1
00:00:19,657 --> 00:00:25,960
Dzień dobry, nazywam się Marcin Lis i zapraszam do wysłania kolejnego odcinka podcastu What the Fox Says.

2
00:00:28,062 --> 00:00:33,725
Dzisiaj bardziej normalnie, że tak powiem, jeżeli chodzi o odcinek.

3
00:00:34,667 --> 00:00:40,390
Znowu trochę będzie o zielonej energii, trochę o jaju.

4
00:00:40,451 --> 00:00:45,154
Takie bardziej standardowe tematy.

5
00:00:45,213 --> 00:00:47,094
Zapraszam na odcinka.

6
00:00:48,893 --> 00:00:53,116
Na początek jednak social media i Wielka Brytania.

7
00:00:53,156 --> 00:01:12,052
Dokładniej chodzi o to, że Wielka Brytania staje obecnie w obliczu jednej z najbardziej, powiedziałbym, radykalnych zmian, jeżeli chodzi o regulacje przestrzeni cyfrowych, albowiem Wielka Brytania przygotowuje się do wprowadzenia zakazu korzystania z mediów społecznościowych dla dzieci poniżej 16 roku życia.

8
00:01:13,382 --> 00:01:31,637
Decyzja ta napędzana jest narastającym kryzysem zdrowia psychicznego oraz presją opinii publicznej, która stawia rząd brytyjski w awangardzie globalnego ruchu dążącego do odebrania technologicznym gigantom wpływu na rozwój najmłodszych.

9
00:01:32,457 --> 00:01:36,302
Brytyjskie plany legislacyjne nie są odosobnionym przypadkiem.

10
00:01:36,343 --> 00:01:42,671
Raczej bym powiedział, że jest to taki element szerszego międzynarodowego zwrotu.

11
00:01:42,771 --> 00:01:49,280
Mamy takie państwa jak Australia czy Norwegia, które przecierają szlaki w ograniczeniu dostępu do platform cyfrowych.

12
00:01:49,917 --> 00:02:02,694
Analiza brytyjskiej inicjatywy ujawnia jednak głębokie wyzwania techniczne, prawne oraz społeczne, które zadecydują o tym, czy to będzie spektakularna porażka,

13
00:02:03,885 --> 00:02:07,847
czy też wielki sukces tego projektu.

14
00:02:07,867 --> 00:02:24,298
Kluczowym argumentem za wprowadzeniem surowych obostrzeń jest ochrona młodzieży przed algorytmami, które zostały zaprojektowane w celu maksymalnego uzależnienia oraz przed ekspozycją na treści o charakterze przemocowym, seksualnym czy dezinformacyjnym.

15
00:02:24,318 --> 00:02:28,259
Badanie opinii społecznej oraz masowe konsultacje, które

16
00:02:29,740 --> 00:02:40,782
w których wzięło udział ponad 100 tysięcy uczestników, pokazują, że współcześni rodzice czują się bezradni wobec mechanizmów stosowanych przez platformy internetowe.

17
00:02:40,823 --> 00:02:56,948
Według danych Urzędu Regulacyjnego Ofcom wynika, że ogromna większość nastolatków spędza w sieci po kilka godzin dziennie, a profile społecznościowe posiadają nawet dzieci w wieku przedszkolnym, co rodzi uzasadnione obawy o ich prawidłowy rozwój emocjonalny i społeczny.

18
00:02:57,585 --> 00:03:05,711
Nie będę ukrywać, że tutaj zastanowiłbym się trochę nad tym, gdzie są rodzice i co robią rodzice, bo...

19
00:03:05,751 --> 00:03:06,812
No kurczę, bez jaj.

20
00:03:06,852 --> 00:03:10,275
Przedszkolak sam sobie nie założy profilu społecznościowego.

21
00:03:10,314 --> 00:03:12,877
No, nie przesadzajmy.

22
00:03:12,896 --> 00:03:19,782
Przedszkolak nie założy sobie sam maila, nie kupi sobie najpierw sam telefonu, czy tableta, czy komputera.

23
00:03:19,802 --> 00:03:24,986
Nie założy sobie konta na tego maila, nie wejdzie na Facebooka, czy TikToka, czy co tam.

24
00:03:25,007 --> 00:03:25,467
No...

25
00:03:26,168 --> 00:03:45,222
No nie, no zwłaszcza, że pamiętajmy o tym, że w UK przedszkole kończy się w wieku pięciu lat najpóźniej, bo cztery lata to już jest reception, kiedy dziecko idzie do szkoły, pięć lat, kiedy idzie do pierwszej klasy.

26
00:03:45,282 --> 00:03:47,623
No nie, trochę po prostu...

27
00:03:47,963 --> 00:03:53,367
Nie wierzę, że tak może być, że tutaj bez wiedzy rodziców.

28
00:03:53,427 --> 00:03:56,950
Więc pytanie, gdzie są rodzice, co ci rodzice robią?

29
00:03:57,050 --> 00:03:59,352
Anyway, wracając do tematu.

30
00:03:59,391 --> 00:04:13,983
Rządowe propozycje, zgodnie z ustawą, zakładają nałożenie na dostawców usług internetowych bezwzględnego obowiązku blokowania dostępu albo też drastycznego ograniczenia funkcjonalności aplikacji dla osób niepełnoletnich.

