Dzień dobry, nazywam się Marcin Lis i zapraszam do wysłuchania kolejnego odcinka podcastu What The Fox Says.

W tym odcinku będzie trochę o elektromotoryzacji, o kryptowalutach, o tym jak działają giełdy kryptowalut, może nawet nie do końca typowe giełdy właśnie.

Ciekawostka, jak w życiu można wykorzystać Microsoft Translator czy podobne programy?

Teraz myślę, że można przejść do pierwszego tematu.

W poprzednim odcinku mówiłem o firmie Waymo i ich usłudze automatycznych taksówek.

Ich konkurencja, czyli firma Tesla, w zeszłym roku również uruchomiła podobną usługę.

Nazywa się to Robotaxi, zostało uruchomione w Austin, w Stanach Zjednoczonych.

Przed uruchomieniem Elon Musk obiecał 500 samochodów, obiecał też zasięg dla połowy populacji, w pełni autonomiczne przejazdy, no i rozszerzenie usługi na 8 do 10 miast, a to wszystko miało stać się do końca zeszłego roku.

Jak można się domyślić, nic z tego się nie wydarzyło.

Na chwilę obecną usługa w Austin to jest mniej więcej 42 samochody, wskaźnik dostępności poniżej 20%,

oraz wskaźnik wypadków 10 razy wyższy niż w przypadku żywych kierowców.

Dane z Robotaxi Tracker pokazują, że usługa w Austin była dostępna tylko przez 19% czasu, a przez 81% była niedostępna.

Oznacza to, że zazwyczaj w całej strefie serwisowej dostępnych jest tylko kilka pojazdów w danym momencie,

a pasażerowie przez większość czasu po prostu nie mogą znaleźć przejazdu.

Tak naprawdę ciężko to nazwać usługą komercyjną.

To jest bardziej takie technologiczne demo.

Dla porównania Waymo, o którym wspominałem w poprzednim odcinku,

Ma ponad 100 pojazdów działających w Austin za pośrednictwem Uber, w pełni autonomicznych, jeżdżących 24 godziny 7 dni w tygodniu.

Waymo obsługuje obecnie około 20% wszystkich przejazdów Uberem w Austin.

Tesla nie ujawnia liczby przejazdów, ale można oczekiwać, że będzie ona bardzo niska.

Wskazuje to, że Tesla tak naprawdę ograniczyła swoje usługi do małego, zmapowanego obszaru, żeby zminimalizować ryzyko wypadków.

Żeby było ciekawiej, usługa Robotaxi Tesli wyłącza się, gdy w Austin pada deszcz, a jest to miasto, w którym średnio mamy ponad 80 dni deszczowych w roku.

Problemem jest to, że system Tesli oparty jest wyłącznie na wizji.

Opiera się on na ośmiu kamerach do nawigacji, czyli deszcz, mgła, odblaski słońca, wszystkie elementy zasłaniające kamery lub pogarszające widoczność, obniżają zdolność systemu do bezpiecznego funkcjonowania.

Dla porównania YMO łączy w sobie lidar, radar, ale jest też kamery, zapewniając redundację w przypadku złej pogody.

Dzięki temu działa to 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu, niezależnie od pogody.

W przypadku usługi Tesli, która jest dostępna przez mniej niż 20% czasu przy dobrej pogodzie, utrata tych dodatkowych dni z powodu deszczu sprawia, że nie dość, że jest ich mało,

To jeszcze do tego pojawiają się rzadziej niż by mogli.

Problemem jest też wskaznik wypadków samochodów Tesli.

Jak już wspominałem jest on mniej więcej 9 razy gorszy niż u żywych kierowców.

Oznacza to 9 wypadków na około 800 tysięcy kilometrów, czyli jeden wypadek na niecałe 90 tysięcy kilometrów.

Żywi kierowcy statystycznie zgłaszają policji średnio jeden wypadek na 800 tys. km.

Do wypadków, które są zgłaszane należą jazda pod prąd, potrącenie kierowcy, potrącenie zwierzęcia, ale też konieczność interwencji służb ruchowych na przejeździe kolejowym.

Żeby było śmieszniej, ale też ciekawiej, Tesla redaguje każdą opisową część swojego raportu o wypadku.

Waymo, ale też i wszyscy inni operatorzy pojazdów autonomicznych podają pełne opisy.

To oznacza, że Tesla jest jedyną firmą systematycznie ukrywającą szczegóły.

Jaki mamy obraz?

Mamy obraz tak naprawdę marketingowego bełkotu Elona Muska, który obiecuje gruszki na wierzbie, ale w praktyce nie jest w stanie dowieźć nic.

No bo te 19% dostępności

przy 42 pojazdach i to jeszcze z wyłączeniem dni, kiedy pada deszcz, no to

Nie oszukujmy się.

To nie jest komercyjna usługa.

To nie jest coś, co działa, co można powiedzieć, że działa stabilnie, że jest to usługa, na której można polegać.

Nie, to jest, tak jak wspominałem, demo.

Po prostu demo technologiczne na zasadzie, patrzcie, mamy samochody, jeżdżą.

Czasami, jak jest ładnie i jak działają.

Więc...

Jest to kolejny z pomysłów Elona, który byłby ciekawy, gdyby wypalił.

A pozostając...

motoryzacji związanej z EV.

Mamy przełom w dziedzinie akumulatorów wapniowych nowej generacji, który może stanowić wyzwanie dla LIT-u, ale też zrewolucjonizować magazynowanie energii.

Zespół badaczy z Koluńskiego Uniwersytetu Nauki i Technologii poinformował o znaczącym postępie w rozwoju akumulatorów wapniowo-jonowych.

który może płynąć na sposób magazynowania energii w powszechnie stosowanych technologiach.

Chodzi o to, że naukowcy stworzyli nowy rodzaj baterii wapniowo-jonowych dzięki integracji quasi stałych elektrolitów.

