takie codzienne użytkowanie było przystępne dla każdego, nawet nietechnicznego użytkownika.

139
00:15:29,057 --> 00:15:31,418
Po pierwsze, czy musicie być programistami?

140
00:15:31,477 --> 00:15:38,682
Czy musicie sami kompilować kody ze źródeł, stawiać kontenery, cokolwiek takiego, żeby z tego korzystać?

141
00:15:38,802 --> 00:15:39,682
Nie.

142
00:15:39,743 --> 00:15:44,725
Oczywiście samodzielna kompilacja kodu jest możliwa.

143
00:15:44,745 --> 00:15:52,048
I zaawansowani entuzjaści prywatności to robią, po to choćby, żeby mieć stuprocentową pewność, że w programie nie ma żadnych ukrytych modyfikacji.

144
00:15:52,089 --> 00:15:55,831
Jednakże dla standardowego użytkownika jest to zbędne.

145
00:15:56,683 --> 00:16:07,168
Twórcy Monero publikują gotowe, skompilowane i oficjalnie podpisane pliki instalacyjne dla systemów Windows, macOS oraz Linux.

146
00:16:08,488 --> 00:16:13,870
Czyli klikamy, pobieramy, instalujemy jak każdy inny program na komputerze i gotowe.

147
00:16:16,616 --> 00:16:18,057
I tutaj właśnie dochodzimy do tego.

148
00:16:18,097 --> 00:16:26,024
Monero GUI, jak sama nazwa wskazuje, Graphical User Interface, to aplikacja stworzona z myślą o komputerach stacjonarnych i laptopach.

149
00:16:26,105 --> 00:16:29,947
Nie zainstalujecie jej na telefonie komórkowym.

150
00:16:30,008 --> 00:16:38,634
Na smartfonach, czy to z systemem Android, czy iOS, społeczność Monera polega na innych, lżejszych portfelach, takich np. jak wspomniany Cake Wallet.

151
00:16:39,895 --> 00:16:45,139
Jednakże komputer jest znacznie lepszym środowiskiem do zarządzania dużymi kwotami z poziomu portfela sprzętowego.

152
00:16:48,206 --> 00:16:53,089
Okej, jaka wiedza Wam jest potrzebna, żeby uruchomić ten program po raz pierwszy?

153
00:16:53,149 --> 00:17:01,351
Tak naprawdę wszystko sprowadza się do jednej kluczowej decyzji, którą aplikacja każe Wam podjąć zaraz po włączeniu.

154
00:17:01,371 --> 00:17:05,753
Monorogui zapyta Was, w jakim trybie ma działać.

155
00:17:05,794 --> 00:17:09,394
Czy ma działać w trybie węzła lokalnego, czy węzła zdalnego.

156
00:17:09,414 --> 00:17:11,615
Tutaj mamy local node i remote node.

157
00:17:11,655 --> 00:17:16,897
I to jest moment, w którym decydujecie o poziomie swojej prywatności i o poziomie wygody.

158
00:17:19,337 --> 00:17:30,463
Jeżeli wybierzecie tryb węzła lokalnego, to Wasz komputer zacznie pobierać na dysk całą historię blockchainu Monero i stanie się po tym pełnoprawnym punktem w sieci.

159
00:17:30,544 --> 00:17:33,705
To daje bezkompromisową, absolutną prywatność.

160
00:17:33,726 --> 00:17:34,125
Dlaczego?

161
00:17:34,165 --> 00:17:39,609
Dlatego, że portfel nie musi pytać się nikogo obcego o stan konta czy historię transakcji.

162
00:17:39,650 --> 00:17:42,211
Wszystko jest weryfikowane na Waszym sprzęcie.

163
00:17:43,667 --> 00:17:56,555
Wadą tego rozwiązania jest to, że cały blockchain monarowa żyje obecnie dziesiątki gigabajtów, więc jego pierwsze pobranie i synchronizacja może zająć godziny lub nawet dni w zależności od szybkości waszego sprzętu, internetu, dysku itd.