31
00:04:14,223 --> 00:04:31,014
Brzmi pięknie, ale żeby wdrożyć takie przepisy to trzeba rozwiązać bezprecedensowy problem technologiczny jakim jest skuteczna weryfikacja wieku użytkowników bez jednoczesnego naruszania ich prawa do prywatności.

32
00:04:31,053 --> 00:04:35,336
No i tutaj mamy kilka scenariuszy, które są brane pod uwagę.

33
00:04:35,357 --> 00:04:40,240
Może być wykorzystanie rozpoznawania twarzy oparte o sztuczną inteligencję.

34
00:04:41,389 --> 00:04:49,194
Innym pomysłem to integracja z rządowymi bazami tożsamości cyfrowej albo monitorowanie transakcji bankowych.

35
00:04:49,254 --> 00:05:02,422
Problem jest tylko taki, że mechanizmy te mogą doprowadzić do stworzenia systemów masowej inwigilacji obywateli, a jednocześnie dane telemetryczne milionów ludzi staną się celem cyberataków.

36
00:05:02,461 --> 00:05:04,242
Co więcej, wdrożenie takiego zakazu

37
00:05:05,524 --> 00:05:10,490
może skończyć się tym, że uzyskamy efekt odwrotny od zamierzonego.

38
00:05:10,531 --> 00:05:19,862
Czyli młodzi ludzie nie będą mogli założyć sobie kont w legalnych social media, więc zmigrują się do darknetu.

39
00:05:20,062 --> 00:05:29,110
albo zaczną korzystać z jakichś dziwnych, pozbawionych modelacji platform, gdzie zagrożenia są jeszcze większe.

40
00:05:29,151 --> 00:05:45,125
Eksperci do spraw cyberbezpieczeństwa zwracają też uwagę na powszechną dostępność takich rzeczy jak VPN, które pozwalają na łatwe umiejęcie go o blokad, a jednocześnie też w tym momencie barier wiekowych, co stawia pod znakiem zapytania realną egzekwowalność takiego prawa.

41
00:05:45,285 --> 00:06:00,213
Równolegle z dyskusją o zakazach brytyjskie Ministerstwo Edukacji wprowadza nowe wytyczne dotyczące higieny cyfrowej i zarządzania czasem ekranowym, starając się, żeby wyposażyć rodziców i szkoły w narzędzia edukacyjne, a nie tylko restrykcje prawne.

42
00:06:00,274 --> 00:06:02,915
To, moim zdaniem, ma jakiś sens.

43
00:06:02,954 --> 00:06:06,757
Nie tylko metoda kija, ale też marchewki.

44
00:06:06,776 --> 00:06:12,901
Nie tylko zakazywać, ale też tłumaczyć, edukować dlaczego.

45
00:06:13,480 --> 00:06:32,812
Patrząc na doświadczenia np. z Australii, która jako pierwsza na świecie zdecydowała się na taki krok, widać, że usunięcie nawet milionów nielegalnych kont jest możliwe, lecz wymaga potężnych nakładów finansowych i stałej presji regulacyjnej na korporacje technologiczne.

46
00:06:32,932 --> 00:06:58,300
Więc tutaj ostateczny sukces brytyjskiego projektu albo jego porażka będzie zależeć od tego, czy rząd zdoła wypracować kompromis pomiędzy takim drastycznym, autorytarnym odcięciem młodzieży od nowoczesnego świata, a realną ochroną ich dobrostanu i ich zdrowia w takiej cyfrowej rzeczywistości.

47
00:06:59,000 --> 00:07:10,125
Zobaczymy też, bo tak naprawdę ten przykład może być takim laboratorium na żywo dla innych krajów europejskich.

48
00:07:10,206 --> 00:07:15,928
Australia to jednak inny kontynent, trochę inne możliwości, trochę inne uwarunkowania.

49
00:07:16,608 --> 00:07:20,391
Wielka Brytania jest dużo bliżej Unii Europejskiej.

50
00:07:20,490 --> 00:07:36,297
I to, jak w Wielkiej Brytanii zostanie to wdrożone, jakie wnioski z tego zostaną wyciągnięte, może mieć duży wpływ na to, czy podobne przepisy zostaną, a jeżeli tak, to w jaki sposób wdrożone w Unii Europejskiej.

51
00:07:42,887 --> 00:07:47,913
We wstępie obiecałem coś o zielonej energii, biopaliwach itd.

52
00:07:47,973 --> 00:07:50,274
Więc teraz taka ciekawostka.

53
00:07:52,778 --> 00:08:02,427
Amerykański system energetyczny przekroczył właśnie granicę, która jeszcze powiedzmy 10 lat temu wydawała się taką pieśnią odległej przyszłości.

54
00:08:03,572 --> 00:08:16,848
Chodzi o to, że pierwszy raz w historii Stanów Zjednoczonych energia słoneczna wygenerowała w ciągu jednego miesiąca więcej energii elektrycznej niż węgiel, spychając to paliwo kopalne na dalsze miejsce.

55
00:08:17,454 --> 00:08:32,721
Jak wynika z najnowszych analiz globalnego finktanku energetycznego Ember w maju 2026 roku, fotowoltaika odpowiadała za 12,8% krajowej produkcji prądu w Stanach Zjednoczonych, podczas gdy udział węgla spadł do 12,2%.

56
00:08:35,349 --> 00:08:46,812
To pokazuje jaką ewolucję przeszła energetyka w Stanach Zjednoczonych.