Odzyskali w ten sposób poprawę zarówno wydajności, jak i możliwości zrównoważonego rozwoju środowiskowego.

Taka innowacja może wspierać magazynowanie energii odnawialnej, pojazdy elektryczne, ale też inne energochłonne zastosowania.

Wyniki ich badań opublikowane w czasopiśmie Advanced Science wskazują, że wysokowydajne, quasi stałe akumulatory wapniowo-jonowe mogą być przyszłą alternatywą dla akumulatorów opartych na licie.

A dlaczego?

Chodzi o to, że wraz ze wzrostem inwestycji w energię odnawialną rośnie też zapotrzebowanie na akumulatory o dużej pojemności, a baterie litowo-jonowe, które aktualnie dominują na rynku, są problematyczne.

ponieważ, jak sama nazwa wskazuje, składają się po części z litu.

Lit jest ograniczony, jeżeli chodzi o zasoby, ale też ograniczony fizykochemicznie, jeżeli chodzi o gęstość energii.

Dlatego też naukowcy szukają alternatyw.

A baterie wapniowo-jonowe oferują szereg zalet.

Po pierwsze, wapń jest powszechnie dostępny.

Po drugie, baterie wapniowo-jonowe działają w oknie elektrochemicznym porównywalnym z bateriami litowo-jonowymi.

A problemem do tej pory było osiągnięcie efektywnego przepływu jonów wapnia wewnątrz baterii, co powodowało też problemy z utrzymaniem stabilnej wydajności w powtarzających się cyklach ładowania.

Dlatego przez te ograniczenia baterie wapniowo-jonowe nie były bezpośrednią konkurencją dla komercyjnych systemów litowo-jonowych.

Dzięki połączeniu eksperymentów laboratoryjnych i symulacji obliczeniowych zespół naukowców zbudował pełni wapniowo-jonowe ogniwo baterii, które zachowało ponad 75% swojej pojemności po tysiącu cykli ładowania i rozładowania.

To oznacza, że mamy tutaj duży potencjał, jeżeli chodzi o technologie wapniowo-jonowe,

i tak naprawdę zbliżenie się do wartości umożliwiających takie praktyczne codzienne zastosowanie.

Te badania podkreślają potencjał baterii wapniowo-jonowych jako zrównoważonej alternatywy dla technologii litowo-jonowej.

A mówiąc to prosto, ludzkim, normalnym językiem.

Chodzi o to, że możemy mieć baterie o podobnej pojemności, o podobnej wytrzymałości na cykle ładowania i rozładowania, które będą dużo tańsze i dużo łatwiejsze do zbudowania niż obecne.

co w efekcie może prowadzić do obniżek cen baterii, co w efekcie może prowadzić do obniżek cen czy to samochodów elektrycznych, czy magazynów energii, czy na przykład w przypadku dużych, komercyjnych magazynów energii do obniżek cen prądu, które muszą uwzględniać inwestycje w te magazyny.

Na tyle chyba o elektromobilności.

Teraz można by przejść do kryptowalut.

Na początek stablecoiny.

Stablecoiny to kryptowaluty zaprojektowane tak, by utrzymywać stabilną wartość.

Zazwyczaj powiązaną z tradycyjną olotą fiducjarną, taką jak dolar amerykański, fund czy euro.

Pytanie jest, na czym zarabiają ich emitenci, skoro kurs tych walut nie może dryfować sobie swobodnie, tylko jest powiązany z walutą, czyli w idealnych warunkach ma być 1 do 1, na przykład 1 USDT ma być warty dokładnie 1 dolara.

I po co w ogóle mamy kryptowaluty takie jak stablecoiny?

Stablecoiny powstały, aby rozwiązać główny problem kryptowalut, czyli ich ekstremalną zmienność cenową.

W świecie, gdzie kryptowaluta, nie wiem, na przykład Bitcoin, może stracić 10, 20, 30% wartości w ciągu dnia, to nie są to waluty, w których chcielibyśmy prowadzić duży biznes.

Owszem, można je traktować inwestycyjnie, można je

traktować jako miejsce do gry i zarabiania na tym, ale nie do na przykład umawiania się na długofalowe biznesy, co będziemy płacić w kryptowalutach.

Stablecoiny właśnie mają temu przeciwdziałać.

Oferują one przewidywalność.

Jako, że ich wartość jest zakotwiczona na poziomie waluty fiat, najczęściej dolara, tak jak np. USDT, czyli Tether, albo USDC od Circle, to ma być kurs 1 do 1 do dolara.

Aby to osiągnąć, emitenci stablecoinów zabezpieczają każdy wymytowany token rezerwami.

W przypadku takich stablecoinów jak USDT czy USDC mamy do czynienia ze stablecoinami, jak to się mówi, fiat collateralized.

Czyli mamy tutaj waluty, które są zabezpieczone najczęściej gotówką, depozytem bankowym lub ewentualnie krótkoterminową obligacją skarbową.

W momencie, kiedy użytkownik kupuje takiego stable coina, wpłaca, weźmy na przykład dolary, bo najczęściej jest to używane, wtedy emitent blokuje równowartość tych dolarów w rezerwach i tworzy, czyli mintuje tokeny na blockchainie.

Kiedy ktoś chce wyjść z tego, czyli

Odzyskać swoje pieniądze.

Tokeny są spalane, a pieniądze zwracane użytkownikowi.

Problem, albo raczej pytanie jest takie.

Skoro wartość stablecoina jest stała, nie można na niej spekulować.

To na czym emitent zarabia?

I tutaj właśnie pojawia się piękno, ale też prostota tego pomysłu.

Jak już wspominałem, gdy użytkownik kupuje stablecoina, wpłaca dolary, a emitent mintuje tokeny.

I w tych pieniądzach, które są blokowane jako rezerwy, tkwi cały sekret.