164
00:17:58,738 --> 00:18:06,744
Dlatego dla większości osób, a zwłaszcza na początku, znacznie lepszym wyborem jest tryb węzła zdalnego, Remote Note.

165
00:18:06,785 --> 00:18:14,291
W tym trybie Wasz program Monorogui łączy się przez internet z publicznym, zaufanym węzłem, postawionym przez kogoś ze społeczności.

166
00:18:14,352 --> 00:18:19,175
Stamtąd pobiera tylko te informacje, które są niezbędne do wyświetlania Waszego salda.

167
00:18:19,215 --> 00:18:21,698
Synchronizacja trwa wtedy zaledwie kilka minut.

168
00:18:23,529 --> 00:18:34,836
Co ważniejsze dla Waszego bezpieczeństwa, zdalny węzeł nigdy nie pozna Waszych kluczy prywatnych ani nie zobaczy ile macie pieniędzy, ponieważ Monero szyfruje to zapytanie na poziomie urządzenia.

169
00:18:34,875 --> 00:18:42,961
Jedyne ryzyko to fakt, że właściciel takiego węzła teoretycznie może powiązać Wasz adres IP z czasem wysyłania transakcji.

170
00:18:43,445 --> 00:18:45,508
Ale jak temu zaradzić?

171
00:18:45,528 --> 00:18:47,410
No dokładnie tak jak mówiłem wcześniej.

172
00:18:47,430 --> 00:18:54,935
Trzeba uruchomić Monorogui mając włączony VPN albo skonfigurować w ustawieniach programu przekierowanie ruchu przez sieć DOR.

173
00:18:57,378 --> 00:19:03,463
W momencie kiedy program się zsynchronizuje proces parowania z portfelem sprzętowym jest już bardzo intuicyjny.

174
00:19:04,080 --> 00:19:16,575
Wybieracie opcję utwórz nowy portfel z urządzenia sprzętowego, podłączacie swojego Ledgera czy Treznor'a kablem do komputera, wpisujecie kod PIN na urządzeniu i zezwalacie na eksport tzw. Private View Key.

175
00:19:17,675 --> 00:19:26,244
Od tej pory Wasze Monero będzie mogło bezpiecznie i po cichu skanować sieć w poszukiwaniu Waszych transakcji, ale nikt nie ruszy ani jednego banku.

176
00:19:27,846 --> 00:19:42,541
centa, bo tak naprawdę najczęściej przerwamy na USDC czy USDT, czyli dolary z waszego portfela bez fizycznego kliknięcia przycisku na waszym hardware w ulecie, czy na waszym Ledgerze, czy Treznosze.

177
00:19:42,582 --> 00:19:48,669
Więc Monero GUI z poziomu Githuba może przerażać, ale w rzeczywistości

178
00:19:49,970 --> 00:20:00,614
Jest to bezpieczny i bardzo przyjazny program łączący Wasz sprzęt z najbardziej prywatną siecią kryptograficzną na świecie.

179
00:20:00,713 --> 00:20:05,914
Okej, przechodząc do kolejnego, też ważnego etapu układanki.

180
00:20:05,954 --> 00:20:09,576
Co w sytuacji, gdy ktoś nie ma ze sobą komputera?

181
00:20:09,636 --> 00:20:19,519
Albo nie chce go używać, albo chce mieć dedykowane mobilne centrum dowodzenia swoimi finansami, takim opartym wyłącznie na smartfonie, na przykład na dedykowanym urządzeniu.

182
00:20:20,181 --> 00:20:32,871
Czy skoro Cake Wallet, który wcześniej mówiłem, jest tak świetnym, lekkim portfelem do codziennych wymian i obsługi Monero, to czy można sparować z nim bezpośrednio swojego Ledgera lub Treznor'a?

183
00:20:32,911 --> 00:20:36,012
No i tutaj dochodzimy do brutalnej rzeczywistości.

184
00:20:36,053 --> 00:20:46,721
Krótka odpowiedź brzmi, w przypadku Monero na ten moment nie ma możliwości bezpośredniego sparowania portfela sprzętowego, czy to Ledger, czy Treznor z aplikacją Cake Wallet na smartfonie.