57
00:08:46,851 --> 00:08:54,474
Trzeba pamiętać o tym, że 5 lat temu węgiel generował prawie 20% elektryczności amerykańskiej, a słońce niewiele ponad 5%.

58
00:08:58,480 --> 00:09:12,028
W maju energia słoneczna oficjalnie awansowała w Stanach Zjednoczonych na pozycję trzeciego największego samodzielnego źródła energii, ustępując miejsca jedynie gazowi ziemnemu i energetyce jądrowej.

59
00:09:13,392 --> 00:09:34,202
Równolegle widać taki nieuchronny schyłek sektora węglowego, który w kwietniu na przykład zanotował swój historyczny dołek produkcyjny, a w maju było niewielkie, malutkie odbicie, które i tak okazało się zbyt słabe, żeby dotrzymać kroku fotowoltaice.

60
00:09:34,964 --> 00:09:45,674
Ten strukturalny zwrot ku czystej energii jest napędzany w Stanach Zjednoczonych ogromnymi inwestycjami w nowe moce produkcyjne, ale też w magazyn energii.

61
00:09:48,013 --> 00:10:07,182
Według raportu przygotowanego przez Solar Energy Industries Association wynika, że w pierwszym kwartale tego roku instalacje słoneczne wraz z magazynami energii stanowiły aż 91% wszystkich nowych mocy przyłączonych do sieci amerykańskich energetycznych.

62
00:10:07,241 --> 00:10:07,341
91%.

63
00:10:07,422 --> 00:10:08,522
Wyobrażacie to sobie?

64
00:10:11,879 --> 00:10:29,451
Co ciekawe, w tym samym tylko pierwszym kwartale w Stanach Zjednoczonych oddano do użytku 7,8 GW nowej pojemności solarnej, co łącznie pozwoliło przekroczyć barierę 6 mln łącznych instalacji fotowoltaicznych w całym kraju.

65
00:10:29,532 --> 00:10:38,378
Oczywiście można się domyślić, że głównym motorem napędowym takiego boomu na energię jest rosnące zapotrzebowanie na prąd.

66
00:10:40,244 --> 00:10:55,460
A to zapotrzebowanie jest generowane między innymi przez sektor technologiczny, czyli tutaj mamy do czynienia właśnie z kontraktowaniem zielonej energii na potrzeby zasilania centrów danych do obsługi naszej ukochanej sztucznej inteligencji.

67
00:10:57,827 --> 00:11:14,879
Dodatkowo w Stanach dynamicznie rozwija się trend prosumencki, w ramach którego 45% właścicieli domów, którzy decydują się w ogóle na fotowoltaikę, instalują ją od razu w pakiecie z przydomowymi magazynami energii.

68
00:11:14,938 --> 00:11:21,923
Dzięki czemu mogą po pierwsze zabezpieczyć sobie dostawy energii, po drugie obniżyć rachunki.

69
00:11:21,962 --> 00:11:24,485
A pamiętacie jak mówiłem o problemach

70
00:11:26,456 --> 00:11:33,408
farm wiatrowych, jeżeli chodzi o przepisy, dokumenty, urzędników i tak dalej.

71
00:11:34,797 --> 00:11:39,958
No, to powiem Wam, że w Stanach generalnie ze Słońcem jest bardzo podobnie.

72
00:11:39,999 --> 00:11:54,364
Ponad 450 różnych projektów związanych z energią słoneczną i magazynowaniem energii jest obecnie zablokowanych w procedurach urzędowych, czyli oczekują na pozwolenia środowiskowe czy na pozwolenia budowlane.

73
00:11:54,384 --> 00:12:01,386
Więc mamy tutaj takie wąskie gardło, które jest głównym zagrożeniem dla ciągłości inwestycji.

74
00:12:01,888 --> 00:12:15,552
a jak wiemy opóźnienia w realizacji takiej inwestycji mogą w efekcie przynieść wzrost cen energii w momencie, kiedy gospodarka będzie potrzebowała jej najwięcej, a tej energii nie będzie.

75
00:12:15,572 --> 00:12:19,513
Mimo wszystko jednak ten majowy punkt zwrotny w Stanach pokazuje, że

76
00:12:21,460 --> 00:12:46,527
Mimo niechęci niektórych sił politycznych, mimo problemów proceduralnych, to transformacja amerykańskiej sieci energetycznej nie jest tylko teorią, a staje się faktem, w którym odnawialne źródła energii trwale wypierają takie historyczne, bym powiedział, fundamenty tej sieci, czyli właśnie paliwa kopalne.

77
00:12:55,315 --> 00:13:16,278
Ciekawe jest to, że gdy w Stanach energia słoneczna wyprzedziła węgiel, ale nadal przygrywa z gazem ziemnym, który jest tam tani i którego mają dużo, na świecie gaz ziemny gwałtownie traci pozycję takiego paliwa domyślnego na rzecz właśnie technologii fotowoltaicznych.

78
00:13:17,542 --> 00:13:37,110
Według raportu Think Tanku Klimatyczno-Energetycznego Ember analiza danych z całego świata wykazuje, że 61 ze 124 gospodarek wytwarzających energię z gazu osiągnęło już swój szczytowy punkt produkcji i obecnie odnotowują tendencję spadkową.

79
00:13:37,150 --> 00:13:45,455
W gronie tym znalazły się cztery kluczowe kraje należące do kupy G7, czyli Wielka Brytania, Niemcy, Włochy oraz Japonia.