Emitent nie trzyma tych pieniędzy na bezodsetkowym koncie.

To znaczy, że dostaje dolary od użytkowników, prawdziwe pieniądze, może je zainwestować w dochodowe, niskoryzykowne aktywa, a zyski z odsetek zostają u emitenta.

Dla przykładu, Tether Holdings, czyli ci od USDT, mają 70-80% przychodów z odsetek z amerykańskich obligacji rządowych.

Według raportów w pierwszych trzech miesiącach 2025 roku przyniosły im mniej więcej 25-30 milionów dziennie, same odsetki.

Są to pieniądze, które są naprawdę warte tego.

Dodatkowo Tether lokuje część rezerw złoto czy projekty takie jak wydobycie kryptowalut czy AI.

Oczywiście są też dodatkowe, mniejsze źródła dochodu, takie jak opłaty transakcyjne czy emisyjne.

Tutaj to już nie są duże pieniądze w porównaniu z tym, co się zrobi na odsetkach, bo to jest mniej więcej 100-120 milionów dolarów tygodniowo.

Inni emitenci, tacy jak Circle z USDC stosują bardzo podobny model.

Tutaj tak naprawdę różnica pomiędzy emitentami to jest to,

To oferuje jak dużą przejrzystość, na ile zewnętrznych audytów się zgadza itd.

W całym 2025 roku globalny rynek stablecoinów osiągnął 255 miliardów dolarów, głównie powiązanych z dolarem.

Można sobie wyobrazić, jaka to jest skala tych rezerw, czyli tych pieniędzy wpłaconych, którymi można obracać, ale też jaka to będzie skala zysków od tych pieniędzy.

A co my mamy ze stablecoinów?

No właśnie to, co wspominałem na początku.

Po pierwsze ułatwienie, jeżeli chodzi o zawieranie długoterminowych transakcji, kontraktów i tym podobne rzeczy.

Dodatkowo rewolucje w płatnościach transgranicznych.

Stablecoiny są często szybsze i tańsze niż przelewy bankowe.

A jakie problemy?

Problemy są praktycznie te same, co ze wszystkimi kryptowalutami.

Pojawiają się pytania o

o regulacje, o ryzyko, ale nie da się ukryć.

Stablecoiny są na rynku już od dawna.

Nie zanosi się na to, żeby miały zniknąć.

Firmy, które je tworzą,

na pewno nie znikną z dnia na dzień, ponieważ jest to działalność, która jest dla nich niezwykle dochodowa.

Emitenci zarabiają miliardy na tych odsetkach, więc nikomu nie zależy na tym, żeby stablecoiny zniknęły z horyzontu kryptowalut.

A gdy tak mówimy o kryptowalutach,

Z kryptowalutami nieodłącznie wiążą się giełdy kryptowalut, czyli miejsca, gdzie możemy kupić, sprzedać kryptowaluty, ale też handlować nimi, wymieniać je i tak dalej.

Giełdy kryptowalut są zakładane, organizowane przez firmy, organizacje spełniające różne wymagania.

Coraz więcej krajów wymaga przejścia takich dokumentów i procedur jak QIC, czyli Know Your Customer, weryfikacji tożsamości użytkowników i tym podobnych rzeczy.

Zawsze jest tu pytanie po pierwsze o prywatność, po drugie o ochronę danych.

Po trzecie, wiadomo, dochodzi też pytanie o na przykład dzielenie się informacjami z Urzędem Skarbowym, co nie każdemu się podoba.

Niezależnie od tego, czy jest to legalne, czy nie, ale nie każdemu się to podoba.

Więc pytanie jest, czy mamy jakąś alternatywę.

Tak, są takie alternatywy i właśnie o jednej chciałem teraz opowiedzieć.

Chodzi mi o BISK.

BISK to jest Zdecentralizowana Giełda Kryptowalut dla Prywatnych Handlowców, tak to można by powiedzieć.

To jest Zdecentralizowana Giełda Kryptowalut działająca na zasadzie peer-to-peer.

Pozwala ona użytkownikom kupować i sprzedawać czy to Bitcoina, czy inne kryptowaluty, ale bez konieczności ujawnienia swojej tożsamości, przesyłania dokumentów, przechodzenia całego procesu nowy customer, czy też ufania w ogóle jakiejkolwiek centralnej instytucji.

W przeciwieństwie do tradycyjnych giełd BISK nie przechowuje pieniędzy użytkowników.

BISK działa jako otwarta platforma bez centralnego kierownictwa, a cała operacja prowadzona jest przez społeczność, zdecentralizowaną społeczność przy użyciu systemu tokenów BSQ.

Najważniejszymi cechami tej platformy są brak rejestracji, całkowita anonimowość transakcji, zerowe wymagania Know Your Customer i funkcjonowanie całkowicie poza tradycyjnymi strukturami regulacyjnymi.

A skąd się wziął BISK?

BISK, który wcześniej był znany jako BitSquare, jest to projekt, który powstał w 2013 roku.

Nazwa BitSquare na początku była inspirowana koncepcją Satoshi Square, czyli takich nieformalnych spotkań, na których ludzie bezpośrednio wymieniali się bitcoinami między sobą, kupując, sprzedając te bitcoiny.

I cały pomysł tutaj polegał na stworzeniu wirtualnej wersji takich spotkań, właśnie wymiany peer-to-peer, gdzie ludzie z całego świata mogą handlować ze sobą bez fizycznego spotkania, ale handlować bezpośrednio.

W 2017 roku projekt zmienił nazwę na BISK.

Chodziło tutaj o konflikt ze znakiem towarowym i zmiana nazwy była konieczna, żeby po prostu uniknąć długiego i prawdopodobnie kosztownego procesu sądowego.

Stąd też w nazwie litery BSQ nawiązujące do oryginalnego BITSQUARE.

Co ciekawe, ten projekt nigdy nie był czy to startupem, czy firmą.