185
00:20:48,567 --> 00:20:53,432
Dlaczego tak jest oraz jak to bezpiecznie obejść, jeżeli telefon towarz jedyny sprzęt?

186
00:20:54,752 --> 00:20:57,576
Już o tym mówię.

187
00:20:57,596 --> 00:21:01,058
Po pierwsze ograniczeniem jest specyfika samego Monero.

188
00:21:01,098 --> 00:21:08,305
Jak już wiecie, XMR wymaga gigantycznej mocy obliczeniowej do ciągłego skanowania blockchainu w poszukiwaniu Waszych transakcji.

189
00:21:09,653 --> 00:21:24,354
Żeby portfel sprzętowy mógł współpracować z aplikacją mobilną, system operacyjny telefonu oraz sama aplikacja musiałaby posiadać niezwykle zaawansowane, dedykowane biblioteki łączności dla Monero, których K-Qualet w wersji mobilnej po prostu nie ma.

190
00:21:24,394 --> 00:21:27,458
Nie ma ich zaimplementowanych, nie ma ich dla wewnętrznych urządzeń.

191
00:21:28,565 --> 00:21:31,726
Po drugie komunikacja sprzętowa.

192
00:21:31,746 --> 00:21:41,430
O ile Ledger w wyższych modelach posiada łączność Bluetooth, która działa świetnie ze smartfonami, o tyle protokół ten jest wykorzystywany głównie w oficjalnej aplikacji producenta.

193
00:21:41,490 --> 00:21:47,692
Tresnor, jak już wspomniałem z powodów bezpieczeństwa, całkowicie unika łączności bezprzewodowej i wymaga kabla.

194
00:21:50,353 --> 00:22:02,666
Niestety próba spięcia Treznor'a przez przejściówkę USB z telefonem i zmuszenie KQLED-u do podpisania ciężkiej kryptograficznie transakcji Monero kończy się fiaskiem.

195
00:22:02,727 --> 00:22:10,134
Co to dla nas oznacza w praktyce i jak można rozwiązać ten problem, jeżeli chcemy zachować maksymalną prywatność dysponując wyłącznie smartfonem?

196
00:22:13,064 --> 00:22:20,470
No cóż, wtedy strategia działania musi opierać się na podziale kapitału na dwie niezależne kieszenie wewnątrz telefonu.

197
00:22:20,490 --> 00:22:24,472
Wtedy traktujemy Cake Wallet jako swój codzienny mobilny portfel.

198
00:22:24,512 --> 00:22:34,020
Tam przyjmujemy środki, tam robimy błyskawiczne wymiany np. na Litecoina czy na coś takiego, albo w drugą stronę z Litecoina na Monero.

199
00:22:34,080 --> 00:22:40,625
Tam trzymamy mniejsze kwoty na bieżące wydatki, takie jak np. zakup kart podarunkowych czy wypłaty w bitomatach.

200
00:22:41,727 --> 00:22:53,997
Natomiast w przypadku większych oszczędności, których nie chcemy trzymać na hotwolecie, jesteśmy zmuszeni do chwilowego, jednorazowego przynajmniej skorzystania z komputera.

201
00:22:54,037 --> 00:22:55,018
Wystarczy mieć

202
00:22:56,422 --> 00:23:09,165
Jednorazowo dostęp do laptopa czy komputera, zainstalować na nim oprogramowanie Monorogui, skonfigurować je w trybie węzła zdalnego przez VPN lub sieć Tor i sparować ze swoim Ledgerem czy Treznorem.

203
00:23:09,185 --> 00:23:14,867
Gdy to zrobimy, generujemy w Monorogui swój publiczny, bezpieczny adres do wpłat, tzw. cold storage.

204
00:23:16,436 --> 00:23:21,778
Adres możemy sobie zapisać w telefonie, wydrukować, zapisać w formie kodu QR, whatever.

205
00:23:21,818 --> 00:23:24,898
Od tego momentu komputer staje się nam zbędny.