80
00:13:45,815 --> 00:13:52,177
co potwierdza, że trend taki dotyczy najbardziej rozwiniętych rynków energetycznych globu.

81
00:13:52,277 --> 00:13:59,138
Udział gazu w światowym miksie energetycznym spada nieprzerwanie od 5 lat, obniżając się w tym czasie z poziomu 23, prawie 24% do 21,8%.

82
00:13:59,158 --> 00:14:03,099
Niby nie jest to duża zmiana, ale jest to cały czas trend spadkowy.

83
00:14:15,839 --> 00:14:21,422
Najbardziej różnice takie widać w zestawieniu bezpośrednim.

84
00:14:21,461 --> 00:14:29,304
W zeszłym roku globalna generacja z fotowoltaiki, tylko fotowoltaiki, wzrosła o 636 TWh.

85
00:14:30,245 --> 00:14:35,927
W tym samym czasie wzrost mocy gazowych wyniósł 38 TWh.

86
00:14:35,967 --> 00:14:40,450
Oznacza to, że energia słoneczna rozwijała się 17 razy szybciej niż gazowa.

87
00:14:41,899 --> 00:14:53,446
I energia słoneczna samodzielnie pokryła mniej więcej 75% całkowitego rosnącego popytu na energię elektryczną na świecie.

88
00:14:53,466 --> 00:14:57,648
Dla porównania, wkład gazu ziemnego w ten wzrost wynosił jedynie 5%.

89
00:15:01,590 --> 00:15:09,293
Głównym motorem takich zmian wydają się po prostu korzyści ekonomiczne, ale też korzyści strategiczne.

90
00:15:09,332 --> 00:15:15,414
Chodzi o to, że po pierwsze technologie odnawialne stale redukują koszty inwestycyjne.

91
00:15:15,455 --> 00:15:20,657
Po drugie jednocześnie eliminują ryzyko związane z gwałtownymi skokami cen paliw kopalnych.

92
00:15:21,897 --> 00:15:33,480
z problemami z ich dostawami, z niestabilnością geopolityczną, więc dochodzą tutaj kwestie bezpieczeństwa energetycznego, które dla wielu rządów stały się priorytetem.

93
00:15:33,559 --> 00:15:44,001
Te rządy starają się uniezależnić od importowanych surowców, więc tutaj akurat zielona energia jest dość oczywistym wyborem.

94
00:15:46,748 --> 00:15:59,357
Co ciekawe, łącznie na rynkach grupy G7 generacja prądu z gazu spadła o 50 TWh, podczas gdy generacja prądu z zielonej energii wzrosła o 123 TWh.

95
00:16:00,639 --> 00:16:09,466
Co doprowadziło do sytuacji, w której czysta zielona energia po raz pierwszy zaczęła dominować nad paliwami kopalnymi w tych państwach.

96
00:16:11,456 --> 00:16:19,361
O Stanach Zjednoczonych mówiłem już wcześniej, ale G7 i ogólnie duże gospodarki to nie tylko Stany Zjednoczone.

97
00:16:19,381 --> 00:16:37,495
Mamy też takie kraje jak Indie, Chiny, Brazylia, gdzie te kraje łącznie odpowiadają za ponad 40% globalnego zapotrzebowania na prąd, a jednocześnie utrzymują zużycie gazu na bardzo niskim poziomie.

98
00:16:39,445 --> 00:16:47,875
To pokazuje, że odnawialne źródła energii nie są już tylko taką ciekawostką, nie są już tylko alternatywą, a stają się

99
00:16:49,505 --> 00:16:55,629
jednym z głównych źródeł energii, takim fundamentem globalnej transformacji energetycznej.

100
00:16:55,649 --> 00:17:04,056
Tylko trzeba tutaj pamiętać oczywiście, że potrzebujemy nie tylko źródeł, ale też przechowywania tej energii, czyli magazynów.

101
00:17:04,135 --> 00:17:10,359
I to powinno być zawsze brane jako taki zestaw.

102
00:17:10,400 --> 00:17:13,281
I nie mówię tylko o użytkownikach prywatnych, ale też właśnie o

103
00:17:15,327 --> 00:17:28,050
dużych producentach energii państwa, kiedy myśli się w skali całego kraju, w skali sieci przysłowiowej, bo no wiadomo, słońce mamy w dzień, w nocy go nie ma.

104
00:17:28,131 --> 00:17:33,011
Ale kiedy mamy duże magazyny, to możemy energię z dnia przechować do nocy.

105
00:17:33,051 --> 00:17:34,232
Podobnie z wiatrakami.

106
00:17:34,272 --> 00:17:36,432
Wiatr wieje lub nie.

107
00:17:36,472 --> 00:17:43,914
Więc przechowywanie energii, którą możemy wyprodukować w czysty, zielony sposób, jest bardzo ważne.

108
00:17:51,451 --> 00:18:11,461
A tak mówiąc o centrach danych, okazuje się, że jednym z hamulców lub potencjalnych hamulców rozwoju sztucznej inteligencji i usług chmurowych jest nie tylko energia, o której najczęściej mówi się w kontekście właśnie centrów danych.

109
00:18:11,520 --> 00:18:15,782
Oczywiście najczęściej mówimy o ogromnym zużyciu tej energii przez centra danych.

110
00:18:17,104 --> 00:18:20,685
Ale innym problemem jest zapotrzebowanie na wodę.

111
00:18:21,096 --> 00:18:24,336
wodę potrzebną do chłodzenia serwerów.