To był zawsze projekt open source'owy, społecznościowy, który był finansowany z prywatnych pieniędzy założycieli oraz z donacji od użytkowników.

Tutaj nie mamy do czynienia z jakimś, nie wiem, venture capital, instytucjami finansowymi czy czymś takim.

Fundamentem BISKA są trzy zasady.

Bezpieczeństwo, prywatność i odporność na cenzurę.

Bezpieczeństwo oznacza, że użytkownicy nigdy nie powierzają swoich pieniędzy centralnym serwerom.

Bitcoin czy też inne kryptowaluty pozostają pod ich kontrolą w portfelach, a pieniądze tradycyjne nigdy nie opuszczają ich własnych kont bankowych.

Prywatność oznacza, że BISK nie zbiera żadnych danych osobowych, nie wymaga rejestracji ani konta.

Wszystkie informacje przechowywane są lokalnie na komputerze użytkownika.

A odporność na cenzurę wynika z tego, że BISK to zdecentralizowana sieć peer-to-peer,

którą uruchamiamy na własnym komputerze.

Nie ma tutaj żadnego serwera centralnego, który można by było zablokować czy wyłączyć.

Nie ma jednego adresu, który można zablokować na DNS-ie, przefiltrować i tak dalej.

Deweloperzy BIS-ka zdawali sobie sprawę z problemu, jaki stanowi centralizacja giełd kryptowalut.

Mamy na przykład z historii dramę związaną z giełdą Mount Gox, która upadła.

Mamy też znane historie, gdzie na przykład Coinbase zawiesza konto użytkownika albo żąda ogromnej ilości dokumentów.

A w momencie, kiedy konto jest zawieszone, użytkownik nie ma dostępu ani do swoich pieniędzy, ani do swoich kryptowalut.

BISK właśnie po to został stworzony.

żeby uniknąć takich problemów, ale zaoferować wymianę również bezpieczną, ale też pozbawioną inwigilacji i odpolną na regulację.

A jak to działa w praktyce?

Może spróbujmy zrobić sobie taki konkretny przykład.

Wyobraźmy sobie, że mamy konto w złotówkach, w euro, w dolarach, w funtach, whatever.

Chcemy kupić bitcoina.

Co musimy zrobić?

Po pierwsze ściągamy i instalujemy aplikację BISC na naszym komputerze.

Może to być Windows, może to być Mac, może to być Linux.

Ważne jest to, że jest to aplikacja desktopowa.

Nie jest to strona internetowa, więc musimy mieć komputer.

Niestety nie zadziała to na telefonie czy na tablecie.

Potem dodajemy metody płatności, czyli w aplikacji dodajemy szczegóły swojego konta bankowego, którego będziemy używać do wysyłania pieniędzy do sprzedawcy.

a potem otwieramy Book Offer, czyli listę dostępnych transakcji.

Przeglądamy sobie dostępne oferty, szukamy sprzedawcy, który chce sprzedać np. Bitcoina, np. za euro.

Tutaj

Nie ma czegoś takiego jak automatyczne dopasowanie.

Trzeba samemu wybrać konkretną ofertę od konkretnej osoby.

Dodatkowo różne oferty mogą mieć różne warunki.

Jeden chce sprzedać drożej, drugi taniej, więc tutaj musimy samemu poszukać.

Nie ma automatycznego dopasowania.

To jest manualne.

Kiedy znajdziemy ofertę, która nam pasuje, to klikamy sobie na tej wybranej ofercie, akceptujemy warunki sprzedawcy, czyli cenę, metody płatności, limit transakcji.

I po zaakceptowaniu oferty, BISK tworzy specjalny portfel, taki multi-sign escrow, gdzie zarówno kupujący, jak i sprzedający muszą wpłacić depozyty zabezpieczające.

Zazwyczaj jest to mniej więcej 15% wartości.

Te depozyty razem z bitcoinem do sprzedania zostają zablokowane w taki sposób, że żadna osoba nie może ich wziąć bez zgody drugiej osoby.

Wtedy wysyłamy pieniądze np. nasze przykładowe euro z konta bankowego na

Konto bankowe sprzedawcy, Paypal, whatever.

Zależy jak się umówiliśmy ze sprzedawcą.

W aplikacji zaznaczamy, że wysłaliśmy pieniądze, wybierając opcję Payment Sent.

I sprzedawca w momencie, kiedy pieniądze wpłyną na jego konto, w aplikacji klika Payment Received, czyli zaznacza, że otrzymał pieniądze.

Po prostu potwierdza otrzymanie tych pieniędzy.

W momencie, kiedy mamy potwierdzenie dokonane przez obydwie strony, czyli sprzedającego, że otrzymał pieniądze, kupującego, że wysłał pieniądze, Bitcoin z tego portfela escrow oraz depozyty zabezpieczające są zwalniane.

Sprzedawca otrzymuje zwrot depozytu, a kupujący otrzymuje zwrot depozytu plus swoje kryptowaluty.

Nie jest to tak szybkie, jak w przypadku takich centralizowanych kryptowalut.

Tutaj cały proces może zająć się do kilku dni.

Kwestia to jest tego, jak szybko, czy to bank będzie przetwarzał transfer, czy PayPal, czy jakiej tam metody płacenia użyjemy.

Nie jest to w pełni automatyczne.

Obydwie strony muszą to potwierdzić ręcznie.

Ale jest w miarę bezpieczne.

Na chwilę obecną BISK

oferuje dwa główne protokoły handlu.

Mamy właśnie BISCv1, czyli ten oryginalny protokół, który przed chwilą mówiłem,

który wymaga od obu stron, czyli od kupującego i sprzedającego wpłacenia depozytu zabezpieczającego w Bitcoinie, czy tam innej kryptowalucie.

W tym systemie oznacza to, że każdy z dwójki handlowców musi posiadać już jakieś kryptowaluty.