206
00:23:24,939 --> 00:23:40,483
Za każdym razem, gdy zarobimy i wymienimy krypto w KQolet i w momencie, kiedy uznamy, że kwota w tym KQolecie jest już za duża, po prostu klikamy wyślij i przelewamy Monero na swój bezpieczny adres powiązany z portfelem sprzętowym.

207
00:23:42,420 --> 00:23:54,095
Środki wtedy lądują offline, są bezpieczne i odizolowane na czipie Waszego Ledgera czy Treznara, a Wy możecie nadal korzystać z pieniędzy nosząc w kieszeni wyłącznie smartfon.

208
00:23:56,018 --> 00:24:00,143
Ok, skoro wiemy, że tradycyjne, scentralizowane giełdy odpadają,

209
00:24:01,486 --> 00:24:23,317
to wspominałem w pewnym momencie o tym, że do wypłaty wyjścia z Monero można użyć giełdy peer-to-peer, na których nie ma żadnej weryfikacji tożsamości, bo mamy przecież takie platformy jak RoboSatz, Haveno i ponty podobne, które działają w oparciu o sieć Tor i nie wymagają podawania imienia, nazwiska, nie wymagają skanu dowodu osobistego itd.

210
00:24:23,757 --> 00:24:30,644
Więc wydawałoby się, że jest to idealna, bezpieczna i w pełni prywatna furtka do wyjścia z Bonero na tradycyjne pieniądze.

211
00:24:30,683 --> 00:24:32,244
Czy tak jest?

212
00:24:32,384 --> 00:24:39,731
Odpowiedź brzmi tak, ale tylko pod warunkiem, że zrozumiecie, iż sama giełda peer-to-peer to zaledwie połowa sukcesu.

213
00:24:40,920 --> 00:24:51,568
Giełda zapewnia Wam anonimowość na poziomie cyfrowym, czyli paruje Was z drugim człowiekiem, ukrywa Wasze adresy IP i zabezpiecza transakcje za pomocą depozytu.

214
00:24:51,608 --> 00:25:00,656
Prawdziwa gra o prywatność zaczyna się jednak w momencie, gdy musicie wybrać metodę płatności, za pomocą której ten drugi człowiek przekaże Wam realne pieniądze w zamian za Wasze monero.

215
00:25:02,894 --> 00:25:17,768
Jeżeli na giełdzie P2P wybierzecie opcję wypłaty na tradycyjne konto bankowe, czy to za pomocą przelewu SEPA, czy przelewu krajowego, to cała Wasza prywatność właśnie w tym momencie staje pod ogromnym znakiem zapytania.

216
00:25:18,637 --> 00:25:19,659
Dlaczego?

217
00:25:19,699 --> 00:25:31,587
Ponieważ Wasz bank nie wie, co robiliście na giełdzie peer-to-peer, ale widzi, że na Wasze konto nagle wpływa przelew od całkowicie obcej osoby, powiedzmy od jakiegoś Jana Kowalskiego.

218
00:25:31,607 --> 00:25:46,439
I o ile pojedyncza mała kwota, opisana, nie wiem, jako na przykład zwrot za wspólny obiad, nie wzbudzi jakiegoś alarmu, o tyle przy większych lub regularnych sumach systemy bezpieczeństwa banku natychmiast zablokują konto i zażądają wyjaśnień.

219
00:25:46,659 --> 00:25:56,963
W tym momencie, jeżeli powiecie, że jest to ze sprzedaży kryptowalut, bank poprosi Was o historię transakcji, a Wy nie macie jej jak udokumentować, bo Wasz ślad urwał się na Monero.

220
00:25:57,003 --> 00:26:05,367
Jeżeli nie odpowiecie, no to jest bardzo duża szansa, że Wasze konto zostanie zamknięte pod zarzutem prania brudnych pieniędzy.

221
00:26:05,387 --> 00:26:07,088
Wniosek jest prosty.