112
00:18:24,416 --> 00:18:37,862
I okazuje się, że właśnie to zapotrzebowanie na wodę, a raczej właśnie problem z dostępem do wody, może zagrażać dalszej ekspansji cyfrowej, jeżeli chodzi o centra danych.

113
00:18:39,221 --> 00:18:46,865
Przeciętny obiekt typu centrów danych pochłania codziennie setki tysięcy litrów wody.

114
00:18:46,905 --> 00:18:59,633
Największe centra danych, takie obsługujące zaawansowane modele językowe, potrafią zużyć do kilkunastu milionów litrów na dobę, co w skrócie odpowiada za potrzebowanie kilkudziesięciotysięcznego miasta.

115
00:19:02,191 --> 00:19:12,237
Tradycyjne systemy chłodzenia opierały się na technologii ewoperacyjnej, czyli na takim po prostu odparowaniu wody do atmosfery w celu odprowadzenia ciepła, które zostało wygenerowane.

116
00:19:13,678 --> 00:19:28,926
Problem jest taki, że mamy narastające susze, ale też presję społeczną i nowe regulacje prawne, zwłaszcza tam, gdzie mamy regiony zagrożone deficytem hydrologicznym, więc prowadza się tam nowe przepisy, które

117
00:19:30,744 --> 00:19:33,209
Wymuszają oszczędzanie wody.

118
00:19:33,249 --> 00:19:41,922
To wszystko spowodowało, że operatorzy centrów danych zostali zmuszeni do poszukiwania alternatywnych rozwiązań.

119
00:19:43,305 --> 00:19:57,367
Jednym z pomysłów jest wdrażanie systemu wchodzenia w obiegu zamkniętym, czyli takie, które będą recylkulować tą samą wodę w szczelnych instalacjach, dzięki czemu nie będzie się marnowało tak dużo tej wody.

120
00:19:57,448 --> 00:20:03,109
Użycie obiegu zamkniętego teoretycznie powinno zmniejszyć zużycie wody nawet o 70%.

121
00:20:05,309 --> 00:20:20,982
Problemem jest jednak to, że w momencie kiedy przestajemy korzystać z naturalnego systemu chłodzenia, czyli właśnie tej ewaporacji parowania, to musimy inaczej schłodzić tą wodę, którą mamy w ubiegu zamkniętym.

122
00:20:21,022 --> 00:20:25,125
Tutaj najczęściej wykorzystuje się agregaty chłodnicze.

123
00:20:25,205 --> 00:20:31,911
To, jak można się domyślić, generuje wzrost zapotrzebowania na prąd.

124
00:20:31,931 --> 00:20:33,813
A z prądem, jak już wiemy, też nie jest łatwo.

125
00:20:35,083 --> 00:20:47,615
Więc mamy dodatkowe obciążenie sieci energetycznych, więcej prądu potrzebujemy, więcej trzeba go wyprodukować, więcej prądu wychodzi z elektrowni.

126
00:20:49,178 --> 00:20:56,045
Elektrownie też często potrzebują chłodzenia i też często są chłodzone wodą.

127
00:20:56,065 --> 00:20:58,467
Więc mamy tutaj taką pewną kwadraturę koła.

128
00:21:00,656 --> 00:21:04,801
Stąd też są inne pomysły.

129
00:21:04,842 --> 00:21:21,940
Myśli się o takich rzeczach jak chłodzenia bezpośrednio na procesorze za pomocą cieczy, czy też chłodzeniu imersyjnym, gdzie tak naprawdę chodzi o to, że zanurza się serwery w specjalnym, nieprzewodzącym prądu płynie syntetycznym.

130
00:21:22,039 --> 00:21:26,240
I one sobie w tym płynie leżą, pracują, oddają mu ciepło.

131
00:21:26,300 --> 00:21:31,521
Czyli takie można powiedzieć chłodzenie wodne, tylko nie od wewnątrz, a od zewnątrz.

132
00:21:34,002 --> 00:21:46,965
Są też podejmowane próby i są takie pomysły wykorzystywania wody zrekultowanej, czyli oczyszczonej, czy wody ściekowej zamiast takiej wody pitnej do chłodzenia tego.

133
00:21:48,223 --> 00:22:01,048
Myśli się też o tym, żeby nowe datacenter, nowe centra danych lokalizować w miejscach o chłodnym klimacie, tak żeby móc korzystać z naturalnego procesu chłodzenia powietrzem.

134
00:22:03,630 --> 00:22:14,414
Jednak jest to taka ciekawostka, która pokazuje, że nie tylko prąd może być takim blokerem dla budowy nowych centrów danych.

135
00:22:15,837 --> 00:22:21,519
ale też właśnie z powodów technologicznych woda.

136
00:22:21,579 --> 00:22:34,104
Woda, jej brak albo jej dostępność lub tej dostępności brak.

137
00:22:34,243 --> 00:22:41,766
A skoro mówimy o datach Centaur i AI, to ciekawostka ze świata AI.

138
00:22:44,299 --> 00:22:58,992
Jak już chyba kiedyś wspominałem, uważam, że firmy sprzedające swoje modele językowe działają trochę na takiej zasadzie dillera narkotyków.

139
00:22:59,032 --> 00:23:00,314
Na początek.

140
00:23:00,354 --> 00:23:01,194
Darmowe próbki

141
00:23:02,795 --> 00:23:11,499
Potem zaczynamy sprzedawać, uczyć klienta, że może płacić za to, co dostaje, ale na początek niedużo, żeby go to nie zabolało.