Okej, jest to fajnie rozwiązane przez to,

że w systemie, kiedy mamy dwa depozyty plus handlowany bitcoin i wszystko to jest blokowane w specjalnym wielopodpisowym portfelu i każdy z dwójki handlowców posiada tylko jeden klucz, a do zwolnienia pieniędzy potrzebne są podpisy obojga, powoduje to, że system jest bezpieczny, ponieważ żadna strona

czy to sprzedający, czy kupujący, nie ma za bardzo szans oszukać tej drugiej.

Jeśli, nie wiem, sprzedawca nie wyśle Bitcoina, to kupujący nie podpisze wariantu zwolnienia.

Jeżeli kupujący nie wyśle pieniędzy, no to sprzedawca nie zgodzi się na zwolnienie Bitcoina.

Więc mamy tutaj dość prostą sytuację.

Ale skąd wziąć te kryptowaluty na ten depozyt?

I tutaj do gry wchodzi drugi protokół, nazwany BISC Easy.

Jest to protokół zaprojektowany dla początkujących, którzy właśnie jeszcze nie posiadają kryptowalut albo nie mają ich aż tyle i chcą je kupić po prostu na start za walutę fiducjarną, czyli powiedzmy to nasze euro.

W BISC Easy nie ma depozytów zabezpieczających.

Tutaj handel opiera się na reputacji sprzedawcy.

Kupujący może kupić Bitcoina bez posiadania żadnych kryptowalut, ale właśnie, ponieważ nie ma tutaj zabezpieczeń aż takich, jest trochę większe ryzyko, więc sprzedawcy

życzą sobie powiedzmy premii za ryzyko.

Oznacza to mniej więcej 10-15% wyższy kurs Bitcoina czy innych kryptowalut w porównaniu do normalnych właśnie po to, żeby sprzedawcy mogli sobie pokryć to ryzyko.

Z drugiej strony opłaty transakcyjne w BISC Easy wynoszą 0.

Transakcje są limitowane.

Maksimum to jest 600 dolarów lub ekwiwalent w innej walucie.

Minimum 6.

Więc jest to sposób na to, żeby kupić kryptowaluty na start, mieć ich na tyle, żeby móc opłacić

te depozyty zabezpieczające, no i wtedy można już korzystając z biski V1 handlować w dużo bezpieczniejszy sposób i kupować wyższe wolumeny, jeżeli mamy takie potrzeby.

Jak wspominałem, żeby zapłacić sprzedawcy, możemy skorzystać

na przykład z przelewu bankowego.

BISK tak naprawdę oferuje bardzo, obsługuje bardzo szeroką gamę metod płatności.

Mamy właśnie przelewy bankowe SEPA, przelewy zwykłe, rzeczy takie jak Revolut, Moneygram, Western Union, Wise, spotkania face to face, a nawet, jak to się ładnie mówi, cash by mail, czyli na przykład wysłanie gotówki pocztą.

Chodzi o to, aby unikać metod płatności, które są łatwo odwracalne.

Na przykład płatności takie jak Venmo nie są dozwolone, ponieważ transakcje można łatwo cofnąć i sprzedawca mógłby zostać oszukany.

Preferowane są metody nieodwracalne, czyli takie, gdzie gdy pieniądze dotrą do sprzedawcy, są bezpieczne, nie da się ich cofnąć, nie da się tego odwołać będąc kupującym, tak żeby nie oszukać sprzedawcy.

Jednym z głównych atutów BISK jest to, że nie ma żadnego centralnego serwera przechowującego dane użytkowników.

Każdy uczestnik uruchamia BISK na swoim komputerze.

Na tym komputerze przechowywane są dane dotyczące transakcji.

Kiedy kupujący i sprzedający kontaktują się ze sobą, wiadomości między nimi są szyfrowane end-to-end i rysowane bezpośrednio peer-to-peer, bezpośrednie połączenie pomiędzy nimi, żadnego pośrednika po drodze.

Domyślnie cały ruch sieciowy BISK przechodzi przez sieć Tor.

Oznacza to, że

Nie jest ujawniany adres IP, nie zna go ani drugi handlowiec, ani giełda, no bo nie ma tego centralnego serwera, więc nie ma kto go znać.

Nawet gdy BISK łączy się z siecią Bitcoin, robi to przez Tor właśnie po to m.in. żeby ukryć fakt, że komunikujemy się z węzłem Bitcoin.

Wszystkie inne dane dotyczące kont bankowych, takie jak numer konta, imię, nazwisko przechowywane są wyłącznie lokalnie na komputerze.

Jedynym wyjątkiem, kiedy to może być wysłane gdziekolwiek, jest sytuacja, kiedy dojdzie do sporu, bo mamy coś takiego jak arbitraż w blisku i wtedy dane udostępniane są mediatorowi albo arbitrowi, żeby mógł rozstrzygnąć sprawę.

Ale nawet tutaj arbiter czy mediator widzi dane w formie zaszyfrowanej.

I okej, w ostateczności może je deszyfrować, jeżeli jest to wymagane.

Ale tylko w ostateczności.

Sercem bezpieczeństwa BISK jest właśnie ten wielopodpisowy, czyli multisig wallet.

W protokole V1 tworzony jest portfel multisig 2 of 2, czyli oznacza to dwa klucze, kupującego i sprzedającego i do zwolnienia pieniędzy potrzebne są obydwa podpisy.

Czyli jeszcze raz w skrócie, kupujący i sprzedający razem wpłacają depozyty i bitcoina, który ma być sprzedany na adres multisiga.

Kupujący wysyła pieniądze tradycyjne, aplikacja BISK podpisuje transakcję jednym kluczem, sprzedawca otrzymuje pieniądze, podpisuje swoim kluczem, publikując transakcję i zwalniając pieniądze.