222
00:26:07,169 --> 00:26:14,553
Giełda peer-to-peer daje Wam prywatność tylko wtedy, gdy wybierzecie metodę płatności, która również nie zostawia śladu w tradycyjnym systemie bankowym.

223
00:26:17,413 --> 00:26:18,575
Jakie są możliwości?

224
00:26:18,615 --> 00:26:27,262
No cóż, najlepszym rozwiązaniem na takich platformach jest wybór wymiany na fizyczną gotówkę z ręki do ręki, czyli jak to się ładnie nazywa, cash in person.

225
00:26:27,282 --> 00:26:33,188
Umawiamy się z drugim człowiekiem w bezpiecznym publicznym miejscu, na przykład w kawiarni, w centrum handlowym, czy tym podobne.

226
00:26:33,228 --> 00:26:37,030
Przekazujemy mu nero za pośrednictwem giełdy, która blokuje je w depozycie.

227
00:26:37,090 --> 00:26:41,434
Druga strona kładzie na stole po prostu banknoty.

228
00:26:41,595 --> 00:26:45,196
System bankowy w tym momencie nie bierze w ogóle udziału w tej operacji.

229
00:26:45,257 --> 00:26:51,679
Jak jest wszystko ok, potwierdzamy na giełdzie, Wy zostajecie z kotówką, druga osoba zostaje z Monero.

230
00:26:53,759 --> 00:27:06,645
Inną, bardzo popularną w Polsce metodą jest transakcja za pomocą kodów BLIK, czyli sprzedajemy Monero, kupujący podaje Wam kod BLIK, za pomocą którego wypłacacie gotówkę bezpośrednio z bankomatu, bez użycia własnej karty i bez logowania się do banku.

231
00:27:08,609 --> 00:27:17,534
Podsumowując, giełdy peer-to-peer bez KAC, Know Your Customer, to potężne, genialne narzędzia wolnościowe.

232
00:27:17,594 --> 00:27:20,316
Ale pamiętajcie, że blockchain to tylko cyfrowy zapis.

233
00:27:22,356 --> 00:27:37,003
Prawdziwym strażnikiem Waszej prywatności jest Wasz zdrowy rozsądek i to, w jaki sposób pozwolicie cyfrowym tokenom dotknąć tego realnego, tradycyjnego systemu bankowego, czyli tego, jak wyjdziecie z Munero,

234
00:27:39,275 --> 00:27:46,201
do tradycyjnych, powiedzmy w cudzysłowie, prawdziwych pieniędzy.

235
00:27:46,240 --> 00:27:49,803
Okej, i to by było tyle na dzisiaj.

236
00:27:49,843 --> 00:27:55,688
Mam nadzieję, że taki odcinek Wam się podobał.

237
00:27:55,728 --> 00:28:01,972
Miałem trochę czasu na rozwinięcie tematu, więc mam nadzieję, że powiedziałem go wystarczająco dokładnie i szczegółowo dla wszystkich.

238
00:28:04,482 --> 00:28:24,305
Nie będę ukrywać, jest to najprawdopodobniej ostatni odcinek przed wakacjami, bo za chwilę moje dzieci rozpoczynają wakacje, więc nie będę miał czasu nad nagrywaniem, chyba że stałoby się coś takiego w świecie technologicznym, co skłoniłoby mnie do nagrania jakiegoś odcinka, ale raczej wątpię, żeby coś takiego się wydarzyło.

239
00:28:26,962 --> 00:28:37,226
Więc przynajmniej na chwilę obecną moje plany zakładają, że następny odcinek będzie opublikowany dopiero gdzieś na początku września.

240
00:28:37,246 --> 00:28:41,567
Dziękuję za ten sezon, za te wszystkie odcinki.

241
00:28:41,586 --> 00:28:45,468
Mam nadzieję, że Wam się podobały.

242
00:28:45,488 --> 00:28:49,308
Życzę udanych urlopów, jeżeli planujecie na lato.

243
00:28:49,409 --> 00:28:52,750
I do usłyszenia w kolejnym sezonie.

244
00:28:52,829 --> 00:28:53,109
Hej!