142
00:23:11,519 --> 00:23:17,461
A dopiero jak już klient jest uzależniony, no to ładujemy pełną cenę i wyciskamy go jak cytrynkę.

143
00:23:20,743 --> 00:23:23,644
A skąd takie nawiązanie?

144
00:23:23,684 --> 00:23:26,707
A no właśnie mamy teraz do czynienia

145
00:23:28,730 --> 00:23:30,653
na rynku z pewnymi zmianami.

146
00:23:30,692 --> 00:23:39,882
Przez lata przyzwyczailiśmy się, że modele językowe są albo darmowe, albo bardzo tanie.

147
00:23:39,942 --> 00:23:42,903
Tylko że, jak już wspominałem w poprzednich odcinkach,

148
00:23:43,847 --> 00:23:53,494
W rzeczywistości firmy subsydiowały swoje koszty, czyli dokładały do biznesu.

149
00:23:53,535 --> 00:24:01,080
Robili to po to, żeby zdobyć udziały w rynku, ale też, żeby przyzwyczaić użytkowników do nowej technologii.

150
00:24:01,101 --> 00:24:02,041
No i co?

151
00:24:02,082 --> 00:24:04,383
I to się skończyło.

152
00:24:04,442 --> 00:24:09,646
Firmy technologiczne prędzej czy później musiały zacząć generować zyski.

153
00:24:09,666 --> 00:24:13,390
Musiały zacząć zarabiać tak, żeby pokryć koszty infrastruktury.

154
00:24:14,807 --> 00:24:17,150
I to się teraz dzieje.

155
00:24:17,210 --> 00:24:25,740
Firmy technologiczne zaczynają przerzucać te swoje wydatki na klientów końcowych, co jest normalne w każdym biznesie.

156
00:24:25,799 --> 00:24:32,387
Klient musi zapłacić tak, żeby firma zapłaciła swoje koszty i jeszcze zyskała.

157
00:24:32,448 --> 00:24:34,130
Inaczej biznes po prostu nie działa.

158
00:24:36,420 --> 00:24:48,409
Najlepszym przykładem takiego podejścia jest np. decyzja Microsoftu który całkowicie zmienił model rozliczeniowy swojego GitHub pilota.

159
00:24:48,429 --> 00:24:53,232
Do tej pory było tak że mieliśmy opłatę subskrypcyjną można powiedzieć ryczałt.

160
00:24:54,733 --> 00:25:02,800
I nikt się nie przejmował tym ile tokenów wykorzysta ile się wcisnęło tyle się wykorzystywało.

161
00:25:02,881 --> 00:25:03,121
Ale.

162
00:25:03,551 --> 00:25:11,577
Microsoft, widząc co się dzieje, wprowadził system rozliczeń oparty o realne zużycie tokenów.

163
00:25:11,597 --> 00:25:26,289
Więc teoretycznie podstawowa cena subskrypcji pozostała bez zmian, tylko że teraz mamy miesięczny limit punktów w ramach subskrypcji, a po jego przekroczeniu zaczynamy płacić per token.

164
00:25:29,458 --> 00:25:31,900
Jak to wygląda w praktyce?

165
00:25:32,019 --> 00:25:38,045
No cóż, proste zadania, nie wiem, autouzupełnianie kodu w edytorze, tego typu rzeczy.

166
00:25:38,105 --> 00:25:40,567
To się mieści spokojnie w darmowych limitach.

167
00:25:40,586 --> 00:25:41,969
Tutaj nie ma problemu.

168
00:25:42,048 --> 00:25:54,538
Ale kiedy zaczniemy używać zadań agentowych, kiedy na przykład, nie wiem, programista zleci alarizę całego repozytorium kodu,

169
00:25:55,732 --> 00:26:00,958
albo przeprowadzenie głębokiego audytu bezpieczeństwa.

170
00:26:00,978 --> 00:26:14,308
W tym momencie AI musi przetworzyć setki, tysiące, może nawet setki tysięcy tokenów w ciągu jednej sesji.

171
00:26:14,410 --> 00:26:14,829
Efekt

172
00:26:16,204 --> 00:26:36,523
jest taki, że mamy już użytkowników biznesowych, którzy zgłaszają, że koszty użytkowania dla jednego pracownika potrafią wynosić w tym momencie 700-750 dolarów miesięcznie, gdzie wcześniej kosztowało to 30 dolarów za jednego pracownika.

173
00:26:40,806 --> 00:26:56,769
Co ciekawe, albo raczej co frustrujące dla niektórych, to to, że platformy do zarządzania sztuczną inteligencją z reguły nie mają precyzyjnych narzędzi do nakładania takich sztywnych limitów budżetowych per pracownik.

174
00:26:56,829 --> 00:27:06,112
Więc można nałożyć budżet na swoje konto firmowe, ale nie na pracownika, a to oznacza, że jeden

175
00:27:07,151 --> 00:27:18,662
nieogarnięty deweloper może wyczerpać cały budżet przewidziany do zespołu w ciągu powiedzmy dnia, a wyciągnie budżet miesięczny.

176
00:27:18,721 --> 00:27:28,170
Bo limit jest na zespół, przepraszam na konto bardziej, a nie na pojedyncze osoby.

177
00:27:28,210 --> 00:27:30,051
Jakie są rezultaty takiego podejścia?