Jeżeli dojdzie do sporu, w grę chodzi system time lock.

Po 10 do 20 dniach od rozpoczęcia transakcji, jeżeli żadna ze stron się nie zgodzi, pieniądze trafiają do DAO, Decentralized Organized Autonomous System.

W mniej niż 1% przypadków transakcje trafiają do arbitrażu, co pokazuje, że ten system multi-sig wallet działa bardzo dobrze, bardzo sprawnie.

Wspominałem, że jedną z zalet Biska versus tradycyjne giełdy jest anonimowość, brak wysyłania swoich danych, też nie ujawnianie tych danych, no bo ich nie ma w urzędach skarbowych itd.

I trzeba pamiętać o tym, że mimo, że BISK daje anonimowość, czy to wobec BISKA, czy innych handlowców, to on nie chroni w pełni przed bankiem.

Bo gdy wysyłamy przelew bankowy, bank będzie widział tę transakcję.

Jeżeli bank uzna, że ta transakcja jest jakoś podejrzana, może ją zablokować, może zawiesić konto.

Więc aby zminimalizować taki ryzyko,

Użytkownicy Biska często nazywają transfery zupełnie inaczej.

Nie nazywają tego, nie wiem, zakup bitcoina, tylko na przykład zakup przedmiotów.

A niektórzy użytkownicy korzystają z metod alternatywnych.

Takich właśnie jak na przykład gotówka wysyłana pocztą albo płacanie na konto na poczcie, a nie robienie przelewu z własnego konta.

Więc...

to trzeba przemyśleć, jak bardzo nam na tym zależy.

Istnieją również takie historyczne ryzyka, bo może się okazać, że kupimy bitcoina od kogoś, to okaże się przestępcą.

I w tym przypadku możliwe jest, że w ramach dochodzenia bank będzie przeglądał wszystkie nasze transakcje itd.

Dlatego właśnie BISK wymaga, aby sprzedawca weryfikował, że dane bankowe kupującego zgadzają się z faktyczną transakcją bankową.

No ale wiadomo, to potwierdza tylko i wyłącznie sprzedający.

Więc jest kwestia tego, jak bardzo też jemu na tym zależy.

A wracając do naszego sporu.

Jak mówiłem, pula trafia do DAO, czyli Decentralized Autonomous Organization.

Jest to zdecentralizowana organizacja zarządzana przez głosowanie, która tak naprawdę zarządza bliskiem.

Jak już mówiłem wcześniej, BISK używa tokenów właśnie do tego, żeby tym zarządzać.

Skąd biorą się te tokeny?

Mamy na przykład, nie wiem, współpracowników, którzy wykonują pracę dla BISK-a, na przykład programiści, mediatorzy, arbitry i tak dalej.

którzy wykonują jakąś pracę.

Po tym składają compensation request, czyli prośbę o wynagrodzenie z opisem co zrobili, gdzie, jak, po co, dlaczego etc. i ile BSQ, czyli tych tokenów za to chcą.

Wszyscy posiadacze BSQ głosują, czy zatwierdzają, czy odrzucają takie compensation request.

Jeżeli zostanie to zatwierdzone,

Współpracownik otrzymuje nowe tokeny BSQ.

Nowe, czyli mamy tutaj do czynienia z nowymi tworzonymi tokenami, co zwiększa całkowitą ich ilość.

Kiedy trader płaci opłatę handlową, może ją zapłacić albo w kryptowalucie, albo w BSQ.

Jeżeli płaci w BSQ, to tokeny są spalane, czyli usuwane z obiegu, co zmniejsza ich całkowitą ilość.

Te tokeny to są tokeny oparte na Bitcoinie.

Najczęściej są to zwykłe Satoshi, które są oznaczone jako BSQ w aplikacji BISC.

Token BSQ nigdy nie powinien opuszczać portfela BISC, ponieważ poza aplikacją BISC jest tylko zwykłym Satoshi, niczym więcej.

I tak jak już wcześniej mówiłem, jedno z zastosowań to opłata za handel.

Płacąc w tokenach BSQ płacimy o 50% niższe opłaty niż kiedy płacimy w BTC.

Druga to reputacja.

Ilość zarobionego BSQ oznacza ilość pracy wykonanej dla bliska.

Ilość posiadanych BSQ przekłada się na naszą reputację.

Kolejne to właśnie bezpieczeństwo.

Współpracownicy w ważnych rolach, czyli takich jak arbitrzy czy mediatorowie, blokują BSQ jako kaucję, aby zapewnić uczciwość.

I kolejny z zastosowań to prawo głosu.

Każdy posiadacz BSQ ma prawo głosować, czyli wpływać bezpośrednio na decyzję DAO.

No i co się dzieje, gdy coś pójdzie nie tak i mamy do czynienia ze sporem?

BISC ma trzystopniowy system rozstrzygania sporów.

Pierwszy stopień to mediacja.

Kiedy handlowcy, obydwie strony, nie mogą się ze sobą dogadać, mediator sugeruje rozwiązanie.

Tutaj nie ma na sztywno czegoś ustalonego.

Każdy handlowiec może zaproponować inne rozwiązanie, inny podział, nie wiem, opłat, kosztów itd.

Mediator zwykle stara się

wpłynąć na tą stronę, która może stracić więcej.

Jeżeli mediacje nie pomagą, to wchodzi arbitraż, czyli drugi poziom.

Arbiter może wydać ostateczną decyzję.

Decyzja taka może być znacznie surowsza.

Arbiter najczęściej zwraca z własnej kieszeni kwotę, ale później DAO mu ją zwraca.

Trzeci poziom to jest DAO reimbursement.

Jeżeli ktokolwiek ma zastrzeżenia do decyzji arbitra, może wnieść wniosek o zwrot do DAO.

Czy to działa?

Jak widać, tak.

Bezpieczeństwo tego systemu opiera się głównie na tym, że arbitrzy i mediatorowie są członkami wspólnoty z dobrą reputacją.

I na tej reputacji im musi zależeć.

Bo jeżeli będą działać nieuczciwie, stronniczo, społeczność może im cofnąć BSQ, czyli ich pieniądze, na czym stracą.

A czy BISK jest legalny?

To jest taka trochę szara strefa, bo BISC nie wymaga przejścia procesu New Customer, nie zbiera żadnych danych, ale to nie oznacza, że jest legalny wszędzie.

Są kraje, na przykład Chiny, gdzie zakaz handlu kryptowalutami jest po prostu obowiązujący dla wszystkich, czyli sam handel jest nielegalny.

Są też kraje, które mają niejasne przepisy.

Na przykład chodzi o to, że giełdy muszą przejść cały proces, sprawdzić użytkownika, legalność posiadania przez niego pieniędzy i tak dalej.

W przypadku Biska nie ma do czynienia z czymś takim, bo tutaj nie ma giełdy jako takiej, nie ma firmy, która za tym stoi.

Nie ma centralnych serwerów, nie ma organizacji.

Jest to tak naprawdę platforma do wymiany peer-to-peer.

Tak jakbyśmy się umówili, że spotykamy się każdą niedzielę o 9 rano na placu w danym mieście i tam dokonujemy wymian.

Więc jest to takie trochę nieokreślone przepisami.

A jakie są ryzyka prawne?

Po pierwsze bank.

Jak już wspominałem, jeżeli bank uzna, że jakaś transakcja jest podejrzana, może ją zablokować, może zablokować nam konto, może zacząć dochodzenie itd.

Po drugie ryzyko podatkowe.

Handel kryptowalutami w różnych krajach podlega opodatkowaniu podatkami.

BISK nie śledzi transakcji.

Więc nie raportuje tego.

Więc z jednej strony można w ten sposób uciekać przed podatkami.

Z drugiej strony, jeżeli w jakiś sposób się to wyda, to można dostać trochę po czterech literach.

Po trzecie, niepewność tego, kto jest po drugiej stronie.

Może się okazać, teoretycznie,

że będziemy handlowali, nie wiem, z osobą, która jest na liście sankcji.

I jeżeli zostanie nam to udowodnione, możemy mieć wtedy problemy.

No i kolejne ryzyko to w przeciwieństwie do tradycyjnych giełd, BISK nie jest giełdą, jak już mówiłem.

W związku z czym BISK nie ubezpiecza tych transakcji.

Co oznacza, że sami ponosimy ryzyko.

Generalnie to sytuacja ze strony BISK jest dość prosta.

W umowie użytkownika BISK jest zaznaczone, że użytkownik jest odpowiedzialny za stosowanie się do lokalnych przepisów i nie powinien korzystać z tego oprogramowania, jeśli użycie tego oprogramowania nie jest legalne w jego jurysdykcji.

W Polsce, jak już wspominałem, jest taka trochę szara strefa, bo przynajmniej mi nie wiadomo nic na ten temat, żeby bezpośredni handel kryptowalutami, taki peer-to-peer czy face-to-face był zakazany, ale też nigdzie nie jest chyba powiedziane, że jest on dozwolony i na jakich warunkach ma przechodzić, być robiony, organizowany i tak dalej.

Więc tak, żeby to podsumować.

Zalety to nie musisz ujawniać tożsamości.

Nie ma procesu know your customer, tego typu rzeczy.

Masz całkowitą kontrolę nad pieniędzmi.

Masz zapewnioną anonimowość wobec BISK.

BISK nie wie kim jesteś.

Kolejnym zaletą jest to, że kod jest dostępny publicznie.

Jest to open source.

Każdy może przeprowadzić audyt bezpieczeństwa, jeżeli ma wystarczającą wiedzę.

Mamy też odpolność na cenzurę.

Mamy relatywnie niskie opłaty.

I też kolejną zaletą jest fakt, że z samego założenia, że BISC nie jest firmą czy jakąś centralną organizacją, nie może upaść, nie może zbankrutować, nie może zabrać Ci pieniędzy, bo ich nie przechowuje.

No dobrze, a czy BISC ma jakieś wady?

Oczywiście, nic nie jest doskonałe, nic nie jest perfekcyjne.

Podstawową wadą jest niska płynność tak naprawdę.

Chodzi o to, że mamy mniej handlowców niż na tradycyjnych giełdach takich jak Binance, Coinbase itp. Więc trudniej jest znaleźć dobrą ofertę.

Kolejną wadą to są właśnie premie za ryzyko, gdzie sprzedawcy na BiskEasy mogą zażyczyć sobie więcej, żeby sobie pokryć tą premię ryzyka.

Kolejną wadą jest czas.

Jak wspomniałem, transakcja może trwać kilka dni, a nie kilka minut, jak w normalnych kryptowalutowych giełdach.

Część, co powiedziałbym bardziej ograniczeniem jest niż wadą, jest brak aplikacji mobilnej.

BISK to tylko aplikacja desktopowa, tylko możliwa do odpalenia na komputerze.

Kolejnym powiedziałbym utrudnieniem bardziej to jest kwestia interfejsu.

Nie da się ukryć, że interfejs BISKA jest bardziej skomplikowany niż takie tradycyjne, popularne giełdy.

Kolejnym ograniczeniem to limit transakcji.

Na BISK EASY mamy maksimum te 600 dolarów lub ekwiwalent w innej walucie.

Trzeba też oczywiście pamiętać o potencjalnych problemach z naszym bankiem.

Jeżeli będziemy robić częste przelewy do różnych osób i będziemy je tytułować, nie wiem, zapłata za kryptowaluty, zapłata za bitcoina, zapłata za Ethereum, etc., no to bank może nam zacząć robić problemy.

Kolejnym ograniczeniem jest to, że BISK to przede wszystkim giełda Bitcoin.