178
00:27:30,664 --> 00:27:55,616
A no, bardzo ciekawe, z mojego osobistego punktu widzenia są bardzo ciekawe, bo w tym momencie praca, czy to menadżerów, czy inżynierów, zmienia się i przenosi punkt ciężkości z takich rozwiązywania realnych problemów biznesowych na kontrolowanie zużycia tokenów.

179
00:27:57,044 --> 00:28:12,836
To pokazuje, które firmy zbyt mocno uzależniły swoje procesy od algorytmów i nie wzięły pod uwagę tego, ile tokenów na to idzie i co się stanie w momencie, kiedy będą musiały płacić per token.

180
00:28:12,955 --> 00:28:17,038
A to, nie oszukujmy się, to było do przewidzenia.

181
00:28:17,098 --> 00:28:21,041
To nie jest coś, co ludzi zaskoczyło, więc to nie jest tak.

182
00:28:23,747 --> 00:28:36,114
Są firmy, które wdrażały automatyzację tak ostro, że zwalniały całe zespoły, zastępując je systemami autonomicznymi.

183
00:28:36,134 --> 00:28:47,961
I teraz nagle budzą się z ręką w nocniku, bo okazuje się, że koszty AI są wyższe niż wcześniejsze pensje pracowników.

184
00:28:47,980 --> 00:28:48,701
I jednocześnie

185
00:28:50,659 --> 00:29:07,292
Mamy tutaj do czynienia z AI, który świetnie się sprawdza w standardowych sytuacjach, ale jednak nadal w jakichś sytuacjach brzegowych się po prostu gubi, a pracownicy potrafili coś wymyślić.

186
00:29:07,313 --> 00:29:18,303
Mamy tutaj taki moment brutalnego otrzeźwienia, ale z mojego punktu widzenia to jest też moment takiego urealnienia tego rynku,

187
00:29:19,920 --> 00:29:27,843
Bo do tej pory, jak wspominałem odcinki wcześniej, to było nie do utrzymania.

188
00:29:27,883 --> 00:29:34,865
To było niemożliwe z biznesowego punktu widzenia, żeby to się zamykało w sobie, żeby firmy na tym zarabiały.

189
00:29:34,924 --> 00:29:39,405
Więc po prostu firmy do tego dopłacały grube pieniądze.

190
00:29:39,425 --> 00:29:44,208
I musiał przyjść taki moment, że firmy będą chciały zarobić na tym, co zbudowały.

191
00:29:45,807 --> 00:29:53,614
Więc takie bezkarne, bezlimitowe używanie sztucznej inteligencji.

192
00:29:53,673 --> 00:29:58,438
Nigdy, dla mnie przynajmniej, nie było takim czymś, co będzie na zawsze.

193
00:29:59,519 --> 00:30:05,163
To było fajne na początku, właśnie po to, żeby ludzie mogli zobaczyć, jak to działa, przyzwyczaić się, żeby im się spodobało.

194
00:30:07,365 --> 00:30:12,289
Ale od zawsze trzeba było mieć w głowie to, że to się skończy.

195
00:30:14,298 --> 00:30:23,884
że jednym z bardzo ważnych czynników będzie nie tylko jakość algorytmów, ale też opłacalność tych algorytmów.

196
00:30:23,944 --> 00:30:42,477
To ile tokenów zużyją, to ile bezpośrednio to się będzie przekładało na to ile kosztują, to jak będą wydajne i czy będą w konsekwencji tańsze czy droższe od zwykłego białkowego czynnika ludzkiego, czyli pracownika.

197
00:30:50,553 --> 00:30:52,413
Tak w temacie AI.

198
00:30:52,453 --> 00:31:04,118
Podczas gdy właśnie branża technologiczna w tym momencie wydaje setki miliardów dolarów na nowe, niekoniecznie sprawdzone, ale za to kosztowne modele szczęścia inteligencji.

199
00:31:04,199 --> 00:31:14,643
Apple pokazuje, że można mieć inne podejście, że powściągliwość i skupienie na użyteczności mogą być takim

200
00:31:17,769 --> 00:31:22,352
podejściem do sukcesu na rynku masowym.

201
00:31:22,392 --> 00:31:32,279
Niedawno mieliśmy konferencję dla deweloperów, czyli WWDC 2026, na której każdy miał nadzieję, że usłyszy coś ciekawego.

202
00:31:32,319 --> 00:31:33,840
Niewiele tego było, ale

203
00:31:34,813 --> 00:31:51,837
Okazuje się, że jak można było się już wcześniej domyślać, jak było wiadomo z plotek, ale też z oficjalnych informacji, Apple nie angażuje się w ogóle w wyścigu o budowę największego modelu AI.

204
00:31:51,857 --> 00:32:03,882
Zamiast tego Apple przeznacza ułamek kwot wydawanych przez konkurencję na to, żeby zintegrować ze swoimi systemami operacyjnymi technologię opracowaną przez kogoś innego.

205
00:32:07,336 --> 00:32:14,721
Oczywiście centralnym punktem tego ma być nowy asystent głosowy nazwany Siri AI.

206
00:32:17,284 --> 00:32:26,550
No, że tak powiem, naprawdę ktoś się bardzo postarał, jeżeli chodzi o nazewnictwo.

207
00:32:26,590 --> 00:32:35,336
Tutaj widać fenomenalnie czas spędzony nad tym, ile czasu to musiało im zająć, żeby wpaść na taką piękną nazwę.