BTC jest aktywem bazowym i większość aktywnych transakcji koncentruje się na parach BTC do Fiat.

Owszem, są rynki altcoinów, ale nie ma ich dużo.

Zazwyczaj mają dużo niższy wolumen obrotu, więc...

Jeżeli chcemy handlować, nie wiem, Monero, Ethereum i tak dalej, to BISC może nie być idealnym miejscem.

No i trzeba pamiętać o przeszłości.

W 2020 roku BISC miał problem, w wyniku którego siedmiu traderów straciło łącznie 250 tysięcy dolarów.

Jednak trzeba przyznać, że koniec końców BISK zwrócił im te pieniądze.

Więc nie jest tak, że stracili je i trudno.

Więc BISK to projekt, który wierzy w motto bądź własną giełdą.

Czyli to jest motto do tego analogia do motta Bitcoina bądź własnym bankiem.

Jest to

No może nie jedyna, ale jedna z kilku zdecentralizowanych giełd kryptowalut, która nie przechowuje pieniędzy, nie zbiera danych osobowych, nie ma centralnej instytucji, która może go zaatakować czy regulować.

Czy BISK w takim układzie jest dla wszystkich?

Nie, na pewno nie.

Jeżeli ktoś chce kupić Bitcoina szybko, z dużymi kwotami, nie martwi się o prywatność, to tradycyjne giełdy takie jak Kraken, Binance, Coinbase będą zdecydowanie lepszą opcją dla takiej osoby.

No i też łatwiejszą, dużo wygodniejszą.

Jeżeli jednak zależy Ci na przykład na prywatności, jesteś skłonny poświęcić ją ponad wygodę, jesteś skłonny poczekać kilka dni na transakcję, to jak najbardziej BISK jest godny rozważenia.

A teraz historia o Microsoft Translate.

Muszę przyznać, że urzekła mnie ta historia.

Dosłownie.

I dlatego postanowiłem o niej powiedzieć, bo kiedy to przeczytałem, po prostu momentalnie wiedziałem, że to musi znaleźć się w podcaście.

Że inaczej nie da się tego zrobić.

Wyobraźcie sobie parę ludzi.

On i ona.

On mówi po angielsku.

Ona mówi po mandaryńsku.

i są parą.

Są ze sobą parą, korzystając z darmowej aplikacji Microsoft Translator.

Jest ona dla nich tak ważna, że mają 8 zewnętrznych powerbanków, na wszelki wypadek po to, żeby ich telefony się nie rozładowały, bo kiedy telefon im padnie, tracą możliwość komunikacji ze sobą.

Są małżeństwem od kilku lat, a rozmawiają w sposób taki, że kiedy jedno mówi,

Drugie patrzy się w telefon, czekając aż dostanie pisemne tłumaczenie tego, co to pierwsze powiedziało.

Dla mnie osobiście po prostu jest to sytuacja nie do wyobrażenia.

Jest to po prostu taki kosmos.

Taka abstrakcja, że nie wyobrażam sobie bycia w związku z kimś, z kim nie mogę normalnie porozmawiać, gdzie muszę za każdym razem czekać na to, aż telefon przetłumaczy mi to, co ta druga strona powiedziała i liczyć na to, że to tłumaczenie jest w miarę wierne.

Wyobraźcie sobie, nie wiem, długą, szczerą rozmowę w małżeństwie, kiedy ta rozmowa trwa trzy razy dłużej, bo czekamy, aż jedna osoba coś powie, dostaniemy tłumaczenie, czytamy to, odpowiadamy, ta druga osoba czeka na tłumaczenie, czyta, a dodatkowo do ilu sytuacji dziwnych może dojść, kiedy to tłumaczenie nie jest idealnie wierne, a przecież to jest tylko i wyłącznie tłumaczenie maszynowe.

to czy te aplikacje są lepsze czy gorsze?

Nigdy nie będą idealne.

Nigdy to nie będzie to, co możliwość powiedzenia komuś bezpośrednio, co się myśli, więc po prostu...

No nie wiem.

Naprawdę w opisie będzie link do artykułu o tym i polecam to przeczytać, bo po prostu jest to historia dwojga ludzi, którzy poznali się ze sobą, zbliżyli się na tyle, że postanowili zostać parą, wzięli ślub, a jednocześnie nadal nie mówią tym samym językiem.

rozmawiają ze sobą na co dzień przy pomocy translatorów.

Po prostu, no nie wiem, naprawdę nie wiem, jak to podsumować, jak to skomentować.

Jest to historia, która nadaje się moim zdaniem na film.

Ciekawostką jest to, i to jest w ogóle też paradoks tej historii, jak dla mnie, że

Firma Microsoft posiada na swoich serwerach transkrypcję całego życia małżeńskiego i wcześniej przedmałżeńskiego tej pary.

A żeby było jeszcze ciekawiej, ta para udzieliła Microsoftowi pozwolenia na przeglądanie ich nagrań audio w celu udoskonalenia techniki tłumaczenia.

Po prostu sam nie wiem, czy to jest historia jak z bajki, czy historia z horroru.

Na to pytanie musicie odpowiedzieć sobie sami, ale naprawdę polecam ten artykuł.

Link w opisie.

Jest warty tych kilku minut przeczytania.

I to by było tyle na dzisiaj.

Dziękuję za wysłuchanie i zapraszam do kolejnego odcinka za tydzień.

W opisie odcinka znajdziecie oczywiście linki.

Tak jak mówiłem, link do historii z translate'em.

Polecam przeczytanie oryginalnego artykułu.

ale też linki do strony podcastu.

Zachęcam do zostawiania komentarza, czy to na stronie, czy w swoich aplikacjach podcastowych, do oceniania podcastu.

Będzie to bardzo miłe, jeżeli zrobicie.

Dziękuję jeszcze raz i do usłyszenia za tydzień.