208
00:32:38,083 --> 00:33:00,970
Anyway, ta nowa, piękna Siri AI ma być zasilana modełem od Gemini, czyli od Googla i ma przestać być prostym narzędziem, jak teraz jest Siri, do wykonywania takich podstawowych komend, a ma zyskać świadomość kontekstu ekranowego, ma zyskać integrację z aplikacjami systemowymi.

209
00:33:02,183 --> 00:33:19,136
Ma być w stanie analizować zawartość, która jest wyświetlana na urządzeniu, przeszukiwać wiadomości e-mail, zarządzać procesami, na przykład złożonymi procesami, takimi jak w aplikacjach zdjęcia, skróty, safari.

210
00:33:19,176 --> 00:33:23,621
Ma być rozpoznawać rzeczy na zdjęciach.

211
00:33:26,176 --> 00:33:36,344
ale też na przykład podawać tam informacje detetyczne na podstawie obrazu posiłku.

212
00:33:36,364 --> 00:33:38,865
Brzmi pięknie, nie?

213
00:33:38,885 --> 00:33:45,130
Brzmi pięknie, tylko kurczę, jeszcze piękniej brzmiałoby to kilka lat temu.

214
00:33:45,150 --> 00:33:55,837
W tym momencie to, co pokazali na WWDC, to jest to jest śmiech na sali.

215
00:33:56,664 --> 00:34:07,951
W połowie 2026 roku wprowadzają wszystko to, co Gemini już ma.

216
00:34:07,990 --> 00:34:10,913
No i tutaj się nie ma co dziwić, bo opierają się na Gemini.

217
00:34:10,932 --> 00:34:15,675
I chwalą się tym, jakby to była jakaś nowość.

218
00:34:16,496 --> 00:34:17,996
No nie.

219
00:34:18,036 --> 00:34:20,737
W tym roku, powiem szczerze,

220
00:34:24,177 --> 00:34:27,639
Apple mnie nie zachwyciło swoją czerwcową konferencją.

221
00:34:27,659 --> 00:34:29,460
Pod żadnym względem.

222
00:34:29,541 --> 00:34:45,672
A jeszcze ciekawsze jest to, że wszystkie te piękne nowe funkcje Siri AI, przynajmniej na początku, nie wiadomo jak długo, będą niedostępne w Unii Europejskiej i w Chinach.

223
00:34:45,711 --> 00:34:47,012
No i to by było na tyle.

224
00:34:48,963 --> 00:35:04,907
Planując ten odcinek myślałem, że dużo więcej opowiem o nowościach z WWDC, ale po prostu nie ma o czym gadać.

225
00:35:04,927 --> 00:35:06,648
I powoli zbliżamy się do końca.

226
00:35:07,628 --> 00:35:16,072
Ale zanim do niego dojdziemy, jeszcze takie krótkie nawiązanie do mojej historii z MeshTasticiem MeshCore.

227
00:35:17,755 --> 00:35:42,768
Mieszko napisał do mnie na platformie Mastodon, zwracając mi uwagę, że zasilanie noda solarnego, inaczej, że postawienie noda solarnego w oparciu o platformę ESP32, a na niej właśnie jest zbudowany m.in. Heltec w wersji 4, mija się z celem, ponieważ jest to mimo wszystko platforma całkiem...

228
00:35:44,092 --> 00:35:52,516
nieekonomiczna, jeżeli chodzi o zużycie prądu i dużo bardziej sprawdzałoby się coś na NRF 52840.

229
00:35:52,657 --> 00:35:56,298
Tak, wiem.

230
00:35:56,338 --> 00:35:58,661
Wiem, że jest duża różnica w zużyciu prądu.

231
00:35:58,721 --> 00:36:07,746
Problemem jest tylko to, że płytę Helteca mam na stanie.

232
00:36:07,766 --> 00:36:10,708
A coś opartego o NRF musiałbym kupić

233
00:36:12,550 --> 00:36:20,534
A przyznam się szczerze, że chyba na ten miesiąc wydałem trochę za dużo na głupoty, a mamy dopiero początek miesiąca.

234
00:36:20,574 --> 00:36:25,434
Jeszcze nawet nie było połowy, więc muszę się tutaj trochę ograniczyć.

235
00:36:25,474 --> 00:36:31,117
Więc na razie złożę sobie tego noda solarnego w oparciu o helteca.

236
00:36:31,137 --> 00:36:38,219
Przed nami lato, przynajmniej kalendarzowo, więc mam nadzieję, że nie będzie źle.

237
00:36:40,286 --> 00:36:43,090
No i tak, to by było na tyle na dziś.

238
00:36:43,130 --> 00:36:49,896
Mam nadzieję, że odcinek Wam się podobał, że tematy były ciekawe.

239
00:36:49,936 --> 00:36:55,362
Jeżeli macie ochotę o czymś konkretnie posłuchać, zapraszam do kontaktu ze mną.

240
00:36:55,402 --> 00:37:02,030
Wszystkie socjale czy niki na komunikatorach w opisie.

241
00:37:03,639 --> 00:37:09,184
Jeżeli macie ochotę postawić mi kawę, piwo, whatever, jak najbardziej.

242
00:37:09,204 --> 00:37:13,746
Na ByCoffee link też w opisie.

243
00:37:13,766 --> 00:37:18,811
I zapraszam do wysłuchania kolejnego odcinka.

244
00:37:18,851 --> 00:37:19,512
Do usłyszenia.